Avrupa genelinde yaklaşık otuz tüketici derneği, dev teknoloji şirketleri Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp'ın ana şirketi), TikTok ve Google'ı, platformlarındaki finansal dolandırıcılık vakalarına karşı kullanıcıları yeterince korumadıkları gerekçesiyle Avrupa Komisyonu'na şikayet etti. Avrupa Tüketici Örgütü (BEUC) çatısı altında bir araya gelen bu dernekler, söz konusu platformların Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) hükümlerini ihlal ettiğini ve dolandırıcı finansal reklamların "yaygınlaşmasına" karşı etkili adımlar atmadığını savunuyor. Tüketici grupları, Brüksel'den bu platformlara karşı yasal düzenlemelere uyulması için acil önlem almasını talep ediyor.
Şikayet, Aralık 2025 ile Mart 2026 tarihleri arasında 13 farklı Avrupa ülkesinde tespit edilen yaklaşık 900 şüpheli reklama dayanıyor. Bu reklamların yalnızca %27'sinin platformlar tarafından kaldırıldığı belirtiliyor. 27 ülkeden 29 tüketici örgütü, finansal dolandırıcılıkların her ay 200 milyondan fazla Avrupalı tüketiciyi etkilediğini tahmin ediyor. Bu durum, sadece bireysel kayıplara yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda dijital ekonomiye olan güveni de ciddi şekilde sarsıyor.
Asociación de Usuarios Financieros (Asufin) gibi İspanyol tüketici dernekleri de bu şikayete destek veriyor. Özellikle İspanya ve Türkiye gibi dijitalleşmenin hızla arttığı ülkelerde, sosyal medya ve arama motorları üzerinden yayılan dolandırıcılık vakaları büyük endişe kaynağı oluşturuyor. Bu platformlar, genellikle sahte yatırım fırsatları, hızlı zenginleşme vaatleri veya ünlü kişilerin adını kullanarak yasa dışı faaliyetlerini sürdüren dolandırıcılar için verimli bir zemin sağlıyor.
Platformların Yetersiz Takibi ve DSA'nın Önemi
Şikayette, platformların dolandırıcılık içeriklerine karşı gösterdiği tepkiler ayrı ayrı inceleniyor. Meta'nın (Instagram, Facebook ve WhatsApp gibi dev platformların sahibi) sunulan 503 şikayetten sadece 146'sını bloke ettiği ve 300'den fazla şüpheli reklamın hala yayında olduğu belirtiliyor. Asufin tarafından yayımlanan bildiriye göre, Meta'nın toplam gelirlerinin yaklaşık %10'unun, şikayet edilen bazı reklamverenlerden geldiği iddia ediliyor. Bu durum, platformun dolandırıcılıkla mücadeledeki motivasyonunu sorgulatıyor.
TikTok cephesinde ise, şikayet edilen reklamların %40'ının "göz ardı edildiği" ifade ediliyor. Google'da da benzer şekilde, şüpheli reklamların askıya alınma olasılığının "düşük" olduğu vurgulanıyor. Tüketici örgütleri, bu verilerin, platformların Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmekte yetersiz kaldığının açık bir göstergesi olduğunu belirtiyor. DSA, çevrimiçi platformlara yasa dışı içerikle mücadele, şeffaflık ve kullanıcıları koruma konusunda önemli sorumluluklar yüklüyor.
Dijital Hizmetler Yasası (DSA), Avrupa Birliği'nin dijital alandaki en kapsamlı düzenlemelerinden biridir ve platformların yasa dışı içerik, sahte ürünler ve dolandırıcılıkla mücadele etmesini zorunlu kılar. Bu yasa, özellikle çok büyük çevrimiçi platformlara (VLOP'lar) daha sıkı kurallar getirerek, risk değerlendirmesi yapmalarını ve sistemik riskleri azaltmalarını şart koşar. Tüketici derneklerinin şikayeti, DSA'nın etkin bir şekilde uygulanmasının, dijital ortamda tüketicilerin güvenliğini sağlamak için ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Türkiye ve İspanya Bağlamında Dijital Dolandırıcılığın Etkileri
Dijital dolandırıcılık, küresel bir sorun olmakla birlikte, Türkiye ve İspanya gibi yüksek internet kullanımına sahip ülkelerde de ciddi boyutlara ulaşmıştır. Her iki ülkede de tüketiciler, sosyal medya ve arama motorları üzerinden yayılan sahte yatırım reklamları, kimlik avı (phishing) saldırıları ve sahte ürün satışları gibi birçok dolandırıcılık türüyle karşı karşıya kalmaktadır. İspanya'daki Asufin gibi tüketici dernekleri, bu tür vakaların finansal kayıpların yanı sıra, mağdurlarda ciddi psikolojik travmalara da yol açtığını sıkça dile getirmektedir.
Türkiye'de de benzer şekilde, Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ve Tüketici Hakları Derneği gibi kurumlar, internet dolandırıcılığının artışına dikkat çekmekte ve vatandaşları uyanık olmaya çağırmaktadır. Avrupa Komisyonu'na yapılan bu şikayet, Türkiye gibi AB'ye aday ülkeler için de bir emsal teşkil edebilir ve yerel otoritelerin, küresel platformlardan tüketicileri koruma konusunda daha fazla sorumluluk talep etmelerinin önünü açabilir. Neticede, dijital platformların sınırları aşan yapısı, bu tür dolandırıcılıkların yalnızca yerel değil, uluslararası işbirliği ve düzenlemelerle çözülebileceğini göstermektedir.
