İspanya'nın kuzeydoğusundaki özerk bölge Catalunya (Katalonya), Afrika Domuz Vebası (ADV) salgınıyla mücadelesinde önemli bir dönüm noktasına ulaştı. Bölge hükümetine bağlı Tarım, Hayvancılık, Balıkçılık ve Gıda Departmanı (Departament d'Agricultura, Ramaderia, Pesca i Alimentació) tarafından yapılan açıklamaya göre, son bir hafta içinde yüksek riskli bölgeden alınan 302 yaban domuzu örneğinin hiçbirinde pozitif ADV vakasına rastlanmadı. Bu durum, salgının 28 Kasım 2025'te başlamasından bu yana yüksek riskli alanda ilk kez sıfır vaka tespit edilmesi anlamına geliyor ve yürütülen mücadele stratejilerinin etkinliği konusunda umut verici bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Departman yetkilileri, bu sonucun uygulanan biyogüvenlik önlemlerine ve yayılmayı engelleme stratejilerine olan güveni pekiştirdiğini belirtirken, rehavete kapılmamak gerektiğini ve salgının henüz tamamen atlatılmadığını vurguladı. Bu nedenle, mevcut kısıtlamalar ve eradikasyon (hastalığı kökünden yok etme) stratejisi değişmeden sürdürülecek. Salgının başlangıcından bu yana toplam 11.331 yaban domuzu üzerinde test yapılırken, bunlardan 379'u pozitif, 10.952'si ise negatif sonuç vermişti. Son haftadaki sıfır pozitif vaka, uzun soluklu mücadelenin olumlu yönde ilerlediğini gösteriyor.
Bölgedeki yaban domuzu popülasyonunu kontrol altına almak ve virüsün yayılmasını önlemek amacıyla yoğun yakalama operasyonları devam ediyor. Geçen hafta içinde, yüksek ve düşük riskli alanları kapsayan enfekte bölgede, Kırsal Güvenlik Ekipleri (Agents Rurals), Katalan Polisi (Mossos d'Esquadra), avcı dernekleri, Orman Yangınlarını Önleme Özel Grubu (GEPIF) ve Tragsa gibi çeşitli ekiplerin işbirliğiyle 333 yaban domuzu yakalandı. Bu son yakalamalarla birlikte, operasyonların başlangıcından bu yana ele geçirilen toplam hayvan sayısı 10.727'ye ulaştı. Catalunya'nın geri kalanında ise 1 Ocak'tan bu yana 26.587 yaban domuzu yakalandığı bildirildi.
Yüksek riskli bölgede yakalama faaliyetlerini artırmak için çeşitli yöntemler kullanılıyor. Bölge hükümeti, 24 adet geleneksel tuzak ve yaban domuzlarını toplu olarak yakalamak için tasarlanmış 94 adet "pig brig" (özel toplu tuzak) kurdu. Ayrıca, hayvanların kısıtlı bölgelere girişini veya çıkışını engellemek amacıyla 353 adet çit ve bariyer inşa edildi. Yüksek riskli bölge, Badia del Vallès, Barberà del Vallès, Cerdanyola del Vallès, el Papiol, Molins de Rei, Sant Feliu de Llobregat, Montcada i Reixac, Polinyà, Ripollet, Rubí, Sabadell, Sant Cugat del Vallès, Sant Quirze del Vallès, Santa Perpètua de Mogoda, Terrassa, Sant Just Desvern, Esplugues de Llobregat, Castellbisbal gibi 19 belediyeyi ve Barselona'nın bir kısmı ile Parc Natural de Collserola (Collserola Doğa Parkı) erişim noktalarını kapsıyor. Bu geniş coğrafi alan, virüsün yayılma potansiyeli açısından büyük önem taşıyor.
Afrika Domuz Vebası: Küresel Bir Tehdit ve İspanya İçin Önemi
Afrika Domuz Vebası (ADV), evcil ve yaban domuzlarını etkileyen, yüksek bulaşıcı ve ölümcül bir viral hastalıktır. İnsan sağlığı için herhangi bir risk teşkil etmese de, domuz popülasyonları üzerindeki yıkıcı etkisi nedeniyle dünya genelinde büyük bir ekonomik tehdit oluşturmaktadır. Hastalığın aşısı veya tedavisi bulunmamaktadır; bu da salgın durumlarında enfekte hayvanların itlaf edilmesini zorunlu kılmaktadır. ADV, özellikle Asya ve Avrupa'da son yıllarda büyük salgınlara yol açarak domuz eti endüstrisinde milyarlarca Euro'luk kayıplara ve uluslararası ticaret kısıtlamalarına neden olmuştur.
İspanya, Avrupa Birliği'nin en büyük domuz eti üreticilerinden biridir ve bu sektör ülke ekonomisi için hayati önem taşımaktadır. Bu nedenle, ADV'nin İspanya'ya yayılması, ülkenin tarım ve gıda sektörleri için felaket anlamına gelebilir. Catalunya (Katalonya) gibi yoğun domuz yetiştiriciliğinin yapıldığı bölgelerde salgının kontrol altına alınması, sadece yerel ekonomiyi değil, tüm İspanya ve hatta Avrupa domuz eti pazarını korumak adına kritik bir öneme sahiptir. Avrupa Birliği, ADV'nin yayılmasını önlemek için katı biyogüvenlik protokolleri ve gözetim programları uygulamaktadır.
Türkiye de, coğrafi konumu ve önemli hayvancılık potansiyeli nedeniyle Afrika Domuz Vebası tehdidine karşı yüksek düzeyde dikkatli olmak zorundadır. Ülkemiz, özellikle yaban domuzu popülasyonlarının yoğun olduğu bölgelerde ve sınır geçiş noktalarında sıkı denetimler ve biyogüvenlik önlemleri uygulamaktadır. ADV'nin Türkiye'ye girişi, yerel domuz yetiştiriciliği ve ulusal ekonomiye ciddi zararlar verebilir. Bu nedenle, İspanya'daki gibi başarılı mücadele örnekleri, Türkiye'nin de bu tür salgınlara karşı sürekli teyakkuzda olmasının ve proaktif önlemler almasının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha göstermektedir.
Mücadelede İleriye Yönelik Adımlar ve Beklentiler
Katalonya'da yüksek riskli bölgede ilk kez sıfır ADV vakası tespit edilmesi, salgınla mücadelede önemli bir başarı olarak kabul edilse de, yetkililer henüz zafer ilan etmekten kaçınıyor. Bu durum, uygulanan stratejilerin doğru yolda olduğunu gösteren bir teyit niteliğindedir ancak virüsün doğası gereği her an yeniden ortaya çıkma riski bulunmaktadır. Bu nedenle, yaban domuzu popülasyonlarının sürekli izlenmesi, biyogüvenlik önlemlerinin tavizsiz bir şekilde sürdürülmesi ve halkın bilinçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Gelecekteki mücadele, yaban domuzu popülasyonu yönetiminin etkinliğini artırmaya, virüsün yayılma yollarını daha iyi anlamaya ve uluslararası işbirliğini güçlendirmeye odaklanacaktır. Özellikle turizm ve taşımacılık faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde, virüsün insan eliyle taşınma riskini en aza indirmek için ek tedbirler alınması gerekebilir. Katalonya'daki bu olumlu gelişme, doğru stratejiler ve kararlı uygulamalarla Afrika Domuz Vebası gibi yıkıcı hastalıklarla mücadelenin mümkün olduğunu gösteriyor. Ancak uzmanlar, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir başarı için sürekli adaptasyon ve yüksek düzeyde uyanıklığın şart olduğunu belirtmektedir.
