İspanya'nın Valensiya Özerk Bölgesi'nde yer alan önemli eğitim kurumlarından Universitat Politècnica de València (Valensiya Politeknik Üniversitesi - UPV) bünyesinde yapılan bir dil analizi, bölgenin kendi resmi dili olan Valensiya dilinin akademik alandaki konumuna dair endişe verici bir tablo ortaya koydu. Üniversitenin Dil Tanıtım ve Normalizasyon Hizmeti (Servei de Promoció i Normalització Lingüística) tarafından yayımlanan verilere göre, UPV'deki derslerin yalnızca %6,28'i Valensiya dilinde verilirken, bu oran İngilizce için %8,04'e, İspanyolca için ise %84,79'a ulaştı. Bu durum, Valensiya dilinin akademik ortamda marjinalleştiği ve hatta uluslararası bir dil olan İngilizcenin bile gerisinde kaldığı yönündeki endişeleri alevlendirdi.
Açıklanan bu veriler, Valensiya Dili İçin Öğretim ve Araştırma Kadrosu (Personal Docent i Investigador pel Valencià - PDIxValencià) adlı akademisyen grubunun sert tepkisine yol açtı. PDIxValencià, üniversite yönetiminin Valensiya dilinin kurum içindeki durumunu tersine çevirmesi ve kendi öz diline daha fazla destek vermesi talebiyle geniş çaplı bir imza kampanyası başlattı. Grubun açıklamasına göre, Valensiya dili sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda Valensiya kimliğinin ve kültürel mirasının temel bir taşıdır ve üniversitelerin bu mirası koruma ve gelecek nesillere aktarma konusunda kritik bir rolü bulunmaktadır. Akademisyenler, mevcut durumun dilin geleceği için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor.
Bu istatistikler, Valensiya Özerk Bölgesi'nde uzun süredir devam eden dil politikaları tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Valensiya dili, İspanyol Anayasası tarafından tanınan ve Valensiya Özerk Yönetimi (Generalitat Valenciana) tarafından resmi statüye sahip olan bir dildir. Franco diktatörlüğü döneminde ciddi baskı gören Valensiya dili, demokrasinin yeniden tesisiyle birlikte yeniden canlandırılmaya çalışılsa da, özellikle yükseköğretim kurumlarında İspanyolca ve son dönemde İngilizce karşısında güç kaybetmeye devam ediyor. Akademisyenler, üniversite yönetimlerinin uluslararasılaşma hedeflerini anladıklarını ancak bunun Valensiya dilinin feda edilmesi anlamına gelmemesi gerektiğini belirtiyor.
Valensiya'da Dilin Tarihsel Bağlamı ve İspanya'daki Durum
Valensiya dili, Katalanca ile yakından ilişkili olan ve İspanya'nın doğu kıyısındaki Valensiya Özerk Bölgesi'nde konuşulan bir Roman dilidir. İspanyol Anayasası, İspanyolca'nın (Kastilya dili) tüm İspanya'nın resmi dili olduğunu belirtmekle birlikte, özerk toplulukların kendi dillerine sahip olma ve bunları resmi olarak kullanma hakkını da tanır. Bu bağlamda, Valensiya'da Valensiya dili, Katalonya'da Katalanca, Bask Ülkesi'nde Baskça ve Galiçya'da Galiçyaca, İspanyolca ile birlikte resmi dillerdir. Ancak, bu dillerin kamusal alanda, özellikle eğitimde ve medyada kullanım oranları bölgelere göre büyük farklılıklar gösterir.
Örneğin, komşu Katalonya'da, Katalanca yükseköğretimde ve genel eğitim sisteminde çok daha baskın bir konuma sahiptir. Barselona (Barcelona) gibi şehirlerde üniversitelerin büyük çoğunluğu derslerini Katalanca vermekte, İspanyolca ve İngilizce belirli program veya derslerde sunulmaktadır. Bu durum, Valensiya'daki akademisyenlerin kendi bölgelerindeki dil politikalarını sorgulamalarına ve Katalonya örneğini emsal göstermelerine neden olmaktadır. Valensiya'da Valensiya dilinin akademik alanda gerilemesi, sadece dilbilimsel bir mesele değil, aynı zamanda kültürel kimlik, bölgesel özerklik ve eğitimde eşitlik gibi daha geniş sosyo-politik konuları da içerir.
UPV'deki bu durum, küreselleşmenin ve uluslararasılaşma çabalarının yerel diller üzerindeki potansiyel etkilerini de gözler önüne sermektedir. Üniversiteler, uluslararası öğrenci çekmek ve mezunlarının küresel iş piyasasında rekabet edebilmesini sağlamak amacıyla İngilizce eğitim programlarını artırma eğilimindedir. Ancak, bu yaklaşımın yerel dillerin ve kültürlerin korunmasıyla nasıl dengeleneceği, hem İspanya hem de diğer çok dilli ülkeler için önemli bir sorudur. Türkiye'de de benzer şekilde, üniversitelerde İngilizce eğitim veren bölüm sayısının artması, zaman zaman Türkçe'nin bilim dili olarak konumunu zayıflatabileceği yönünde tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu durum, her ülkenin kendi dilini koruma ve geliştirme çabalarını uluslararası akademik standartlarla uyumlu hale getirme zorluğunu göstermektedir.
Dilin Geleceği ve Üniversitelerin Rolü
PDIxValencià grubunun başlattığı imza kampanyası ve akademik camianın tepkisi, Valensiya dilinin geleceği için bir dönüm noktası olabilir. Akademisyenler, üniversitelerin sadece bilgi üretme ve aktarma merkezleri olmadığını, aynı zamanda kültürel mirasın ve dilin korunmasında da öncü bir rol oynaması gerektiğini savunuyorlar. Valensiya Politeknik Üniversitesi'nin bu verilere nasıl bir yanıt vereceği ve dil politikalarında herhangi bir değişikliğe gidip gitmeyeceği merak konusu. Valensiya Özerk Yönetimi'nin de bu konuda üniversitelerle iş birliği yaparak, Valensiya dilinin akademik alandaki görünürlüğünü ve kullanımını artıracak stratejiler geliştirmesi bekleniyor.
Uzmanlar, dilin bir toplumun kimliği için vazgeçilmez olduğunu ve Valensiya gibi zengin bir kültürel mirasa sahip bölgelerde, dilin akademik alandaki varlığının hayati önem taşıdığını belirtiyor. İngilizce'nin küresel bir dil olarak önemi yadsınamazken, yerel dillerin de kendi coğrafyalarında güçlenmesi ve gelişmesi, kültürel çeşitliliğin korunması açısından kritik kabul ediliyor. Bu bağlamda, üniversitelerin uluslararasılaşma hedeflerini, Valensiya dilinin akademik ortamdaki varlığını ve prestijini artıracak politikalarla birleştirmesi, hem Valensiya'nın kültürel zenginliğini koruyacak hem de öğrencilere çok dilli ve çok kültürlü bir eğitim deneyimi sunacaktır. Aksi takdirde, Valensiya dilinin akademik alandaki marjinalleşmesi, uzun vadede dilin genel kullanımını ve canlılığını olumsuz etkileyebilir.
