İspanya'nın Catalunya (Katalonya) özerk bölgesinde, 1 Ekim 2017 tarihinde düzenlenen bağımsızlık referandumu sırasında yaşanan polis şiddetinin sembol isimlerinden Roger Español'un davası, Barselona (Barcelona) Mahkemesi'nde başlıyor. Bu hafta Çarşamba günü başlayan dava, Español'un bir gözünü kaybetmesine neden olan dört Ulusal Polis memuru hakkında açıldı. Bu dava, referandumda oy kullananlara yönelik şiddet eylemleri nedeniyle devlet görevlilerine karşı açılan ilk ve tek yargılama olma özelliğini taşıyor, zira ilgili polis memurları, yakın zamanda çıkarılan genel af yasasından muaf tutuldular.
Duruşmaların Çarşamba ve Perşembe günleri ile 30 Eylül ve 1 Ekim tarihlerinde yapılması planlanıyor ve çok sayıda tanığın dinlenmesi bekleniyor. Savcılık, polis memurlarının görevlerini yerine getirdikleri gerekçesiyle beraatlerini talep ederken, Roger Español'un avukatları, fişek atıcısı (escopeter) olarak bilinen memur, iki alt müfettiş ve atış emrini veren bir müfettiş için 13 yıl hapis cezası talep ediyor. Español'un avukatları, polislerin, yönetmelikte belirtilen mesafeden daha yakından kauçuk mermi kullandığını ve bu durumun yaralanmalara ve işkenceye yol açtığını iddia ediyor.
1 Ekim 2017 Referandumu ve Yargı Süreci
Roger Español'un davası, neredeyse dokuz yıl süren hukuki bir sürecin ardından nihayet yargıya taşınıyor. 1 Ekim 2017'deki bağımsızlık referandumu, İspanya Anayasa Mahkemesi tarafından yasa dışı ilan edilmişti. İspanyol hükümeti, Katalonya'nın tek taraflı bağımsızlık ilanını engellemek amacıyla bölgeye Ulusal Polis ve Guardia Civil (Jandarma) birliklerini göndermiş ve bu birlikler, oy kullanmaya çalışan vatandaşlara karşı sert müdahalelerde bulunmuştu. Katalan sağlık hizmetleri verilerine göre, o gün binden fazla kişi yaralanmıştı. Barselona'daki 7 Numaralı Soruşturma Mahkemesi, 1-O olaylarındaki tüm polis eylemlerini araştırmış, ancak davaların çoğu ya kapatılmış ya da yakın zamanda yürürlüğe giren af yasası kapsamında düşmüştü.
Savcılık başlangıçta Español'un davasının da düşürülmesini talep etse de, yargıç davayı açık tuttu. Ardından Barselona Mahkemesi, dört polis memuru için af uygulanmasını reddetti. Bunun nedeni, af yasasının, organ kaybı gibi ciddi insan hakları ihlallerini kapsayan istisnalar içermesiydi. Bu karar, İspanya'da polis şiddetine karşı hesap verebilirlik açısından önemli bir emsal teşkil ediyor. Öte yandan, af yasası kapsamında, aynı olaylarda "orantısız güç kullanımı" ile suçlanan üç polis memuru ile "otoriteye karşı saldırı" suçlamasıyla yargılanan Roger Español'un kendisi de affedildi.
Mağdurun Talepleri ve İnsan Hakları Örgütlerinin Desteği
Roger Español'un savunmasını üstlenen İnsan Hakları Savunma Merkezi (Irídia), dört polis memuru için toplam 13 yıl hapis cezası talep ediyor: dokuz yıl organ kaybıyla sonuçlanan yaralama, dört yıl ise işkence suçlamasıyla. Ayrıca, polislerin görevden men edilmesini ve 320.632 Euro tazminat ödemesini istiyorlar. Irídia, polis memurlarının olay anında herhangi bir tehlike durumunun olmadığını, gösterinin barışçıl olduğunu bildiklerini ve 17 kauçuk mermi atışıyla sonuçlanan bir eylemi sürdürmeyi kabul ettiklerini savunuyor. Özellikle, fişek atıcısının Español'a üç kez ateş ettiğini ve gazeteciler arasında, elleri havada dururken, sadece 14,12 metre mesafeden kasıtlı olarak hedef aldığını belirtiyorlar.
Katalan bağımsızlık hareketinin önde gelen sivil toplum kuruluşlarından Òmnium Cultural, bu suçlamaları destekleyerek, tüm komuta zincirinin yönetmeliklere aykırı bir eylemi onayladığını düşünüyor. Bir diğer önemli kuruluş olan Assemblea Nacional Catalana (ANC) ise 12 yıl hapis cezası ve İçişleri Bakanlığı'nın ikincil hukuki sorumluluğunu talep ediyor. Bu davalar, İspanya'da özellikle Katalonya'daki siyasi gerilimler bağlamında, devlet güçlerinin yetki aşımı ve insan hakları ihlalleri konularında uzun süredir devam eden tartışmaları yeniden gündeme getiriyor. Türkiye gibi ülkelerde de benzer tartışmaların yaşandığı düşünüldüğünde, bu tür yargı süreçlerinin şeffaflığı ve hesap verebilirliği, demokratik toplumlar için evrensel bir önem taşımaktadır.
