İspanya'nın València (Valensiya) kentinde, 22 Şubat 2024 tarihinde Campanar mahallesinde meydana gelen ve 10 kişinin hayatını kaybettiği yıkıcı apartman yangınıyla ilgili soruşturma, yeni bir rapor sunulmasına rağmen yeniden açılmayacak. València İstinaf Mahkemesi Soruşturma Dairesi'nin 9. Dairesi'ndeki hakim, kurbanların aileleri ve mülk sahipleri tarafından yapılan yeniden soruşturma talebini reddeden bir karar (auto) yayımladı. Bu karar, yangında hayatını kaybeden, aralarında iki ve sekiz günlük iki kardeş ile 14 yaşındaki bir genç kızın da bulunduğu 10 kişinin yakınları için adalet arayışında önemli bir dönüm noktası oluşturuyor.
Hakimin aldığı bu ret kararı, olayın üzerinden aylar geçmesine ve kamuoyunda büyük yankı uyandırmasına rağmen, yargı sürecinin mevcut deliller ışığında soruşturmayı yeniden başlatmak için yeterli gerekçe görmediğini gösteriyor. İlk soruşturma, yangının kazara çıktığı sonucuna varmış ve Mart ayında kapatılmıştı. Ancak mağdur aileler ve bina sahipleri, yangının hızla yayılmasında etkili olan yapısal faktörler ve potansiyel ihmaller üzerine odaklanan yeni bir rapor sunarak dosyanın yeniden incelenmesini talep etmişti. Bu yeni raporun içeriği detaylı olarak açıklanmasa da, yangın güvenliği standartları ve bina malzemeleri üzerine odaklandığı düşünülüyor.
València'daki bu trajik yangın, İspanya'da ve Avrupa genelinde bina güvenliği standartlarını bir kez daha gündeme getirdi. Özellikle yangının binanın dış cephesindeki kaplama malzemeleri (genellikle alüminyum kompozit paneller ve poliüretan yalıtım) aracılığıyla inanılmaz bir hızla yayılması, uzmanlar tarafından büyük endişeyle karşılanmıştı. Bu tür malzemelerin yangın dayanımı konusundaki zafiyetleri, Birleşik Krallık'taki Grenfell Tower yangını gibi önceki felaketlerde de acı bir şekilde tecrübe edilmişti. Campanar yangını, bu tür "sandwich panel" cephe kaplamalarının potansiyel tehlikelerini bir kez daha gözler önüne serdi.
Campanar Trajedisinin Arka Planı ve Yangın Güvenliği Tartışmaları
22 Şubat 2024'te València'nın Campanar mahallesinde bulunan 14 katlı lüks bir apartmanda çıkan yangın, İspanya tarihinin en yıkıcı bina yangınlarından biri olarak kayıtlara geçti. Yangın, binanın dış cephesindeki kaplama malzemesi ve şiddetli rüzgarın etkisiyle dakikalar içinde tüm binayı sararak adeta bir alev topuna dönüştürmüştü. Yangında hayatını kaybeden 10 kişinin yanı sıra, aralarında itfaiyecilerin de bulunduğu 15 kişi yaralanmış ve yüzlerce kişi evsiz kalmıştı. Bu olay, İspanya'daki mevcut yangın güvenliği yönetmeliklerinin yeterliliği ve özellikle yüksek katlı binalarda kullanılan cephe malzemelerinin denetimi konusunda ciddi soruları beraberinde getirdi.
Yangın sonrası yapılan ilk incelemeler, yangının başlangıç noktasının bir dairedeki buzdolabı olabileceğine işaret etse de, yangının bu denli hızlı ve yıkıcı bir şekilde yayılmasının temel nedeni olarak binanın dış cephesindeki yanıcı malzemeler gösterildi. Uzmanlar, bu tür malzemelerin yangın durumunda hızla eriyerek damlacıklar halinde aşağı düşmesi ve yangını alt katlara taşıması gibi özelliklerinin, felaketin boyutunu artırdığını belirtti. Bu durum, bina inşaatlarında kullanılan malzemelerin seçimi ve denetimi konusunda daha sıkı kurallara ihtiyaç duyulduğunu ortaya koydu. İspanya'da yürürlükte olan Teknik Yapı Kodu (Código Técnico de la Edificación), belirli yangın güvenliği standartları öngörmekle birlikte, Campanar gibi eski binaların modern yangın güvenliği gereksinimlerini karşılamakta yetersiz kalabileceği tartışmaları yaşandı.
Hakimin Kararının Etkileri ve Gelecek Adımlar
Hakimin soruşturmayı yeniden açmayı reddetme kararı, yangında hayatını kaybedenlerin aileleri için büyük bir hayal kırıklığı yaratmıştır. Aileler, olayın tüm boyutlarının aydınlatılması ve sorumluların belirlenmesi için adalet arayışlarını sürdürmektedir. Bu kararın ardından, ailelerin ve mülk sahiplerinin karara itiraz etme hakları bulunmaktadır ve yüksek ihtimalle bu yola başvuracaklardır. İspanyol yargı sisteminde, soruşturmaların kapatılmasına rağmen, yeni ve önemli delillerin ortaya çıkması durumunda yeniden açılma mekanizmaları mevcuttur; ancak bu süreç genellikle zorlu ve uzun soluklu olmaktadır.
Campanar yangını, yalnızca İspanya için değil, Türkiye gibi benzer yapılaşma ve yüksek katlı bina yoğunluğuna sahip ülkeler için de önemli dersler içermektedir. Türkiye'de de son yıllarda benzer yüksek katlı bina yangınları yaşanmış, özellikle dış cephe kaplamalarının yangın güvenliği konusundaki zafiyetleri gündeme gelmişti. Bu tür trajediler, sadece yangın anında değil, binaların tasarım ve inşaat süreçlerinde yangın güvenliğinin en üst düzeyde tutulmasının hayati önem taşıdığını bir kez daha göstermektedir. València'daki bu kararın, gelecekteki yangın güvenliği mevzuatlarının şekillenmesinde ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesinde nasıl bir etki yaratacağı ise zamanla ortaya çıkacaktır. Mağdur ailelerin adalet arayışı ise İspanyol kamuoyunun ve yargısının gündeminde kalmaya devam edecektir.
