Avrupa'nın ortasında, "kıtanın son diktatörlüğü" olarak anılan Belarus (Beyaz Rusya), ziyaretçilerini pek de sıcak bir şekilde karşılamıyor. Sınır kapısında, adeta bir Soğuk Savaş filminin setinden fırlamış gibi duran bir odada, bir Belarus askeri tarafından yapılan sorgulama, kameralar eşliğinde titizlikle kaydediliyor. Bu ilk temas, ülkenin katı kontrol rejiminin ve uluslararası arenada giderek artan izolasyonunun bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Ülkeye adım atan herkes, bu demir perdenin modern bir versiyonuyla karşılaşıyor. Sınırda yaşanan bu tecrübe, sadece bir güvenlik prosedürü olmaktan öte, devletin her şeyi kontrol etme arzusunun bir göstergesi. Görevlilerin soğuk ve sorgulayıcı bakışları, ziyaretçilere ülkenin siyasi atmosferi hakkında ilk ipuçlarını veriyor; burada özgürlüklerin kısıtlı olduğu ve her hareketin izlendiği hissi, daha ilk andan itibaren hissediliyor.
Belarus, 1994 yılından bu yana Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko'nun demir yumruğu altında yönetiliyor. Lukaşenko, iktidara geldiği günden itibaren anayasal değişiklikler yaparak ve demokratik kurumları aşama aşama tasfiye ederek gücünü pekiştirdi. Ülke, özgür seçimler, bağımsız medya ve muhalif seslerin neredeyse tamamen susturulduğu, devletin her alanda mutlak kontrol sağladığı bir yapıya büründü. Bu durum, Belarus'u Avrupa'da benzeri olmayan bir siyasi model haline getirdi.
Lukaşenko rejiminin en belirgin özelliklerinden biri, muhaliflere yönelik acımasız baskıdır. Özellikle 2020'deki tartışmalı başkanlık seçimlerinin ardından patlak veren büyük çaplı protestolar, güvenlik güçleri tarafından şiddetle bastırıldı. Binlerce kişi gözaltına alındı, işkence iddiaları uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu ve yüzlerce siyasi mahkum hala demir parmaklıklar ardında tutuluyor. Bu olaylar, Batı ülkeleri ve uluslararası insan hakları örgütleri tarafından sert bir şekilde kınandı ve Belarus'a yönelik yaptırımların artmasına neden oldu.
Uluslararası İzolasyon ve Rusya Bağlantısı
Uluslararası toplumun büyük bir kısmı tarafından tanınmayan seçim sonuçları ve insan hakları ihlalleri nedeniyle Belarus, Batı dünyasından giderek daha fazla izole oluyor. Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri, Lukaşenko rejimine karşı ekonomik ve siyasi yaptırımlar uyguluyor. Bu izolasyon, Belarus'un dış politikada Rusya Federasyonu'na olan bağımlılığını daha da derinleştirdi. Moskova, Minsk'e siyasi ve ekonomik destek sağlayarak bölgedeki stratejik etkisini sürdürüyor ve Belarus'u adeta arka bahçesi olarak görüyor.
Belarus'un Rusya ile olan yakın ilişkisi, özellikle Ukrayna'daki savaşla birlikte daha da kritik bir boyut kazandı. Belarus toprakları, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarında bir üs olarak kullanıldı ve bu durum, ülkenin uluslararası alandaki konumunu daha da karmaşık hale getirdi. Batılı uzmanlar, Belarus'un egemenliğinin Rusya'nın gölgesinde kaldığını ve Lukaşenko'nun iktidarını korumak adına Moskova'ya giderek daha fazla taviz verdiğini belirtiyor.
Ekonomik Durum ve Türkiye ile İlişkiler
Belarus ekonomisi büyük ölçüde devlet kontrolünde olup, Rusya'dan gelen enerji ve kredi desteğine bağımlıdır. Batı yaptırımları, ülkenin dış ticaretini ve yatırım çekme kapasitesini olumsuz etkilemiş, bu da halkın yaşam standartları üzerinde baskı yaratmıştır. Ülkede özel sektörün gelişimi sınırlı kalırken, yolsuzluk iddiaları ve bürokratik engeller yatırımcıları caydırmaktadır. Bu koşullar altında, Belarus halkı hem siyasi baskı hem de ekonomik zorluklarla mücadele etmek zorunda kalıyor.
Türkiye, Belarus ile diplomatik ilişkilerini sürdüren ülkelerden biri. Ankara, Minsk ile dengeli bir ilişki yürütmeye özen gösteriyor ve genellikle iç işlerine karışmama prensibini benimsiyor. İki ülke arasında sınırlı bir ticaret hacmi bulunmakla birlikte, Türkiye, Belarus'taki insan hakları ihlalleri konusunda Avrupa Birliği ülkeleri kadar sert bir tutum sergilemiyor. Bu durum, Türkiye'nin bölgesel dengeleri gözeterek farklı aktörlerle ilişkilerini sürdürme politikasının bir yansıması olarak okunabilir.
Sonuç olarak, Belarus, Avrupa'nın ortasında, Soğuk Savaş'tan kalma bir rejimin gölgesinde yaşamaya devam ediyor. Aleksandr Lukaşenko'nun otokratik yönetimi, ülkeyi uluslararası arenada izole ederken, halkını da siyasi baskı ve ekonomik zorluklarla karşı karşıya bırakıyor. Rusya'ya olan bağımlılık ve Batı'nın uyguladığı yaptırımlar, ülkenin geleceğini belirsiz kılarken, Belarus'un demokratikleşme umutları da giderek zayıflıyor. Bu durum, Avrupa'nın kalbindeki bu "son diktatörlüğün" nasıl bir yöne evrileceği sorusunu da beraberinde getiriyor.
