İspanya'nın kuzeydoğusundaki özerk bölge Catalunya (Katalonya)'da uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele eden Projecte Home adlı sivil toplum kuruluşu, 2025 yılına ait dikkat çekici verilerle kamuoyunu bilgilendirdi. Kuruluşun Katalonya genelindeki yedi merkezinde bağımlılık tedavisi gören 1.787 kişinin %53'ünün kokain bağımlılığı nedeniyle destek aradığı belirtildi. Bu oran, son yılların en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçerken, kokainin bölgedeki en kalıcı ve yaygın uyuşturucu madde olma eğilimini pekiştirdiğini gözler önüne serdi.
Projecte Home temsilcileri tarafından yapılan açıklamada, kokainin 2016 yılından bu yana tedavi taleplerinin en büyük kaynağı olduğu vurgulandı. Kuruluşun direktörü Neus Canals, kokainin toplumda "oldukça normalleşmiş ve bütünleşmiş bir madde" haline geldiğini ifade etti. Canals ve ekibi, birçok kokain bağımlısının başlangıçta "eğlence amaçlı ve hafta sonları" madde kullandığını, ancak zamanla bu alışkanlığın "günlük ve tek başına kullanım" modeline dönüştüğünü gözlemlediklerini belirtti. Bu değişim, bireylerin aile, iş ve sağlık alanlarında ciddi sonuçlarla karşılaşmasına neden oluyor.
Projecte Home'dan yapılan açıklamalar, kokain kullanımının neredeyse her zaman alkol gibi başka maddelerle birlikte görüldüğüne dikkat çekiyor. Cinsiyet dağılımına bakıldığında ise, kokain bağımlılığının erkeklerde daha yaygın olduğu (vakaların %55,4'ü) görülürken, kadınların tüm madde bağımlılığı vakaları içindeki oranı %42 seviyesinde seyrediyor. Bu veriler, toplumsal cinsiyet rolleri ve bağımlılık arasındaki karmaşık ilişkiye dair önemli ipuçları sunuyor.
Alkol Bağımlılığı ve Kadınların Durumu
Kokainin ardından, alkol bağımlılığı Katalonya'da tedavi gören vakaların %30,9'unu oluşturarak ikinci sırada yer alıyor. Alkol, özellikle kadınlar arasında en fazla tedavi talebi yaratan madde (%45,5) olma özelliğini koruyor. Projecte Home yetkilileri, bu durumun "daha yalnız kullanım modelleri" ve "yasal ve erişilebilir maddelerin kullanımıyla" ilişkili olduğunu belirtiyor. Alkolün toplumsal kabulü ve kolay erişilebilirliği, bağımlılık riskini artırırken, kadınların bağımlılıkla mücadelede farklı zorluklarla karşılaştığını da gösteriyor.
Projecte Home'un profil analizine göre, tedaviye başvuran kişilerin ortalama yaşı 43 ve genellikle yaklaşık yirmi yıldır bağımlılıkla mücadele ediyorlar. Neus Canals, bu kişilerin "yıllarca süren bir bozulma sürecinin ardından, kırılganlık durumlarının giderek artmasıyla" merkeze ulaştıklarını belirtiyor. 2025'te tedavi görenlerin %82,1'i erkek, %17,9'u ise kadınlardan oluşuyor. Kadınların düşük katılım oranı, STK tarafından programlara erişimde yaşadıkları "erişim sorunlarına" bağlanıyor. Bu sorunlar arasında toplumsal stigma, aile sorumlulukları ve kadınlara özel tedavi programlarının yetersizliği gibi faktörler yer alabilir.
Bağımlılığın Toplumsal Boyutu ve Destek Mekanizmaları
Projecte Home, sadece bağımlılıkla mücadele eden bireylere değil, aynı zamanda onların ailelerine de destek sağlıyor. 2025 yılında 1.009 aile üyesine yardım eli uzatılan bu süreçte, aile desteğinin "açıkça kadın ağırlıklı" olduğu gözlemlendi; destek alan her üç kişiden ikisi kadındı. Akrabalık ilişkilerine bakıldığında, anneler %32,4 ile en büyük grubu oluştururken, onları %18 ile kardeşler (çoğunlukla kadınlar, %62,1) takip ediyor. Bu durum, bağımlılığın aile üzerindeki yıkıcı etkisini ve kadınların aile içinde üstlendikleri bakım ve destek rolünün ağırlığını bir kez daha ortaya koyuyor.
Katalonya'daki bu veriler, İspanya ve genel olarak Avrupa'daki uyuşturucu eğilimleriyle de örtüşüyor. Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi (EMCDDA) raporları, kokainin Avrupa genelinde artan bir sorun olduğunu ve özellikle büyük şehirlerde ve liman bölgelerinde yaygınlaştığını gösteriyor. Güney Amerika'dan gelen kokainin Avrupa'ya giriş kapılarından biri olan İspanya, bu maddeden en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye de benzer şekilde uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele eden ve bağımlılıkla ilgili artan sorunlarla karşılaşan ülkelerden biri olarak, bu tür raporları yakından takip etmektedir. Küresel uyuşturucu ağlarının karmaşıklığı ve maddelerin kolay erişilebilirliği, tüm ülkeler için ortak bir mücadele alanı yaratmaktadır.
Geleceğe Yönelik Çözüm Önerileri ve Politika İhtiyaçları
Projecte Home'un raporu, Katalonya'daki uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele stratejilerinin gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Kokainin "normalleşmesi" algısıyla mücadele etmek, özellikle gençler arasında önleyici eğitim programlarını güçlendirmek büyük önem taşıyor. Ayrıca, kadınların tedavi programlarına erişimini kolaylaştıracak, toplumsal damgalamayı azaltacak ve aile sorumluluklarını göz önünde bulunduracak özel yaklaşımlara ihtiyaç duyuluyor. Alkol bağımlılığının devam eden yüksek insidansı da, yasal maddelerin kullanımına yönelik farkındalık kampanyalarının ve erken müdahale mekanizmalarının geliştirilmesini zorunlu kılıyor. Bu kapsamlı sorunla mücadelede, devlet kurumları, sivil toplum kuruluşları ve toplumun tüm kesimlerinin iş birliği içinde hareket etmesi hayati önem taşımaktadır.
