Barselona'daki Catalunya Ulusal Sanat Müzesi (MNAC) Konsorsiyumu, Huesca'daki Santa María de Sijena Manastırı'na ait dünyevi resimlerin sökülmesi, paketlenmesi, taşınması ve yeniden kurulması işi için Madrid merkezli SIT Proyectos, Diseño y Conservación şirketiyle anlaştı. Edinilen bilgilere göre, ihaleye tek katılan firma SIT oldu ve sözleşme bedeli KDV hariç 51.659 Euro, KDV dahil ise 62.508 Euro olarak belirlendi. İşlerin 15 Mayıs ile 30 Kasım tarihleri arasında tamamlanması planlanıyor.
Sözleşmenin temel amacı, MNAC'ın kalıcı koleksiyonunun 17 numaralı salonunda sergilenen dünyevi resimlerin mevcut konumlarından profesyonelce sökülmesini sağlamak. Bu süreç, eserlerin tipolojisine uygun özel ambalajların temin edilmesini ve Villanueva de Sijena'daki manastıra güvenli bir şekilde taşınmasını içeriyor. Ayrıca, resimlerin manastırda yeniden ambalajından çıkarılması ve bu taşıma işlemlerinden kaynaklanan tüm diğer faaliyetler de sözleşme kapsamında bulunuyor.
Sijena Fresklerinin Tarihi ve Hukuki Boyutları
Sijena Manastırı'nın dünyevi resimleri, esasen bir fresk duvar resmi koleksiyonu olup, orijinal olarak duvardan sökülerek tuvale aktarılmış sekiz panelden oluşuyor. Bu paneller, manastırın kilisesi ile manastır avlusu arasında yer alan dikdörtgen bir odanın üst duvarlarını sürekli bir friz (kabartma kuşak) şeklinde süslüyordu. Eserler, Sanjuanista rahibeler cemaatinin emanetinde bulunuyor ve uzun yıllardır MNAC'ta sergileniyordu. Ancak bu eserlerin Barselona'da sergilenmesi, Aragon (İspanya'nın özerk bir bölgesi) ve Katalonya (İspanya'nın bir diğer özerk bölgesi) arasında yıllardır süregelen bir hukuki anlaşmazlığın parçasıydı.
Sijena Manastırı'ndan çıkan sanat eserleri, 1980'li ve 1990'lı yıllarda Katalan hükümeti tarafından satın alınmış veya emanet edilmişti. Ancak Aragon hükümeti ve manastır cemaati, bu eserlerin yasa dışı yollarla elde edildiğini ve menşe yerlerine iade edilmesi gerektiğini savunuyordu. Yıllar süren mahkeme süreçleri sonucunda, İspanyol yargısı defalarca eserlerin Sijena Manastırı'na iadesine hükmetti. Bu karar, özellikle Katalonya'da önemli tartışmalara yol açmış, kültürel mirasın korunması ve bölgesel otonomi konularında farklı görüşlerin ortaya çıkmasına neden olmuştu. Daha önce manastıra iade edilen dini resimlerin aksine, MNAC, dünyevi resimlerin özelliklerinin ve koruma durumlarının "teknik olarak farklı" olduğunu ve bu nedenle taşıma süreçlerinin özel bir hassasiyet gerektirdiğini belirtmişti.
Taşıma Süreci ve Koruma Önlemleri
Sözleşme, özellikle bu eserlerin fresk tekniğiyle yapılmış, duvardan sökülerek tuvale aktarılmış olmaları nedeniyle, ambalajlama ve taşıma işlemlerinin eserlerin korunmasını garanti edecek koşullarda yapılması gerektiğini vurguluyor. Bu tür hassas sanat eserlerinin taşınması, nem, sıcaklık, titreşim ve ışık gibi çevresel faktörlere karşı maksimum koruma gerektiren son derece uzmanlık gerektiren bir süreçtir. SIT Proyectos, Diseño y Conservación gibi bu alanda uzmanlaşmış bir şirketin seçilmesi, eserlerin zarar görmeden Sijena'ya ulaşmasını sağlamak adına kritik öneme sahiptir.
Bu taşıma, İspanya'daki kültürel mirasın yönetimi ve bölgesel anlaşmazlıklar açısından önemli bir dönüm noktasıdır. MNAC'ın bu kararı, yargı kararlarına uyum sağlama ve eserlerin orijinal konumlarına iade edilmesi sürecinin bir parçasıdır. Türkiye'de de benzer şekilde kültürel mirasın korunması ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan eserlerin iadesi konuları önemli gündem maddelerindendir. Bu durum, kültürel mirasın evrenselliği ile yerel aidiyet hissi arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gözler önüne sermektedir. Sijena fresklerinin geri dönüşü, manastırın kültürel ve tarihi bütünlüğünü yeniden tesis etme yolunda atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
