Katalonya'da (Catalunya) uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele eden köklü sivil toplum kuruluşu Projecte Home (Ev Projesi), kokain tüketiminde endişe verici bir artışa dikkat çekti. Kurumun 2025 yılı verilerine göre, tedavi için başvuran kişilerin %53'ü kokain bağımlılığı nedeniyle destek aradı. Bu oran, son yılların en yüksek seviyesi olup, kokainin bölgede "en kalıcı" ve "en sorunlu" uyuşturucu madde haline geldiğini gösteriyor. NGO, bu yükselişi "düşük risk algısı" ve "kolay erişim" gibi faktörlere bağlarken, kokain kullanımının farklı yaş gruplarına, mesleklere, cinsiyetlere ve sosyal tabakalara yayıldığını belirtiyor.
Projecte Home'un açıkladığı detaylara göre, 2025 yılında toplamda 1.700'den fazla kişi bağımlılık tedavisi gördü. Bu kişilerin büyük çoğunluğunu erkekler oluştururken (%82), kadınların oranı %18 civarında seyretti. Kokainin ardından en sık rastlanan bağımlılık türü ise %31'lik oranla alkol oldu. Esrar (cannabis) bağımlılığı ise toplam vakaların %5,6'sını oluşturdu. Ancak Projecte Home yetkilileri, kokain kullanımının neredeyse her zaman alkol gibi başka maddelerin tüketimiyle birlikte görüldüğünün altını çizerek, çoklu madde kullanımının yaygınlığına işaret ediyor.
Kuruluş, sadece sayılar üzerinden değil, aynı zamanda tedavi yaklaşımları açısından da önemli bir mesaj veriyor. Projecte Home Catalunya, tedavi modelinde "önemli olanın madde veya bağımlılık yapan davranış değil, kişinin ihtiyaçlarına her yönüyle yaklaşmak" olduğunu vurguluyor. Bu bağlamda, her bireyin kendine özgü koşullarına ve ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiş, kişiselleştirilmiş tedavi yolları (itineraris personalitzats) sunarak, bağımlılıkla mücadelenin birey odaklı olması gerektiğini savunuyor. Bu yaklaşım, bağımlılığın karmaşık doğasını ve her bireyin farklı bir hikayesi olduğunu kabul eden modern tedavi prensipleriyle örtüşüyor.
İspanya'da Uyuşturucu Bağımlılığına Genel Bakış ve Kokainin Yükselişi
İspanya, coğrafi konumu itibarıyla Latin Amerika'dan Avrupa'ya uzanan uyuşturucu ticaret yollarında kritik bir geçiş noktasıdır. Bu durum, ülkenin hem transit hem de tüketim açısından önemli bir konuma gelmesine neden olmaktadır. Özellikle kokain, Güney Amerika'daki üretim bölgelerinden Avrupa pazarına ulaşmada İspanya limanlarını ve kıyılarını sıklıkla kullanmaktadır. Bu kolay erişim, iç piyasada da arzın artmasına ve dolayısıyla tüketimin yaygınlaşmasına zemin hazırlamaktadır. Projecte Home gibi kuruluşlar, bu yapısal sorunun bağımlılık oranları üzerindeki etkilerini yıllardır gözlemlemektedir.
Barselona (Barcelona) ve diğer büyük şehirlerin atık sularında yapılan analizler de kokain tüketiminin artışını destekleyen önemli veriler sunmaktadır. Daha önceki raporlar, Barselona'nın atık sularındaki kokain varlığının neredeyse üç katına çıktığını ortaya koymuştu. Bu tür bilimsel veriler, Projecte Home'un sahadan edindiği gözlemlerle örtüşerek, sorunun ciddiyetini ve yaygınlığını gözler önüne sermektedir. Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi (EMCDDA) raporları da Avrupa genelinde kokain kullanımının son on yılda istikrarlı bir şekilde arttığını, özellikle Batı ve Güney Avrupa ülkelerinde bu artışın daha belirgin olduğunu göstermektedir.
Toplumsal Etkiler ve Tedavi Yaklaşımları
Kokain bağımlılığının artması, bireysel sağlık sorunlarının ötesinde, toplumsal düzeyde ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Artan bağımlılık oranları, kamu sağlığı sistemleri üzerinde büyük bir yük oluştururken, suç oranlarında artışa, işgücü kaybına ve aile içi sorunlara yol açabilmektedir. Düşük risk algısı, özellikle genç nesiller arasında uyuşturucu kullanımına başlama eşiğini düşürerek, bağımlılığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu durum, eğitim sisteminden sosyal hizmetlere kadar birçok alanda yeni zorluklar yaratmaktadır.
Projecte Home'un benimsediği kişiye özel tedavi modeli, bağımlılıkla mücadelede bütüncül bir yaklaşımın önemini vurgulamaktadır. Bağımlılık sadece fiziksel bir durum değil, aynı zamanda psikolojik, sosyal ve ruhsal boyutları olan karmaşık bir hastalıktır. Bu nedenle, tedavi süreçlerinin bireyin geçmiş travmaları, sosyal çevresi, iş durumu ve psikolojik ihtiyaçları gibi tüm yönlerini ele alması gerekmektedir. Türkiye'de de benzer bağımlılık sorunları yaşanmakta ve özellikle sentetik uyuşturucuların genç nüfus üzerindeki yıkıcı etkisi endişe yaratmaktadır. İspanya'daki bu deneyimler, uluslararası işbirliğinin, önleyici politikaların güçlendirilmesinin ve bağımlılıkla mücadele eden sivil toplum kuruluşlarının desteklenmesinin hayati önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Katalonya'dan gelen bu kokain alarmı, bağımlılıkla mücadelede risk algısını yükseltmenin, uyuşturucu maddelere erişimi zorlaştırmanın ve her bireyin kendine özgü ihtiyaçlarına cevap veren kapsamlı tedavi programları geliştirmenin ne kadar kritik olduğunu göstermektedir. Toplumun tüm kesimlerinin bu konuda bilinçlenmesi ve ortak hareket etmesi, bu küresel sorunun üstesinden gelmek için temel bir gerekliliktir.
