Katalonya Özerk Yönetimi (Generalitat) Başkanı Salvador Illa, 2025 PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı) testlerinin uygulanmasında Eğitim ve Mesleki Eğitim Bakanlığı (Conselleria de Educación y FP) tarafından "ciddi ve kabul edilemez hatalar" yapıldığını ve teknik sorumlulardan siyasi sorumlulara bilgi aktarımında eksiklikler yaşandığını itiraf etti. Bu açıklama, PISA testlerindeki hatanın açıklanması (ki bu durum Eğitim Genel Sekreteri'nin görevden alınmasına ve üç soruşturmanın başlatılmasına yol açtı) ve Katalonya'daki öğretmen çatışması ile eğitim modeli tartışmalarının damgasını vurduğu Parlamentoda gerçekleşti.
Illa, aylarca kurum içinde PISA olayı hakkında bilgi bulunduğunu ancak bu bilginin "bilmesi gereken karar alma seviyelerine ulaşmadığını" belirtti. Siyasi sorumluların hatayı Şubat 2026'ya kadar öğrenemediğini, oysa Nisan 2025'te izin verilen öğrenci sayısından daha fazlasının testlerden hariç tutulmasıyla ilgili olayların ortaya çıkmaya başladığını aktardı. Bu durum, örneklemin geçersiz kılınmasına ve zaman içinde veya bölgeler arasında karşılaştırma yapılmasını engelledi.
Katalan lider, "Aylarca, PISA uygulamasında bir olay hakkında kurum içinde bilgi vardı, ancak bu bilgi, bilmesi gereken karar alma seviyelerine ulaşmadı" şeklinde konuştu. Bu durum, Katalonya'nın eğitim sisteminin şeffaflığı ve hesap verebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri yaratırken, kamuoyunun güvenini sarsan bir dizi olayın başlangıcı oldu.
PISA Skandalının Kronolojisi ve Bilgi Akışındaki Aksaklıklar
Katalonya Özerk Yönetimi Başkanı Salvador Illa, PISA testlerindeki olayın kronolojisini detaylandırarak, sürecin nasıl yanlış yönetildiğini gözler önüne serdi. Illa'nın açıklamalarına göre, Katalonya Eğitim Sistemi Değerlendirme Yüksek Konseyi (Consell Superior d'Avaluació del Sistema Educatiu de Catalunya) 11 Mart 2025'te okullarla yaptığı toplantılarda, öğrencilerin örneklemden hariç tutulmasıyla ilgili "doğru ancak eksik" bilgi verdi. Bu bilgide, hariç tutulabilecek öğrenci sayısının %5'i geçemeyeceği üst sınırı belirtilmemişti.
Testler 31 Mart ile 16 Mayıs arasında gerçekleştirilirken, Ulusal Eğitim Değerlendirme Enstitüsü (INEE) 9 Nisan'da Consell Superior'a, izin verilen orandan daha yüksek bir öğrenci hariç tutma yüzdesi kaydedildiğini bildirdi ve bu bilginin merkezlere iletilmesini talep etti. Ancak Illa, bu iletimin yapıldığına dair "kanıtlanamadığını" ifade etti. Ayrıca, "hala hareket alanı varken" takip veya düzeltici önlemlerin de etkinleştirilmediği belirtildi. Özellikle, testlerin yapıldığı dönemde altı teknik raporun alınmasına rağmen herhangi bir aksiyon alınmaması, sorunun ciddiyetini artırdı.
