Katalonya Özerk Hükümeti (Generalitat) Başkanı Salvador Illa, geçtiğimiz Pazartesi günü yaptığı açıklamada, kamu eğitim harcamalarını GSYİH'nin (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) %6'sına çıkarma sözü verdi. Bu hedef, 2009 yılında Katalonya Parlamentosu (Parlament) tarafından onaylanan bir yasada belirtilmiş ve eğitim camiası tarafından uzun süredir talep ediliyordu. Ancak, Illa'nın 'El futur és aquí' (Gelecek Burada) başlıklı konferansında dile getirdiği bu taahhüt, gerektirdiği önemli kamu yatırımı nedeniyle kısa vadede gerçekleştirilmesi zor bir vaat olarak görülüyor.
Generalitat sözcüsü Sílvia Paneque, Salı günü yaptığı açıklamada, bu hedefe ulaşılmasında yeni özerk finansman modelinin onaylanmasının ve "ekonominin iyi gidişatının" yardımcı olacağını savundu. Paneque, mevcut durumda eğitimin GSYİH'nin yaklaşık %4'ünü (8.365 milyon Euro) oluşturduğunu ve %6'ya ulaşmak için önemli ek kaynaklara ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Yeni finansman modelinin, Katalonya'nın kasasına yaklaşık 4.686 milyon Euro ek gelir sağlayacağı öngörülüyor, ancak bu miktarın bile doğrudan %6 hedefine ulaşmak için yeterli olmayacağı ifade ediliyor.
Paneque, Bakanlar Kurulu (Consell Executiu) toplantısı sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtlarken, bu ek kaynakların hedefe ulaşılmasına "yardımcı olacağını" ancak bunun "anında" gerçekleşmeyeceğini vurguladı. Yüzde 6'lık orana ulaşmanın "kademeli" ve "aşamalı" bir süreç olacağını belirten Paneque, "Bunu ne bir, ne iki, ne de üç bütçeyle yapacağız" dedi. Paneque, kesin bir tarih vermese de, bu orana ulaşmanın on yıl sürmek zorunda olmadığını da ekledi. Illa'nın bir hedef belirlediğinde, bunu "gerçekleştirilebilir gördüğü için" yaptığını da sözlerine ekledi.
Eğitim Bütçesi Hedefinin Arka Planı ve Finansman Tartışmaları
Katalonya'da eğitim harcamalarının GSYİH'nin %6'sına çıkarılması hedefi, 2009 yılında kabul edilen Eğitim Yasası (Llei d'Educació de Catalunya) ile yasal bir zemine oturtulmuştur. Bu yasa, kamu eğitim sisteminin kalitesini artırmayı ve uluslararası standartlara yaklaştırmayı amaçlamaktadır. Avrupa Birliği ülkeleri arasında eğitim harcamaları konusunda farklılıklar bulunmakla birlikte, birçok ülke GSYİH'nin %5-7'si aralığında harcama yapmaktadır. İspanya genelinde ise eğitim harcamaları, Avrupa ortalamasının altında seyretmektedir. Bu durum, Katalonya'da eğitim camiasının yıllardır bu hedefe ulaşılması için baskı yapmasına neden olmuştur.
Yeni özerk finansman modeli, İspanya'daki özerk toplulukların merkezi hükümetten aldıkları kaynakların yeniden dağıtımını öngören bir sistemdir. Bu modelin amacı, bölgeler arasındaki eşitsizlikleri azaltmak ve her bölgenin kendi yetki alanındaki kamu hizmetlerini finanse etme kapasitesini artırmaktır. Katalonya gibi GSYİH'si yüksek ancak kişi başına düşen finansmanı düşük olduğu iddia edilen bölgeler, bu modelden daha fazla kaynak beklemektedir. Ancak, bu modelin Kongre'de onaylanması ve uygulanmaya başlaması uzun ve karmaşık bir süreçtir. Katalonya'ya vaat edilen 4.686 milyon Euro'luk ek gelir, Generalitat'ın bütçesini önemli ölçüde rahatlatacak olsa da, eğitim gibi büyük bir kalemde %2'lik bir artışı (yaklaşık 4.182 milyon Euro) karşılamak için ek tasarruflar veya gelir artırıcı başka önlemler gerektirecektir.
