Katalonya'nın (Catalunya) önemli banliyö tren ağı Rodalies, son dönemde yaşanan ciddi hizmet krizlerinin ardından yolcu sayısında önemli bir toparlanma kaydetti. Bölgesel Yönetim (Generalitat) Toprak, Konut ve Ekolojik Geçiş Bakanı Sílvia Paneque, demiryolu krizinin başlangıcından bu yana Rodalies'in 2,5 milyon kullanıcıyı geri kazandığını açıkladı. Gelida'da (Barselona) stajyer bir makinistin hayatını kaybettiği ölümcül kazadan ve şebekedeki çökmelerin yaşandığı süreçten üç ay sonra, hizmet Mart ayında 9,2 milyon yolcuya ulaştı; bu rakam, Şubat ayındaki hat kesintileri ve aksaklıkların yaşandığı döneme kıyasla 2,5 milyonluk bir artışa işaret ediyor.
Bu olumlu verilere rağmen, mevcut kullanıcı sayısı geçen yılın kayıtlarının bir milyon altında seyrediyor. Bu durum, Rodalies'i Katalonya'da her yıl yolcu kaybeden tek toplu taşıma aracı haline getiriyor ve sistemin karşılaştığı yapısal sorunların devam ettiğini gösteriyor. Hükümet kontrol oturumunda Comuns grubunun sorusuna yanıt veren Bakan Paneque, mevcut durumdan "memnun olmadıklarını" ancak Rodalies'in "sürekli iyileştirilmesi" ve Katalanların demiryolu hizmetine olan "güvenini yeniden kazanma" konusunda ilerleme kaydettiklerini vurguladı. Bu açıklama, uzun süredir devam eden hizmet kalitesi şikayetlerinin hala tam olarak giderilemediğini ortaya koyuyor ve toplu taşımanın sürdürülebilirliği açısından önemli bir zorluğa işaret ediyor.
Rodalies ağındaki kriz, yıl başında Katalonya'yı vuran şiddetli fırtınaların ("tren de borrascas" olarak bilinen, peş peşe gelen fırtına sistemi) neden olduğu hasarlar ve altyapıdaki bakım eksiklikleriyle daha da derinleşmişti. Bu olaylar, Gelida'daki trajik kazayla birleşerek hizmette büyük aksaklıklara yol açtı ve kamuoyunda ciddi tepkilere neden oldu. Şu anda, altyapının 690 noktasında yapılan denetimler nedeniyle ağda yüzden fazla geçici hız limiti (LTV - Limitaciones Temporales de Velocidad) uygulanıyor. Acil durum çalışmalarının maliyeti, ulusal demiryolu altyapı yöneticisi Adif (Administrador de Infraestructuras Ferroviarias) tarafından karşılanmak üzere 180 milyon Euro'ya yükselmiş durumda. Bu kapsamlı çalışmalar kapsamında yaklaşık 50 teknik personel görevlendirildi, 33 hendek ve şev stabilize edildi ve yaklaşık 4.000 ağaç kesildi.
Ulaştırma ve Sürdürülebilir Hareketlilik Bakanı Óscar Puente, fırtınaların neden olduğu hasarlara bağlı LTV'lerin Haziran ayında kaldırılmasını beklediklerini belirtti. Rodalies'i "normalleştirmek" için yürütülen bu çalışmalar nedeniyle, İspanya Hükümeti ve Katalan Bölgesel Yönetimi (Generalitat), hizmette ücretsiz ulaşım konusunda anlaşmış ve bu teşvik 30 Nisan'da sona erecek. Ücretsiz ulaşım uygulamasının sona ermesiyle birlikte, yolcu sayılarının nasıl etkileneceği merak konusu. Öte yandan, Comuns milletvekili Lluís Mijoler, Paneque'ye, eski Bölgesel Yönetim Başkanı Albert Dalmau'nun (Salvador Illa'nın sağlık izni sırasında vekalet eden) duyurduğu ulusal demiryolu anlaşması için parlamento gruplarını ne zaman toplayacağını sordu. Bölgesel Yönetim Bakanı, bu "ülke anlaşması" üzerinde çalışmak üzere grupları toplantıya çağırmak için teknik masanın bileşimini tanımlamayı beklediklerini açıkladı, bu da uzun soluklu bir uzlaşı arayışının sinyallerini veriyor.
