İspanya'nın aşırı sağcı partisi Vox, Katalonya (Catalunya) genelinde "Primer els de casa" (Önce Evdekiler) sloganını hem Katalanca hem de İspanyolca afişlerle yaygınlaştırarak siyasi bir hamle başlattı. Bu slogan, göçmen karşıtı bir retoriği temsil ediyor ve geçmişte Katalonya'daki bir başka aşırı sağcı oluşum olan Plataforma per Catalunya (PxC) tarafından da kullanılmıştı. Vox'un bu stratejisi, Katalan kimliğinin ve dilinin önemli olduğu bir bölgede, milliyetçi duyguları kendi lehine çevirme ve özellikle göçmenlik konusunda seçmenleri konsolide etme amacını taşıyor.
Partinin bu sloganı yeniden gündeme getirmesi, birçoğu PxC'nin eski üyeleri olan mevcut Vox liderlerinin geçmiş bağlantılarını da gözler önüne seriyor. Örneğin, Vox'un parlamento sözcüsü ve Barselona (Barcelona) il başkanı Joan Garriga, milletvekili Mònica Lora ve Jordi de la Fuente gibi isimler, geçmişte Josep Anglada liderliğindeki PxC'nin önemli figürleriydi. Bu isimlerin Santiago Abascal'ın Vox'una katılmasıyla, PxC'nin göçmen karşıtı ve yerelci söylemleri de Vox'un ajandasına taşınmış oldu. Geçen yıl ARA gazetesi tarafından ortaya çıkarılan bu bağlantı, Vox'un Katalonya'daki stratejisinin sadece yeni bir kampanya değil, aynı zamanda aşırı sağın bölgedeki tarihsel köklerine bir dönüş olduğunu gösteriyor.
Vox'un Katalonya'daki bu çift dilli yaklaşımı, siyasi analistler tarafından dikkatle inceleniyor. Katalanca sloganların kullanılması, genellikle Katalan bağımsızlık yanlısı partilerle özdeşleşen bir dilin, aşırı sağcı bir parti tarafından kendi amaçları doğrultusunda kullanılması anlamına geliyor. Bu durum, Vox'un hem İspanyol birliğini savunan hem de Katalan kimliğini tamamen reddetmeyen seçmenlere ulaşma çabası olarak yorumlanabilir. Ancak, aynı zamanda Katalan dilinin ve kültürünün siyasi bir araç olarak kullanılmasına yönelik eleştirileri de beraberinde getiriyor. Partinin bu stratejisi, özellikle Lleida ve Girona gibi daha kırsal ve Katalan kimliğinin güçlü olduğu bölgelerde, yerel halkın hassasiyetlerini hedefleyerek bir yandan göçmen karşıtı söylemi yaygınlaştırırken, diğer yandan da Katalan milliyetçiliğini kendi lehine çevirmeye çalıştığını gösteriyor.
Katalonya'da Aşırı Sağın Yükselişi ve Tarihsel Bağlamı
Plataforma per Catalunya (PxC), 2002 yılında Josep Anglada tarafından kurulan ve özellikle 2000'li yılların sonları ile 2010'lu yılların başlarında Katalonya'da ve kısmen İspanya'nın diğer bölgelerinde yerel seçimlerde başarı elde eden bir partiydi. PxC'nin temel söylemi, "Önce Evdekiler" sloganıyla özetlenebilecek yoğun bir göçmen karşıtlığına dayanıyordu. Partinin yükselişi, özellikle işsizlik ve ekonomik kriz dönemlerinde, göçmenlerin işgücü piyasasında rekabete yol açtığı veya sosyal hizmetler üzerinde yük oluşturduğu yönündeki iddialarla besleniyordu. Anglada ve partisi, Katalonya'nın geleneksel siyasi yelpazesinin dışında, özellikle küçük kasabalarda ve işçi sınıfı mahallelerinde destek buldu. PxC, bağımsızlık yanlısı Katalan partilerinin ve İspanyol milliyetçisi ana akım partilerin göçmenlik konusundaki duruşlarını "yetersiz" bularak, kendisini "gerçek halkın sesi" olarak konumlandırmaya çalıştı.
Ancak PxC'nin siyasi ömrü kısa sürdü. İç çekişmeler, liderlik sorunları ve daha sonra Vox'un sahneye çıkmasıyla birlikte, PxC'nin etkisi azaldı ve sonunda birçok üyesi ve seçmeni Vox saflarına katıldı. Vox, PxC'nin bıraktığı boşluğu doldurarak ve onun retoriğini daha geniş bir ulusal platforma taşıyarak İspanya genelinde aşırı sağın ana temsilcisi haline geldi. Katalonya'da ise Vox, hem İspanyol birliğini savunan hem de göçmen karşıtı bir çizgiyi benimseyen seçmenleri hedefliyor. Bu durum, Katalonya'nın karmaşık siyasi manzarasında, bağımsızlık tartışmalarının yanı sıra göçmenlik ve kimlik gibi konuların da giderek daha fazla önem kazandığını gösteriyor.
Siyasi Etki ve Analiz
Vox'un "Primer els de casa" sloganını yeniden canlandırması ve Katalonya'da çift dilli bir kampanya yürütmesi, partinin stratejik bir hamlesi olarak değerlendirilmelidir. Bu strateji, bir yandan PxC'nin eski seçmen tabanını konsolide etmeyi hedeflerken, diğer yandan da Katalan kimliğini ve dilini kendi siyasi anlatısına entegre etmeye çalışıyor. Bu, Vox'un sadece İspanyol milliyetçisi bir parti olmadığını, aynı zamanda bölgesel dinamiklere uyum sağlayarak daha geniş bir seçmen kitlesine ulaşmaya çalıştığını gösterir. Ancak bu yaklaşım, Katalonya'da siyasi gerilimi artırma potansiyeline sahiptir, zira dil ve kimlik konuları bölgede her zaman hassas olmuştur.
Uzmanlar, Vox'un bu tür yerelci ve göçmen karşıtı sloganları kullanmasının, Avrupa genelindeki aşırı sağcı partilerin yükseliş trendiyle örtüştüğünü belirtiyor. Ekonomik belirsizlikler, sosyal değişimler ve kimlik tartışmaları, birçok ülkede benzer partilerin güçlenmesine zemin hazırlıyor. İspanya'da da Vox, özellikle Katalonya'daki bağımsızlık krizi ve yasa dışı göçmenlik konularını kullanarak önemli bir siyasi aktör haline geldi. Bu kampanyanın, Katalonya'daki yerel seçimler veya genel seçimler üzerinde nasıl bir etki yaratacağı henüz belirsiz olsa da, Vox'un bölgedeki siyasi etkisini artırma ve ana akım partiler üzerinde baskı kurma potansiyeli taşıdığı açıktır. Türkiye'deki siyasi tartışmalarda da zaman zaman benzer "önce yerli" veya "millî" vurguların yapıldığı göz önüne alındığında, bu tür söylemlerin uluslararası ölçekte nasıl yankı bulduğu ve farklı toplumsal kesimlerde nasıl karşılık gördüğü daha iyi anlaşılabilir.
