Katalonya'nın Ulusal Günü olan Diada (11 Eylül) vesilesiyle Assemblea Nacional Catalana (ANC) ve diğer ayrılıkçı kuruluşlar tarafından organize edilen bağımsızlık gösterisi, Barselona'nın merkezinde yaklaşık 45.000 kişiyi bir araya getirdi. Barselona Yerel Polisi'nin (Guardia Urbana) verilerine göre, bu rakam geçen yılki 28.000 kişilik katılımın üzerinde bir artışı temsil ediyor. Ancak, bu yükselişe rağmen, bağımsızlık hareketinin yüz binlerce insanı meydanlara topladığı önceki zirve dönemlerinin oldukça gerisinde kalındığı gözlemlendi. Bu yılki gösterilerde dikkat çeken bir diğer nokta ise, özellikle aşırı sağcı ve ayrılıkçı bir oluşum olan Aliança Catalana'nın (AC) anketlerdeki yükselişiyle eşzamanlı olarak daha fazla genç katılımcının bulunmasıydı.
Aliança Catalana'nın lideri Sílvia Orriols'un da katıldığı bu gösteri, partinin geleneksel siyasi partilerden farklı bir duruş sergilemesiyle öne çıktı. Yıllardır siyasi partiler, gösterilerin başını çekmeden ve belirgin bir pankart taşımadan, etkinliğin asıl sahiplerinin sivil toplum kuruluşları ve halk olduğu mesajını vermek adına daha pasif bir rol üstlenirken, Orriols'un partisi bu protestoyu kendi siyasi sermayesine dönüştürme arayışında oldu. AC liderleri, kendi logolarını ve renklerini taşıyan, üzerinde "Estat català lliure, pròsper, segur i occidental" (Özgür, Refah İçinde, Güvenli ve Batılı Katalan Devleti) yazılı bir pankartın arkasında yürüyerek, partinin bağımsızlık vizyonunu net bir şekilde ortaya koydu. Bu slogan, partinin hem bağımsızlıkçı hem de göçmen karşıtı ve muhafazakar "Batılı değerler" vurgusu yapan ideolojisini yansıtması açısından önemliydi.
Gösteri, saat 17:14 civarında şehrin farklı noktalarından hareket eden iki ana kol halinde başladı ve Plaza Catalunya'da birleşti. "Presente" (Şimdiki Zaman) adı verilen kol, Gran Vía ile Casanova Caddesi'nin kesişiminden yola çıkarken, "Futuro" (Gelecek) adı verilen diğer kol ise Katedral Meydanı'nda toplandı. Buradan Via Laietana ve Ronda Sant Pere üzerinden ilerleyerek "Presente" kolundan gelen göstericilerle Plaza Catalunya'da buluştu. Bu sembolik isimler, Katalan bağımsızlık hareketinin hem geçmişten gelen taleplerini hem de geleceğe yönelik umutlarını ve hedeflerini vurgulamayı amaçlıyordu.
Önceki yıllarda olduğu gibi, ANC ve diğer kuruluşlar tarafından düzenlenen protestolar Barselona ile sınırlı kalmadı ve Katalonya genelinde merkeziyetçilikten uzak bir yapı sergiledi. Barselona'daki "Presente" ve "Futuro" kollarının yürüyüşü devam ederken, Girona'da da ayrı bir kalabalık gösteri düzenlemeye başladı. Tarragona'ya bağlı Amposta'da ise, Katalan başkentindeki gibi iki koldan oluşan başka bir protesto düzenlendi ve göstericiler, kasabanın ünlü Asma Köprüsü'nde (Puente Colgante) bir araya geldi. Bu bölgesel katılımlar, bağımsızlık talebinin Katalonya'nın farklı coğrafyalarında hala canlı olduğunu gösteriyor.
