Barselona'da gerçekleştirilen önemli bir operasyonla, İspanya'nın güvenlik güçleri, Terrassa'da ruhsatsız bir laboratuvarda yasa dışı veteriner ilaçları üreten ve dağıtan organize bir suç örgütünü çökertti. Guardia Civil'in (Jandarma) Doğa Koruma Servisi (SEPRONA) ve Katalonya Kırsal Ajanlar Birliği (Agents Rurals) tarafından yürütülen bu ortak operasyonda, çoğu aynı aileden olmak üzere dört kişi gözaltına alınırken, iki kişi hakkında da soruşturma başlatıldı. Operasyon kapsamında, hayvan sağlığını tehdit eden yüzlerce yasa dışı ilaç, tonlarca aktif madde ve 100.000 Euro'nun üzerinde nakit para ele geçirildi. Bu olay, yasa dışı ilaç üretimi ve dağıtımının hem hayvan hem de insan sağlığı üzerindeki ciddi risklerini bir kez daha gözler önüne serdi.
Suç örgütünün Terrassa (Barselona) kentinde bulunan laboratuvarının ruhsatı, Kasım 2023'ten beri askıya alınmış olmasına rağmen faaliyetlerine devam ettiği belirlendi. Hatta Ocak 2026'dan itibaren ruhsatının tamamen iptal edilmesi gündemde olmasına rağmen, özellikle kuşlar için veteriner ilaçları üretmeyi sürdürdüğü tespit edildi. Polis açıklamasında belirtildiği üzere, ürünler halka açık olarak satılmıyor; bunun yerine güvenilir müşterilere ve kapalı sosyal medya grupları aracılığıyla, faturasız ve nakit veya Bizum (İspanya'da yaygın bir mobil ödeme sistemi) ile ödeme karşılığında dağıtılıyordu. Yalnızca bir kargo şirketinin, dört yıl içinde İspanya, Fransa, Almanya, Belçika, Amerika Birleşik Devletleri ve Fas'a yaklaşık 500 sevkiyat gerçekleştirdiği kaydedildi.
Operasyon sırasında ele geçirilenler arasında yaklaşık 150 adet yasa dışı ilaç, 70 kilograma yakın aktif madde ve 101.305 Euro nakit para bulunuyordu. Soruşturma, aktif maddelerin Çin ve Hindistan'dan, sağlık ruhsatı olmayan şirketler aracılığıyla ithal edildiğini ortaya koydu. Bu maddeler, gıda takviyesi olarak gösterilen irsaliyelerle faturalandırılıyor olsa da, aslında antibiyotikler, mantar önleyiciler, parazit ilaçları, sindirim ve bağırsak enfeksiyonu tedavileri ve hatta kuşlar için "şarkı söyleme uyarıcıları" gibi çeşitli maddeler içeriyordu. Bazı ürünlerde ise birden fazla aktif madde bir arada kullanılıyordu, bu da kontrolsüz kullanım riskini artırıyordu.
Yıllara Yayılan Kapsamlı Soruşturma ve Halk Sağlığına Tehdit
Bu kapsamlı soruşturmanın kökenleri, Guardia Civil'in 2016 yılında Las Palmas de Gran Canaria'da (Kanarya Adaları) dört adet kuş ürünü tespit etmesine dayanıyor. İspanya İlaç ve Sağlık Ürünleri Ajansı (AEMPS), bu ürünlerin Badalona'daki bir toptancıdan geldiğini ve ruhsatsız ilaçlar olduğunu belirlemişti. 2023 yılında ise Kırsal Ajanlar Birliği, Sabadell'de yapılan bir aramada iki benzer ürün daha buldu. AEMPS'ye yapılan yeni başvuru üzerine, bu ürünlerin de ruhsatsız olduğu ve kim tarafından üretildiği tespit edildi. Bunun üzerine iki güvenlik birimi ortak bir soruşturma başlattı.
