İspanya'nın özerk bölgesi Katalonya'da bağımsızlık yanlılarının desteği, son altı yılın en yüksek seviyesine ulaşarak yüzde 45'e yükseldi. Katalan hükümetinin resmi kamuoyu araştırma kurumu olan Centre d’Estudis d’Opinió (CEO) tarafından Perşembe günü açıklanan son Siyasi Görüş Barometresi anketine göre, "Katalonya'nın bağımsız bir devlet olmasını ister misiniz?" sorusuna "evet" yanıtı verenlerin oranı, Şubat 2020'den bu yana ilk kez bu seviyeyi gördü. Ancak, bölge halkının çoğunluğu hala bağımsızlığa karşı çıkıyor; "hayır" diyenlerin oranı yüzde 51 olarak kaydedilirken, yüzde 4'lük bir kesim ise kararsızlığını koruyor veya yanıt vermedi.
Bu artışa rağmen, bağımsızlık yanlısı destek, 2017'deki tartışmalı bağımsızlık referandumunun da dâhil olduğu "procés" (Katalan bağımsızlık süreci) olarak bilinen dönemin zirve noktalarının hala gerisinde seyrediyor. CEO anketlerinde bağımsızlık yanlısı oran hiçbir zaman yüzde 50'yi aşmamıştı. Öte yandan, "Katalonya ne olmalı?" sorusuna verilen yanıtlarda ise "bağımsız bir devlet" seçeneği, yüzde 36 ile son üç yıl içinde ilk kez en çok tercih edilen yanıt oldu. Bu durum, bağımsızlık fikrinin Katalan toplumundaki yerini ve dinamiklerini yeniden gözler önüne seriyor.
Ankete göre, ikinci en çok tercih edilen seçenek, Katalonya'nın mevcut statüsü olan "özerk bir topluluk" olarak kalması yönünde oldu ve bu oran yüzde 30 ile son dört yılın en düşük seviyesine geriledi. İspanya içinde federal bir yapıya geçilmesini savunanların oranı yüzde 22'de kalırken, Katalonya'nın sadece bir "bölge" olarak tanımlanmasını isteyenlerin oranı ise yüzde 7'de seyretti. Bu veriler, Katalan toplumunun siyasi geleceğine ilişkin farklı vizyonlar arasında devam eden çekişmeyi ve mevcut özerklik statüsünden duyulan memnuniyetsizliğin arttığını gösteriyor.
Partilerin Bağımsızlık Konumları ve Tarihsel Bağlam
Bağımsızlık yanlısı partiler arasında, eski Katalonya Başkanı Carles Puigdemont'un liderliğindeki Junts (Katalonya İçin Birlikte) partisi seçmenlerinin yüzde 95'i ile bağımsızlığa en güçlü desteği veren parti oldu. Onu yüzde 94 ile aşırı solcu ve anti-kapitalist bir parti olan CUP (Halk Birliği Adaylığı) takip etti. Katalonya'nın mevcut iktidar partisi olan ve daha pragmatik bir bağımsızlık çizgisi izleyen ERC (Katalonya Cumhuriyetçi Solu) seçmenlerinin yüzde 73'ü, aşırı sağcı ve göçmen karşıtı Aliança Catalana (Katalan İttifakı) seçmenlerinin ise yüzde 71'i bağımsızlığı destekliyor. Bağımsızlığa en şiddetli şekilde karşı çıkan partiler ise İspanya'nın ana muhalefet partisi PP (Halk Partisi) seçmenlerinin yüzde 84'ü ve aşırı sağcı Vox partisinin seçmenlerinin yüzde 80'i oldu. Bu partizan dağılım, Katalonya siyasetindeki kutuplaşmanın derinliğini açıkça ortaya koyuyor.
Katalonya'daki bağımsızlık talebi, yüzyıllara dayanan bir kültürel ve dilsel farklılık hissiyatına dayanıyor. Bölgenin İspanya'nın en zengin ve sanayileşmiş bölgelerinden biri olması, ekonomik bağımsızlık argümanlarını da güçlendiriyor. 2006'da Katalonya'ya daha fazla özerklik tanıyan bir statü yasası kabul edilmiş, ancak İspanya Anayasa Mahkemesi'nin 2010'daki bazı maddeleri iptal etmesi, bağımsızlık hareketini tetikleyen önemli bir dönüm noktası olmuştu. Bu karar, birçok Katalan tarafından Madrid'in bölgesel özerkliği kısıtlama girişimi olarak algılandı ve "procés" adı verilen sürecin başlangıcı oldu. 2017'deki yasa dışı bağımsızlık referandumu ve tek taraflı bağımsızlık ilanı, İspanyol hükümetinin Anayasa'nın 155. maddesini uygulayarak Katalonya Özerk Yönetimi'ni feshetmesine ve bölge liderlerinin hapse atılmasına yol açmıştı.
Geleceğe Yönelik Etkiler ve Türkiye Bağlantısı
Bağımsızlık desteğindeki bu artış, İspanya'nın ulusal siyaseti üzerinde önemli etkilere sahip olabilir. Mevcut İspanyol hükümeti, Katalan bağımsızlık yanlısı partilerin (özellikle ERC ve Junts) parlamentodaki desteğine bağımlı durumda. Başbakan Pedro Sánchez liderliğindeki PSOE (İspanya Sosyalist İşçi Partisi), iktidarda kalabilmek için bu partilerle diyalog ve uzlaşma yolunu seçmiş, hatta Katalan bağımsızlıkçı liderlere af yasası çıkarmayı taahhüt etmişti. Bu anket sonuçları, Katalan partilerin Madrid ile müzakerelerde elini güçlendirebilir ve daha fazla taviz koparma arayışlarına yol açabilir. Türkiye'nin de AB üyeliği sürecinde bölgesel özerklik tartışmaları ve farklı siyasi gruplar arasındaki diyaloglar açısından İspanya'daki bu gelişmelerden dersler çıkarabileceği düşünülebilir; her iki ülke de merkeziyetçi devlet yapısı içinde bölgesel kimliklerin talepleriyle yüzleşmektedir.
Uzmanlar, bağımsızlık desteğindeki bu artışın, af yasasının yürürlüğe girmesi ve Madrid ile Katalan hükümeti arasındaki müzakerelerin devam etmesi gibi faktörlerle ilişkili olabileceğini belirtiyor. Af yasası, birçok Katalan için siyasi bir zafer olarak görülse de, bağımsızlık hareketinin nihai hedeflerine ulaşmasında bir araç mı, yoksa bir duraklama noktası mı olduğu konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor. Bu anket sonuçları, Katalonya'da bağımsızlık fikrinin hala canlı olduğunu ve siyasi gündemdeki yerini koruduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde Katalan ve İspanyol hükümetleri arasındaki ilişkilerin seyrini, bölgedeki siyasi dinamikleri ve İspanya'nın genel siyasi istikrarını yakından etkileyecek önemli bir gösterge olarak değerlendirilmelidir.
