Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), küresel arenada hem açıkça hem de perde arkasından yürüttüğü etkili politikalarıyla dikkat çekiyor. Nerede nüfuz, para ve önemli kararlar varsa, BAE'nin adı da genellikle oralarda anılıyor. Bu durumun en güncel ve medyatik örneklerinden biri, son futbol Dünya Kupası'nda yaşanan büyük bir tartışmada kendini gösterdi. FIFA disiplin komitesi başkanı Mohammad al-Kamali'nin, komitenin diğer üyelerine danışmadan ve hatta eski ABD Başkanı Donald Trump'ın talebi üzerine Folarin Balogun'un kırmızı kartını iptal etmesi, BAE'nin uluslararası spor diplomasisindeki etkisini gözler önüne serdi. Ancak çok daha az medyatik ve çok daha ciddi bir başka örnek ise, Birleşmiş Milletler'e göre dünyanın en büyük insani krizi haline gelen Sudan'daki iç savaş.
BAE'nin küresel çapta yürüttüğü bu nüfuz mücadelesi, spor gibi eğlence odaklı alanlardan, Sudan gibi stratejik öneme sahip ve kanlı bir çatışmanın yaşandığı bölgelere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. FIFA örneği, BAE'li bir yetkilinin, uluslararası bir spor organının karar alma süreçlerini nasıl etkileyebildiğini gösterirken, Sudan'daki durum ise çok daha derin ve yıkıcı sonuçları olan bir dış müdahale iddialarını içeriyor. Ülke, yıllardır süregelen bir savaşın pençesinde kıvranırken, BAE'nin bu çatışmadaki rolüne dair güçlü şüpheler ve kanıtlar uluslararası kamuoyunda giderek daha fazla dile getiriliyor.
Sudan'daki çatışma, 2023 Nisan'ında Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında patlak verdi ve ülkeyi derin bir kaosa sürükledi. Bu çatışma, halihazırda kırılgan olan bölgeyi daha da istikrarsızlaştırırken, milyonlarca insanı yerinden etti ve açlık tehdidiyle karşı karşıya bıraktı. Uluslararası kuruluşlar, Sudan'da yaşanan insan hakları ihlallerinin ve savaş suçlarının boyutunun dehşet verici olduğunu belirtiyor. BAE'nin, özellikle RSF'ye silah ve mali destek sağladığına dair ciddi iddialar bulunuyor. Bu iddialar, BAE'nin Sudan'ın zengin altın madenleri ve Kızıldeniz'deki stratejik limanlarına erişim gibi ekonomik ve jeopolitik çıkarlarını güvence altına alma arayışıyla ilişkilendiriliyor.
Sudan'daki İnsani Felaket ve Çatışmanın Arka Planı
Sudan'daki iç savaş, sadece siyasi bir çekişme olmaktan öte, ülkenin tarihsel, etnik ve ekonomik sorunlarının bir yansımasıdır. 2019'da Ömer el-Beşir'in devrilmesinin ardından başlayan geçiş dönemi, sivil ve askeri liderler arasındaki güç mücadelesiyle karakterize oldu. General Abdülfettah el-Burhan liderliğindeki SAF ile General Muhammed Hamdan Dagalo (Hemedti) liderliğindeki RSF arasındaki gerilim, nihayetinde 15 Nisan 2023'te tam ölçekli bir savaşa dönüştü. Sudan, Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz'in kesişim noktasında yer almasıyla stratejik bir öneme sahiptir. Bu coğrafi konum, ülkeyi bölgesel ve küresel güçlerin ilgi odağı haline getirirken, zengin doğal kaynakları, özellikle altın, dış aktörlerin müdahalesine zemin hazırlıyor.
Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) verilerine göre, Sudan'daki çatışmalar nedeniyle 12 milyondan fazla kişi ülke içinde veya komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı. Bu durum, dünyanın en büyük yerinden edilme krizlerinden birini tetikledi. Ülke genelinde 25 milyondan fazla insan insani yardıma muhtaç durumda ve gıda güvensizliği alarm verici seviyelere ulaştı. Çatışan tarafların sivilleri hedef alması, hastanelere ve altyapıya yönelik saldırılar, durumu daha da vahim hale getiriyor. Bu trajedinin gölgesinde, BAE gibi dış aktörlerin iddia edilen silah ve finansman desteği, çatışmanın uzamasına ve insani acıların artmasına katkıda bulunuyor.
Uluslararası Toplumun Sessizliği ve Türkiye'nin Bakış Açısı
Sudan'daki krizin boyutuna rağmen, uluslararası toplumun tepkisi genellikle yetersiz kalmıştır. Küresel dikkat daha çok Ukrayna veya Gazze gibi bölgelere odaklanırken, Sudan'daki insanlık dramı yeterince ilgi görmemiş ve etkili bir uluslararası müdahale sağlanamamıştır. Bu durum, BAE gibi aktörlerin perde arkasından yürüttüğü operasyonların daha az denetlenmesine ve hesap sorulabilirliğin azalmasına yol açmaktadır. BAE'nin Yemen, Libya ve Afrika Boynuzu'ndaki diğer çatışmalardaki müdahaleci dış politikası, bölgesel nüfuzunu artırma ve stratejik çıkarlarını koruma gayretinin bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Ancak bu politikaların, çatışmaların derinleşmesine ve bölgesel istikrarsızlığa yol açtığı da bir gerçektir.
Türkiye, Sudan ile tarihi ve kültürel bağlara sahip bir ülke olarak, çatışmanın başından itibaren insani yardım ve diplomatik çözüm çağrılarını sürdürmüştür. Ankara, Sudan'daki tüm taraflara diyalog ve barışçıl çözüm yollarına dönme çağrısı yaparken, herhangi bir tarafı desteklemekten kaçınan dengeli bir politika izlemeye çalışmıştır. Türkiye'nin Sudan'a yönelik yaklaşımı, BAE'nin iddia edilen müdahaleci tavrından farklı olarak, daha çok insani yardım sağlamaya ve siyasi istikrarın yeniden tesis edilmesine odaklanmıştır. Bu bağlamda, Türkiye, Sudan'daki insani krize dikkat çekmek ve uluslararası toplumu daha fazla sorumluluk almaya teşvik etmek için diplomatik çabalarını sürdürmektedir.
Sonuç olarak, BAE'nin küresel arenadaki etkisi, FIFA gibi spor organizasyonlarından Sudan gibi savaş bölgelerine kadar uzanan geniş bir yelpazede kendini göstermektedir. Sudan'daki iç savaş, BAE'nin bölgesel çıkarlarını koruma adına attığı adımların yıkıcı sonuçlarını gözler önüne sermektedir. Milyonlarca insanın hayatını etkileyen bu insani felaket, uluslararası toplumun daha fazla dikkatini ve koordineli eylemini gerektirmektedir. Dış aktörlerin çatışmalardaki rollerinin şeffaf bir şekilde incelenmesi ve hesap verilebilirliğin sağlanması, Sudan'da kalıcı bir barışın tesisi için hayati öneme sahiptir. Aksi takdirde, karanlıkta kalan bu etkileşimler, küresel barış ve istikrar için ciddi tehditler oluşturmaya devam edecektir.
