Katalan siyaset sahnesinin en uzun soluklu ve istikrarlı ittifaklarından biri, Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC) ile Units per Avançar (İlerleme İçin Birlikler) arasında 2017 yılından bu yana devam eden iş birliğidir. Bu siyasi evlilik, Katalonya'nın bağımsızlık referandumu (1-O) öncesi yaşadığı derin siyasi kutuplaşma ve belirsizlik döneminde, sağduyu ve diyalog arayışının bir sonucu olarak doğmuştur. İttifak, o dönemde bağımsızlık hareketinin radikal adımlarından çekinen ve eski merkezci Katalan partisi CiU'nun (Katalonya Birliği ve Uyum Partisi) mirasını arayan ulusalcı seçmenlere hitap etmeyi amaçlamıştır.
Units per Avançar'ın lideri Ramon Espadaler, bu profilin somut bir örneğiydi. Hem Jordi Pujol hem de Artur Mas hükümetlerinde bakanlık yapmış eski bir figür olan Espadaler, 2017 Haziran ayında "Katalanist" ve "demokrat Hristiyan" bir platform olarak tanımladığı Units'i kurdu. Bu platform, 1-O öncesi Katalonya'da İspanya ile diyalog ve uzlaşmayı savunuyordu ve eski Unió (Birlik) üyelerinden güçlü destek alıyordu. Dönemin PSC Birinci Sekreteri Miquel Iceta, bu oluşuma derhal bir seçim ittifakı teklif etti ve "düğün", PSC'nin Nicaragua Caddesi'ndeki genel merkezinin karşısındaki bir otelde "Sağduyu ve Katalanizm İçin İttifak" sloganıyla gerçekleşti. Bu ittifak, daha sonra Salvador Illa'nın Generalitat (Katalan Hükümeti) başkanı adayı olarak ortaya çıktığında uygulayacağı merkezci profilleri çekme stratejisinin de bir öncüsü oldu.
Yaklaşık on yıl sonra, PSC'nin Katalonya'daki dört yönetim düzeyinde de (yerel, bölgesel, ulusal ve Avrupa) iktidarda olduğu bir dönemde bile, Units per Avançar, sosyalist dalganın kendisini tamamen yutmasını engellemek için kendi kimliğini koruma çabasını sürdürüyor. Bu durum, ittifakın sadece pragmatik bir seçim aracı olmadığını, aynı zamanda Katalan siyasetinde belirli bir ideolojik boşluğu dolduran stratejik bir ortaklık olduğunu gösteriyor. İttifak, Katalonya'daki siyasi yelpazede merkezde konumlanan, hem Katalan kimliğini savunan hem de İspanya ile federal bir diyalogdan yana olan seçmenler için güvenilir bir alternatif sunmuştur.
Units per Avançar'ın kökenleri, Katalan siyasetinin uzun yıllar dominant gücü olan merkez sağ-ulusalcı Convergència i Unió (CiU) koalisyonunun dağılmasına dayanır. CiU, 2015 yılında bağımsızlık referandumu konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle dağılmış, Convergència partisi bağımsızlık yanlısı PDeCAT'e dönüşürken, daha federalist ve Hristiyan demokrat çizgideki Unió, bağımsızlık hareketine mesafeli durmuştur. Ramon Espadaler ve Units per Avançar, işte bu Unió mirasının bir devamı olarak, bağımsızlıkçı hareketin yarattığı kırılmadan rahatsız olan ve geleneksel Katalan ulusalcılığının diyalogcu kanadını temsil eden bir siyasi boşluğu doldurmuştur. PSC'nin bu grupla ittifak kurması, Katalan siyasetinde merkez sağdan seçmen devşirme ve bağımsızlık karşıtı bloku güçlendirme stratejisinin önemli bir parçası olmuştur.