Rodalies'in Tarihsel Bağlamı ve Güven Sorunu
Rodalies, Barselona metropol bölgesinin ve Katalonya'nın diğer büyük şehirlerinin can damarı konumunda. Milyonlarca insanı işlerine, okullarına ve günlük yaşamlarına taşıyan bu ağın kronik sorunları, uzun yıllardır hem merkezi hükümet hem de Katalan yerel yönetimi arasında bir çekişme konusu olmuştur. Katalan Bölgesel Yönetimi, Rodalies'in tam yönetimini devralmak için sık sık talepte bulunmuş, ancak bu talepler genellikle merkezi hükümet tarafından reddedilmiştir. Bu durum, altyapı yatırımları ve bakım sorumlulukları konusunda belirsizliklere yol açmış, zaman zaman da hizmet kalitesindeki düşüşün ana nedenlerinden biri olarak gösterilmiştir. Uzmanlar, güvenin yeniden kazanılması için sadece onarımların değil, aynı zamanda uzun vadeli stratejik yatırımların ve yönetimde net bir sorumluluk paylaşımının şart olduğunu belirtiyor. Aksi takdirde, yolcu kayıplarının devam etmesi ve toplu taşımanın sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada zorluklar yaşanması kaçınılmaz olacaktır. Rodalies'in yaşadığı bu tür krizler, sadece yerel bir sorun olmaktan öte, modern bir metropolün toplu taşıma altyapısının ne denli hayati olduğunu ve kesintisiz işleyişinin ekonomik ve sosyal refah için vazgeçilmez olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir.
Trenlere Yönelik Vandalizme Karşı Sert Tedbirler
Çarşamba günkü oturumda ayrıca, Katalonya'da trenlere grafiti yapma eylemlerine yönelik cezaları ağırlaştırmak için parlamento sürecinin başlatılması onaylandı. PSC (İspanya Sosyalist İşçi Partisi) parlamento grubunun sunduğu tasarı, Renfe (İspanya Ulusal Demiryolları) için yüksek maliyet oluşturan bu uygulamanın "cezasızlığını" sona erdirmeyi hedefliyor. Yeni düzenlemelerle, trenlere grafiti yapanlara verilen cezalar 1 milyon Euro'ya kadar çıkabilecek. Bu tür vandalizm eylemleri, sadece estetik bir kirlilik yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda temizlik ve onarım maliyetleri nedeniyle kamu kaynaklarına büyük bir yük bindiriyor. Junts, ERC (Katalonya Cumhuriyetçi Solu), PP (Halk Partisi), Vox ve Aliança Catalana gibi partiler tasarının işleme alınmasını onaylarken, sadece para cezalarının yeterli olmayacağı, daha fazla güvenlik, kontrol ve daha iyi yönetimle desteklenmesi gerektiği konusunda uyarılarda bulundular. Bu tartışma, vandalizmin sadece estetik bir sorun olmaktan öte, demiryolu işletmecileri için ciddi bir mali yük ve güvenlik riski oluşturduğunu, dolayısıyla kapsamlı bir çözüm yaklaşımının gerekliliğini ortaya koyuyor. Türkiye'de de toplu taşıma araçlarına yönelik vandalizm benzer sorunlara yol açmakta ve benzer tartışmalar yaşanmaktadır; bu durum, kamu mallarının korunması ve hizmet kalitesinin sürdürülmesi adına uluslararası bir ortak payda sunmaktadır.