30 Mayıs 2025'te bu konuyla ilgili son rapor Consell Superior'a ulaştı ve INEE ile Generalitat arasında bu konuda yeni bir iletişim olduğuna dair "kayıtlı hiçbir kanıt bulunmadığı" vurgulandı. Illa, "Bu olayla ilgili bilgi, Bölümün siyasi sorumlularına yükseltilmedi" dedi. Bilginin, Eğitim Değerlendirme ve Gelecek Ajansı (Agència d'Avaluació i Prospectiva de l'Educació) direktörüne ilk kez sözlü olarak Şubat 2026'nın sonunda ulaştığını belirtti. Bu noktadan sonra, bilgi departman yapısı içinde yükselmeye başladı ve dönemin Genel Sekreteri Teresa Sambola, olayın nedenlerini ve olası sorumlulukları araştırmak üzere gizli bilgilendirme soruşturmaları başlattı. Ancak, Generalitat, PISA testlerindeki hatayı kamuoyuna bu yılın Temmuz ayı sonuna kadar bildirmedi.
Katalonya Eğitim Sisteminde Endişe Verici Düşüş ve Yeni Bir Dönem Çağrısı
Salvador Illa, PISA sonuçlarının temsil edici olmasa ve OECD ile İspanyol düzeyindeki raporlar tarafından dahil edilmese de, Katalan eğitim sistemi hakkında "değerli bilgiler" içerdiğini belirtti. Başlıca yeterliliklerdeki "çok endişe verici sonuç düşüşüne" dikkat çekti. Bu düşüşün uluslararası bir boyutu olduğunu ve sadece Katalan veya İspanyol fenomeni olmadığını vurguladı. Ancak sorumluluğun öğrencilere, öğretmenlere veya ailelere yüklenemeyeceğini, bunun yıllar önce eğitim modeli hakkında alınan kararlarla da paylaşıldığını ifade etti.
Illa, "Dünya değişti, Katalonya değişti, eğitim merkezleri değişti ve sınıflar değişti" diyerek, bir arada yaşama, teknoloji kullanımı, sınıflardaki çeşitlilik gibi zorluklara işaret etti. Bu nedenle, düşen sonuçları tersine çevirmek için Generalitat tarafından yapılan yatırım ve alınan önlemleri savundu ve önümüzdeki haftalarda Generalitat, gruplar ve eğitim camiasının ele alacağı eğitim tartışmasının gerekliliğini vurguladı.
"Yeni bir aşama, yeni bir dönem açmayı öneriyorum" diyen Illa, eğitim camiasının tamamıyla önümüzdeki on yılın eğitim modeli hakkında büyük bir uzlaşma çağrısı yaparak yapıcı katkılar istedi. Bu tartışmanın taahhütler ve çözümlerle dolu, toplumun geneline açık, yapıcı ve çatışmacı olmayan bir tartışma olması gerektiğini belirtti. Ayrıca, hangi konulara daha fazla saat ayrılması gerektiği veya öğrencilerin ilkokulu tam olarak okuyup yazmayı bilerek bitirmelerinin nasıl garanti edileceği gibi konuların ele alınması gerektiğini söyledi.
Ayrıca, öğrencilerden beklentiler gibi konulara da değindi: "Öğrenmeyi başaramayan bir öğrenci sınıf tekrarı yapmalı mı?" diye sordu. Öğretmenlerin otoritesi, yeni gelenlerin entegrasyonu ve ekran ile sosyal medya kullanımına karşı koruma gibi konular da tartışılacak başlıklar arasında yer aldı. Illa, Katalonya Eğitim Yasası'nda belirtilen ve henüz ulaşılamayan GSYİH'nin %6'sını eğitime ayırma taahhüdünü de yineledi. "17 yıllık bir ihlali bir günde düzeltemeyeceğimiz aşikar. Buna ulaşmak bir açıklama değil, hiçbir hükümetin tek başına ve tek bir yasama döneminde kat edemeyeceği çok yıllık bir bütçe yoludur. Ancak, kademeli olmak yavaşlık anlamına da gelmez" uyarısında bulundu. Bu olaylar, Katalonya'nın eğitim sisteminde derinlemesine bir reforma ve şeffaflık mekanizmalarının güçlendirilmesine olan ihtiyacı bir kez daha ortaya koymaktadır.
