Movistar+ platformunda izleyiciyle buluşan dört bölümlük "Believe Me" (Creednos) adlı yeni dizi, 2000 ile 2008 yılları arasında Londra'da yaşanan ve yüzlerce kadının mağdur olduğu seri tecavüz vakalarını yeniden gündeme taşıyor. Bu sarsıcı yapım, şehirdeki ikonik siyah taksilere binen kadınların, şoför John Worboys tarafından uyuşturularak tecavüze uğramasıyla ortaya çıkan korkunç olaylar zincirini mercek altına alıyor. Dizi, aynı zamanda, polisin mağdurların ifadelerine başlangıçta nasıl şüpheyle yaklaştığını, şikayetleri nasıl küçümsediğini ve soruşturma süreçlerindeki ciddi eksiklikleri gözler önüne sererek, adaletin gecikmesinin derin etkilerini inceliyor.
John Worboys, yıllarca süren bu suç serisini, polisin mağdurları "partiden dönenler" veya "bilinçsiz" oldukları gerekçesiyle yargılaması ve şikayetlerini ciddiye almaması sayesinde mutlak bir cezasızlıkla sürdürebildi. Şikayetlerin düzgün bir şekilde arşivlenmemesi, delillerin ve mağdur anlatımlarının veri tabanlarında kaybolmasına neden oldu; bu durum, failin izinin sürülememesine ve suç davranışının bir örüntü olarak tespit edilememesine yol açtı. Bu sistematik başarısızlık, sadece Worboys'un suç işlemeye devam etmesini sağlamakla kalmadı, aynı zamanda mağdurların yaşadığı travmayı katlayarak derinleştirdi, onlara adalet arayışlarında yalnız bırakıldıkları hissini verdi.
Bu dizi, 2019 yılında Netflix'te yayınlanan ve ABD'de yaşanan benzer bir gerçek hikayeyi dramatize eden "Unbelievable" (Creedme) adlı yapımı kaçınılmaz olarak akla getiriyor. Her iki dizi de, cinsel saldırı mağdurlarının soruşturma süreçlerinde nasıl şüpheyle karşılandığını, suçlandığını ve yeniden travmatize edildiğini çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor. "Unbelievable", özellikle iki kadın dedektifin vakaları gerekli titizlikle ele alarak, mağdurlara saygının failleri bulmada ne kadar kritik olduğunu gösteren önemli protokoller geliştirmesini konu alıyordu. Bu yapımlar, mağdurların sesine kulak vermenin ve onlara güvenmenin, adli süreçlerin temelini oluşturduğunu vurgulamaktadır.
Mağdurların yaşadığı bu "ikinci travma", hem psikolojik hem de sosyal açıdan derin yaralar bırakmaktadır. Polisin veya adli mercilerin şüpheci yaklaşımı, mağdurların kendilerini yalnız, anlaşılmamış ve adaletten mahrum hissetmelerine neden olur. Bu durum, cinsel saldırı vakalarının bildirilme oranlarını düşürmekte ve faillerin cezasız kalmasına zemin hazırlamaktadır. Mağdurların ifadelerinin doğru bir şekilde kaydedilmesi, delillerin titizlikle toplanması ve en önemlisi, mağdurlara empatiyle yaklaşılması, hem adaletin tecellisi hem de onların iyileşme süreçleri için hayati önem taşımaktadır.
Arka Plan ve Mağduriyetin Küresel Boyutu
Cinsel saldırı mağdurlarına yönelik şüphecilik ve suçlama eğilimi, ne yazık ki tarih boyunca pek çok toplumda gözlemlenen köklü bir sorun olmuştur. Geleneksel olarak, mağdurun giyimi, davranışları veya olayın gerçekleştiği koşullar, saldırının sorumluluğunu mağdura yükleme eğilimiyle değerlendirilmiştir. Bu durum, özellikle "rıza" kavramının yanlış anlaşılması veya göz ardı edilmesiyle pekişmiştir. Modern hukuk sistemleri ve toplumsal farkındalık kampanyaları sayesinde bu algı değişmeye başlasa da, hala ciddi dirençlerle karşılaşılmaktadır. Örneğin, Birleşik Krallık'ta yapılan araştırmalar, cinsel saldırı vakalarının raporlanma oranının düşük olduğunu ve yargılama süreçlerinin mağdurlar için yıpratıcı olabildiğini göstermektedir. Avrupa genelinde de benzer zorluklar yaşanmakta, mağdurların adalet sistemine olan güveni zaman zaman sarsılmaktadır.
İspanya'da yakın zamanda yürürlüğe giren ve "Solo sí es sí" (Sadece evet evettir) olarak bilinen yasa, cinsel rıza kavramını merkeze alarak önemli bir adım atmıştır. Bu yasa, rızanın açıkça ifade edilmesini zorunlu kılmakta ve rıza yokluğunda her türlü cinsel eylemi saldırı olarak tanımlamaktadır. Bu yasanın amacı, mağdurların üzerindeki ispat yükünü azaltmak ve onları daha iyi korumaktır. Ancak yasanın uygulanması sırasında ortaya çıkan bazı tartışmalar, yasal düzenlemelerin tek başına yeterli olmadığını, toplumsal algının ve adli süreçlerin de bu değişime ayak uydurması gerektiğini bir kez daha gözler önüne sermiştir. Türkiye'de de cinsel suçlarla mücadelede önemli yasal düzenlemeler yapılmış olsa da, mağdurların toplumsal baskı, damgalanma korkusu ve adli süreçlerin zorlukları nedeniyle şikayetçi olmaktan çekindikleri durumlar hala mevcuttur. Uzmanlar, mağdur odaklı soruşturma yöntemlerinin benimsenmesi, adli tıp birimlerinin güçlendirilmesi ve yargı mensuplarına yönelik sürekli eğitimlerin bu alandaki eksiklikleri gidermek için elzem olduğunu belirtmektedir.
Adaletin Tecellisi ve Toplumsal Farkındalık
"Believe Me" ve "Unbelievable" gibi diziler, sadece gerçek olayları dramatize etmekle kalmayıp, aynı zamanda cinsel saldırı mağdurlarının karşılaştığı zorluklara dikkat çekerek toplumsal bir farkındalık yaratmaktadır. Bu yapımlar, polisin ve adalet sisteminin mağdurlara karşı gösterdiği ilk tepkinin, adaletin tecellisi ve mağdurun iyileşme süreci üzerindeki belirleyici etkisini vurgulamaktadır. Her vakanın ciddiyetle ele alınması, delillerin eksiksiz toplanması, mağdurun ifadesine şüpheyle yaklaşılmaması ve travma-bilgili (trauma-informed) bir yaklaşımın benimsenmesi, modern adalet sistemlerinin temel prensipleri olmalıdır.
Cinsel saldırı vakalarında adaletin sağlanması, sadece faillerin cezalandırılmasıyla sınırlı değildir; aynı zamanda mağdurların onurlarının iade edilmesi, ruhsal iyileşmelerine destek olunması ve toplumda güvenli bir ortamın tesis edilmesi anlamına gelir. Bu tür yapımlar, izleyicilere empati kurma fırsatı sunarak, mağduriyetin boyutlarını anlamalarına yardımcı olur ve sistemdeki aksaklıkların giderilmesi için kamuoyu baskısı oluşturabilir. Sonuç olarak, her mağdurun sesine kulak vermek, onlara inanmak ve adaletin peşinde kararlılıkla durmak, daha adil ve güvenli bir dünya inşa etmenin temelini oluşturmaktadır.