Katalan Bağımsızlık Hareketinin Tarihsel Bağlamı ve Diada'nın Anlamı
Diada, her yıl 11 Eylül'de kutlanan Katalonya Ulusal Günü'dür ve 1714 yılında İspanya Veraset Savaşı sırasında Barselona Kuşatması'nın sona ermesiyle Katalonya'nın özerkliğini kaybetmesinin anısına ithaf edilmiştir. Bu tarih, Katalanlar için hem bir yas günü hem de ulusal kimlik ve özerklik mücadelesinin bir sembolü haline gelmiştir. 2010'lu yılların başından itibaren, Diada gösterileri, Katalonya'nın İspanya'dan ayrılma talebinin en güçlü şekilde dile getirildiği kitlesel eylemlere dönüşmüştür. Özellikle 2012-2017 yılları arasında yüz binlerce, hatta bazı yıllarda bir milyondan fazla kişinin katılımıyla rekor seviyelere ulaşan bu gösteriler, dünya çapında dikkat çekmişti.
Katalan bağımsızlık hareketi, 2017 yılında yasa dışı ilan edilen bir bağımsızlık referandumu düzenlenmesi ve ardından Katalonya Parlamentosu'nun tek taraflı bağımsızlık ilanıyla zirveye ulaşmıştı. Bu gelişmeler, İspanyol merkezi hükümetinin Anayasa'nın 155. maddesini devreye sokarak Katalonya'nın özerkliğini askıya almasına ve bağımsızlık yanlısı liderlerin hapse atılmasına yol açtı. Sonraki yıllarda hareketin ivmesi düşse de, bu yılki katılım artışı, talebin tamamen sönmediğini, ancak yeni aktörlerle ve dinamiklerle yeniden şekillendiğini gösteriyor. Türkiye'de de bölgesel özerklik tartışmaları ve kimlik politikaları zaman zaman gündeme gelirken, İspanya'daki bu tür gelişmeler, ulus devletlerin iç dinamiklerinin karmaşıklığını ve çok kültürlü yapıların yönetimindeki zorlukları bir kez daha gözler önüne seriyor.
Katılım Artışının ve Aliança Catalana'nın Yükselişinin Etkileri
Bu yılki Diada gösterilerine katılımın artması, Katalan bağımsızlık hareketinin son yıllardaki düşüş eğiliminin ardından bir toparlanma sinyali olarak yorumlanabilir. Ancak, asıl dikkat çekici olan, bu artışın aşırı sağcı ve ayrılıkçı bir parti olan Aliança Catalana'nın (AC) yükselişiyle eşzamanlı olmasıdır. AC'nin, geleneksel bağımsızlıkçı partilerden farklı olarak, göçmen karşıtı söylemleri ve "Batılı değerler" vurgusuyla öne çıkması, hareketin ideolojik yelpazesinde önemli bir kaymaya işaret ediyor. Katalonya'daki bağımsızlık talebi, tarihsel olarak daha çok sol ve merkez sol partilerle ilişkilendirilirken, AC'nin güçlenmesi, bu hareketin tabanında yeni bir segmentin ortaya çıktığını ve daha muhafazakar, hatta radikal sağ eğilimlerin de bağımsızlık talebine entegre olmaya başladığını gösteriyor.
Analistler, bu durumun Katalan siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı olabileceği konusunda uyarıyor. AC'nin yükselişi, geleneksel bağımsızlıkçı partilerin (ERC ve Junts gibi) tabanından bir miktar destek çekebileceği gibi, hareketin genel imajını da etkileyebilir. Daha genç katılımcıların varlığı ise, bağımsızlık fikrinin yeni nesiller arasında hala yankı bulduğunu, ancak bu nesillerin taleplerini dile getirme ve siyasi aktör seçme biçimlerinin değişebileceğini gösteriyor. Gelecek bölgesel seçimlerde Aliança Catalana'nın elde edeceği potansiyel başarı, Katalonya'nın siyasi haritasını yeniden çizebilir ve İspanya merkezi hükümeti ile Katalonya arasındaki ilişkilerde yeni gerilim alanları yaratabilir. Bağımsızlık hareketi, eski gücüne kavuşamasa bile, yeni aktörlerin sahneye çıkmasıyla farklı bir yöne evrilecek gibi görünüyor.