Geçtiğimiz 23 Temmuz'da, müfettişler mahkeme kararıyla Terrassa'daki laboratuvarda ve Rubí'deki bir evde eş zamanlı iki baskın düzenledi. Bu baskınlarda, yasa dışı veteriner ilaçlarının yanı sıra, yaklaşık 70 kilogram aktif madde, mobil ve depolama cihazları ile 101.305 Euro nakit para ele geçirildi. Rubí'deki evde ayrıca bir etiketleme makinesi, çok sayıda boş kutu ve ambalaj da bulundu. Operasyona Guardia Civil, Kırsal Ajanlar Birliği, AEMPS ve Katalonya Özerk Yönetimi (Generalitat) ile Rubí ve Terrassa belediyelerinin veterinerlik hizmetlerinden toplam 35 görevli ve teknik personel katıldı. Gözaltına alınan ve hakkında soruşturma yürütülen kişilerin büyük çoğunluğunun aynı aile grubuna mensup olduğu, bu grubun çeşitli şirketleri kontrol ettiği ve idari yönetim, aktif madde temini ve dağıtım gibi görevleri aralarında paylaştığı belirlendi. Dört kişi baskınların yapıldığı gün gözaltına alınırken, 28 ve 31 Temmuz tarihlerinde, Badalona'daki toptancının sahibi de dahil olmak üzere iki kişi daha "şüpheli" sıfatıyla ifade verdi. Bu kişilere halk sağlığına karşı suçlar, veteriner ilaçlarının taklit edilmesi, belge sahteciliği, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı, kara para aklama, sınai mülkiyete karşı suçlar, dolandırıcılık, mesleki yetkisiz uygulama (intrusismo profesional) ve organize suç örgütü üyeliği gibi çok sayıda suçlama yöneltildi.
Antibiyotik Direnci ve Tek Sağlık Yaklaşımı: Küresel Bir Tehdit
AEMPS, antimikrobiyal içeren yasa dışı veteriner ilaçlarının kullanımının toplumun tamamını etkilediği konusunda ciddi uyarılarda bulundu. Antimikrobiyal direnç (AMR), hem hayvan sağlığı hem de halk sağlığı için öncelikli bir sorun olup, insanlar arasında yüksek sayıda ölümlerle ilişkilendirilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, her yıl milyonlarca insan antibiyotik direnci nedeniyle hayatını kaybetmekte ve bu durum, küresel sağlık sistemleri için giderek büyüyen bir tehdit oluşturmaktadır. Yasa dışı dağıtımın gizliliği nedeniyle, bu ürünlere atfedilebilecek somut bir zarar vakası henüz tespit edilmemiş olsa da, potansiyel riskler oldukça yüksektir.
Bu tür yasa dışı faaliyetler, "Tek Sağlık" (One Health) yaklaşımının önemini bir kez daha vurgulamaktadır. Tek Sağlık, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbiriyle ayrılmaz bir bütün olduğunu kabul eden ve bu alanlardaki sorunlara bütüncül çözümler üretmeyi hedefleyen küresel bir stratejidir. Yasa dışı veteriner ilaçlarının kullanımı, hayvanlarda dirençli bakteri gelişimine yol açarak, bu bakterilerin gıda zinciri, doğrudan temas veya çevresel yollarla insanlara geçme riskini artırır. Bu durum, mevcut antibiyotiklerin etkisiz hale gelmesine ve tedavi edilemeyen enfeksiyonların yayılmasına neden olabilir. Türkiye'de de Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) gibi kurumlar, veteriner ilaçlarının ruhsatlandırılması, denetimi ve yasa dışı ürünlerle mücadele konusunda titiz çalışmalar yürütmektedir. Ancak uluslararası işbirliği ve halkın bilinçlendirilmesi, bu küresel tehditle mücadelede kritik öneme sahiptir. İspanya'daki bu operasyon, yasa dışı ilaç ticaretinin sadece yerel değil, aynı zamanda uluslararası bir sorun olduğunu ve uluslararası işbirliğiyle engellenmesi gerektiğini açıkça göstermektedir. Bu tür suç örgütleri, kısa vadeli kazançlar uğruna hem hayvanların refahını hem de insan sağlığını doğrudan tehlikeye atmaktadır.
