İspanya'da iktidar koalisyonunun küçük ortağı Sumar, Çarşamba günü Temsilciler Meclisi'ne (Congreso de los Diputados) sunduğu yasa dışı önergeyle, İspanya'nın 2030 FIFA Dünya Kupası'nı Fas ile ortaklaşa düzenleme adaylığından çekilmesini talep etti. Bu çağrı, özellikle Mayıs 2021'de Fas'tan İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk şehri Ceuta'ya (Sebte) yaşanan kitlesel düzensiz göç akınının ardından iki ülke arasındaki gerilimli ilişkilerin bir yansıması olarak ortaya çıktı. Sumar'a göre, Ceuta krizi, insani, siyasi ve hukuki boyutlarıyla Fas ile bu tür büyük bir spor organizasyonuna ortak olmanın etik olmadığını gösteriyor.
Sumar'ın bu hamlesi, İspanyol hükümetinin uluslararası spor diplomasi stratejilerini ve Fas ile olan hassas ilişkilerini yeniden gözden geçirmesi gerektiği yönünde güçlü bir mesaj niteliği taşıyor. İspanya, Portekiz ve Fas'ın yanı sıra Ukrayna'yı da kapsayan ortak bir adaylıkla 2030 Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmayı hedefliyor. Ancak Sumar'ın bu talebi, bir yandan Fas'ın insan hakları sicili ve göçmen politikaları konusundaki endişeleri dile getirirken, diğer yandan İspanya'nın dış politikasında koalisyon içi farklılıkları da gözler önüne seriyor.
Sumar, önergesinde, Fas'ın Ceuta ve Melilla (Melilla) gibi İspanyol enklavlarına yönelik tutumunu ve özellikle 2021'deki olaylarda binlerce göçmenin, aralarında reşit olmayanların da bulunduğu kişilerin, Fas makamları tarafından İspanya sınırına yönlendirilmesini sert bir dille eleştiriyor. Bu durumun, uluslararası hukukun ve insani değerlerin ihlali anlamına geldiğini savunan parti, bu tür bir ülkeyle küresel çapta bir spor etkinliğine ortak olmanın İspanya'nın itibarını zedeleyeceğini belirtiyor. Önerge, yasal bağlayıcılığı olmasa da, parlamentonun bir konuda görüşünü açıklamasını sağlayarak siyasi bir baskı unsuru oluşturuyor.
Ceuta Krizi ve İspanya-Fas İlişkileri
Sumar'ın bu talebinin temelinde yatan Ceuta krizi, Mayıs 2021'de yaşanmış ve İspanya-Fas ilişkilerinde derin bir kırılmaya yol açmıştı. Fas, İspanya'nın Batı Sahra'nın bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi lideri Brahim Ghali'yi tıbbi tedavi için ülkeye kabul etmesine misilleme olarak, Ceuta sınırındaki kontrolleri gevşetmişti. Bu durum, yaklaşık 12.000 düzensiz göçmenin, kısa bir süre içinde Ceuta'ya geçmesine neden oldu. Bu göçmen dalgasının içinde çok sayıda çocuk ve savunmasız bireyin bulunması, uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırmış, İspanya ve Avrupa Birliği'nin insani yardım ve sınır güvenliği konusundaki kapasitesini test etmişti.
İspanya ve Fas arasındaki ilişkiler, tarihsel olarak karmaşık ve hassas bir yapıya sahiptir. Batı Sahra sorunu, Ceuta ve Melilla gibi Kuzey Afrika'daki İspanyol enklavlarının statüsü, yasadışı göç ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi konular, iki ülke arasında sürekli gerilim yaratmaktadır. Fas, Ceuta ve Melilla'yı kendi topraklarının bir parçası olarak görmekte ve bu bölgeler üzerindeki İspanyol egemenliğini tanımamaktadır. Bu durum, zaman zaman diplomatik krizlere ve sınır olaylarına yol açmaktadır. 2021 krizi, Fas'ın göçü bir dış politika aracı olarak kullanabileceği endişelerini de güçlendirmişti.
2030 FIFA Dünya Kupası adaylığı, İspanya için sadece sportif bir etkinlik olmanın ötesinde, uluslararası imajını güçlendirme ve ekonomik kalkınma fırsatları sunma potansiyeli taşıyor. Ancak Sumar'ın itirazı, sporun siyasetten tamamen ayrılamayacağı, özellikle insan hakları ve uluslararası hukuk ihlallerinin olduğu durumlarda etik duruş sergilemenin önemini vurguluyor. Bu durum, Türkiye gibi büyük spor organizasyonlarına ev sahipliği yapma potansiyeli olan ülkeler için de benzer etik ikilemlerin ortaya çıkabileceğini gösteriyor.
Siyasi Etkiler ve Gelecek Senaryoları
Sumar'ın bu önergesi, İspanya'daki koalisyon hükümeti içinde gerginlik yaratma potansiyeli taşıyor. Başbakan Pedro Sánchez liderliğindeki PSOE (İspanya Sosyalist İşçi Partisi) ve Sumar arasındaki bu tür konulardaki görüş ayrılıkları, hükümetin istikrarını etkileyebilir. PSOE hükümeti, Fas ile ilişkileri normalleştirme ve stratejik ortaklığı sürdürme eğilimindeyken, Sumar daha eleştirel bir duruş sergilemektedir. Bu önergenin meclisten geçip geçmeyeceği veya hükümetin dış politikasını ne ölçüde etkileyeceği belirsizliğini koruyor. Ancak, bu tür bir tartışma, İspanya'nın Fas ile olan ilişkilerini ve 2030 Dünya Kupası adaylığını kamuoyunun gündemine taşıyacaktır.
Eğer İspanya, Sumar'ın talebi doğrultusunda Fas ile ortak adaylıktan çekilirse, bu durum 2030 Dünya Kupası adaylık sürecini karmaşıklaştırabilir ve İspanya'nın uluslararası spor arenasında imajını olumsuz etkileyebilir. Diğer aday ülkeler (örneğin Suudi Arabistan liderliğindeki bir adaylık veya Güney Amerika ülkelerinin ortak adaylığı) bu durumdan faydalanabilir. Öte yandan, Fas'ın uluslararası arenadaki konumu ve insan hakları sicili üzerindeki baskı artabilir. Bu durum, sporun sadece bir oyun olmanın ötesinde, uluslararası ilişkilerde ve insan hakları mücadelesinde bir araç olarak kullanılabileceğinin önemli bir göstergesidir. Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülke, uluslararası spor etkinliklerine ev sahipliği yapma süreçlerinde benzer siyasi ve etik değerlendirmelerle yüzleşmek zorunda kalmaktadır.