Katalan Siyasetinde Merkez Sağın Dönüşümü ve İttifakların Gücü
Katalan siyaseti, son yıllarda bağımsızlık meselesi etrafında şekillenen derin bir dönüşüm geçirdi. CiU'nun dağılmasıyla oluşan merkez sağ boşluğu, hem bağımsızlık yanlısı partiler hem de anayasalcı blok tarafından doldurulmaya çalışıldı. PSC-Units ittifakı, bu bağlamda, PSC'nin Katalan siyasetinde anayasalcı bloğun lideri konumuna gelmesinde kritik bir rol oynadı. PSC, eskiden federalist bir çizgide dururken, bağımsızlık sürecinin yoğunlaşmasıyla birlikte İspanya'nın bütünlüğünü savunan ve diyalogu önceliklendiren bir parti haline geldi. Units per Avançar ise, bu yeni PSC'ye, geleneksel Katalan ulusalcılığından gelen ancak bağımsızlıkçı olmayan seçmenleri çekmek için bir köprü görevi gördü. Bu ittifak, Katalonya'da siyasi istikrarın sağlanması ve aşırı kutuplaşmanın azaltılması yönünde önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
İttifakın başarısı, Salvador Illa'nın liderliğindeki PSC'nin son bölgesel seçimlerdeki yükselişiyle de pekişti. Illa, eski Convergència ve Unió seçmenlerinden oluşan geniş bir yelpazeye hitap ederek, PSC'yi Katalonya'nın en büyük siyasi gücü haline getirdi. Bu durum, PSC'nin sadece sol seçmenleri değil, aynı zamanda merkezci ve ılımlı Katalan milliyetçisi seçmenleri de kendi saflarına çekme yeteneğini ortaya koydu. Units per Avançar'ın bu süreçteki rolü, PSC'ye bu seçmen kitlesine erişimde güvenilirlik ve meşruiyet sağlamak oldu. Ancak, bu başarı aynı zamanda Units'in daha büyük partneri PSC tarafından gölgede bırakılma ve kendi siyasi kimliğini koruma mücadelesini de beraberinde getirdi.
Türkiye ve İspanya Siyasetinde İttifak Dinamikleri
Siyasi ittifaklar, farklı ideolojilere sahip partilerin ortak hedefler doğrultusunda bir araya gelmesiyle, modern demokrasilerin önemli bir parçasıdır. Türkiye siyasetinde de benzer dinamikler gözlemlenmektedir. Örneğin, son yıllarda Cumhur İttifakı ve Millet İttifakı gibi geniş koalisyonlar, farklı partilerin ortak bir vizyon veya karşıtlık etrafında birleşebileceğini göstermiştir. İspanya'da da, özellikle Katalonya gibi bölgesel özerkliklerin güçlü olduğu yerlerde, siyasi yelpazenin ortasında yer alan partilerin, aşırı uçlara karşı dengeleyici bir rol oynamak için ittifaklar kurması yaygındır. PSC-Units ittifakı, bu bağlamda, kriz ve kutuplaşma dönemlerinde siyasi istikrarı ve diyalogu önceliklendiren merkezci bir duruşun nasıl başarılı olabileceğine dair bir örnek teşkil etmektedir. Bu tür ittifaklar, siyasi yelpazenin ortasındaki seçmenlerin sesini duyurmak ve daha geniş bir konsensüs oluşturmak için kritik öneme sahiptir.
Sonuç olarak, PSC ve Units per Avançar arasındaki "evlilik", Katalan siyasetinin çalkantılı dönemlerinde bir istikrar ve sağduyu simgesi haline gelmiştir. Bu ittifak, bağımsızlık hareketinin yarattığı kutuplaşmaya karşı diyalog ve uzlaşmayı savunan bir alternatif sunmuş, merkez sağdan gelen Katalan ulusalcılarını da anayasalcı blokta tutarak PSC'nin siyasi gücünü pekiştirmiştir. Units per Avançar'ın gelecekteki rolü, daha büyük ortağı PSC'nin gölgesinde kendi kimliğini ne kadar koruyabileceğine bağlı olsa da, bu ittifakın Katalonya'da siyasi istikrarın sağlanmasında oynadığı rol yadsınamaz. Bu uzun soluklu ortaklık, siyasi pragmatizmin ve ortak hedefler etrafında birleşmenin, farklı ideolojilere sahip partiler arasında bile nasıl güçlü ve etkili sonuçlar doğurabileceğinin canlı bir kanıtıdır.