Hedefe Ulaşma Süreci ve Siyasi Tepkiler
Salvador Illa'nın %6 hedefine yaklaşmak için atılacak ilk adım, parlamento gruplarıyla ve ardından Katalonya Eğitim Konseyi (Consell d'Educació de Catalunya) ile bir dizi toplantı düzenlemek olacak. Bu toplantılar, tüm toplum kesimleriyle bir tartışma platformu oluşturmayı hedefliyor. Sendikalar, bu tartışmaların bir takvime bağlanmasını talep ederken, Generalitat sözcüsü Paneque, hükümetin "dinleme" ve diğer aktörlerin önerilerini değerlendirme niyetiyle bu görüşmelere başlayacağını belirtti.
Bu tartışmalara aşırı sağcı partiler Vox ve Aliança Catalana'nın davet edilip edilmeyeceği de gündeme geldi. Paneque, parlamentodaki tüm grupların davet edileceğini ancak "aşırı sağcı grupların daha önce hiç katılmadığını" ve Generalitat'ın "nefreti körüklemeyenlerle anlaşmaları ve uzlaşmaları önceliklendirdiğini" ifade etti. Katalan hükümeti, bu grupların bu sefer de katılmayacağını varsayıyor. Ayrıca, devam eden öğretmen grevleriyle bu tartışmaların nasıl bir arada yürütüleceği sorusuna Paneque, "protesto günlerinden bağımsız olarak tartışmanın yapılması gerektiğini" ve sendikal anlaşmaların takibinin ayrı, eğitimin durumunu iyileştirmekle ilgilenen tüm aktörlere açık bir tartışmanın ise başka bir konu olduğunu savundu.
Parlamento gruplarından gelen tepkiler ise çeşitlilik gösterdi. Junts per Catalunya (Katalonya İçin Birlikte) partisinin parlamento sözcüsü Salvador Vergés, %6 hedefine nasıl ulaşılacağını sorgulayarak, paranın nereden "kesilerek" bulunacağını sordu. Junts, tartışmalara katılacağını ancak "başarısızlığın başrolünü oynayanların" iyileşmeye liderlik edemeyeceğini belirtti. Illa'nın koalisyon ortağı ERC (Katalonya Cumhuriyetçi Solu) sözcüsü Ester Capella, Illa'nın cumhuriyetçilerin gündeme getirdiği "önceliklerin büyük bir kısmını" üstlenmesini olumlu karşıladı. Comuns (Katalonya Ortakları) lideri Jéssica Albiach ise, Katalan başkanın eğitimde bir "sorun" olduğunu kabul etmesini "iyi bir haber" olarak değerlendirdi, ancak Illa'nın "su boğazına gelene kadar" tepki vermediğini düşündüğünü ekledi.
PP (Halk Partisi) milletvekili Lorena Roldán, Illa'dan "dil kararlarına uymasını" ve "öğrencilerin ve ailelerin haklarına saygı göstermesini" talep ederek, Madrid veya Castilla y León'un "başarılı" eğitim modelini ithal etmeyi önerdi. CUP (Halk Birliği Adaylığı) milletvekili Xavier Pellicer ise, Illa'nın bir "ülke anlaşmasından" bahsetmesinin ve sendikalarla masaya oturmamış olmasının "çelişkili" olduğunu ifade etti. Eleştirilere rağmen, 'anti-kapitalistler' de tartışmaya katılacaklarını bildirdiler. Bu geniş katılımlı tartışmaların, Katalonya'nın eğitim sistemine yönelik uzun vadeli bir stratejinin temelini oluşturması bekleniyor.
