Katalonya'nın köklü kültürel geleneği olan insan kuleleri (castells) dünyasında, Sant Fèlix festivali öncesi heyecan dorukta. Bu büyük buluşmanın adeta bir provası niteliğindeki L'Arboç etkinliği, önde gelen casteller gruplarının (colles castelleres) güçlerini sergilediği nefes kesen anlara sahne oldu. Vilafranca del Penedès'teki Sant Fèlix'te yarışacak dört büyük gruptan üçü, L'Arboç'ta bir araya gelerek hünerlerini gözler önüne serdi ve yaklaşan festival için beklentileri zirveye taşıdı. Bu etkinlik, castells tutkunları için hem bir gösteri hem de grupların stratejilerini ve formlarını test ettikleri kritik bir fırsat olarak kayıtlara geçti.
L'Arboç meydanında yaşananlar, castells dünyasında "üst düzey" olarak nitelendirilen performanslara sahne oldu. Castellers de Vilafranca grubu, "3 de 10 amb folre i manilles" (3d10fm) olarak bilinen, her katta üç kişinin bulunduğu on katlı, iki destek katmanlı devasa kuleyi başarıyla inşa ederek gücünü bir kez daha kanıtladı. Bu, castells dünyasının en zorlu ve prestijli yapılarından biri olarak kabul edilir. Aynı şekilde, Colla Vella dels Xiquets de Valls, "4 de 9 sense folre" (4d9sf) ile L'Arboç meydanında bir ilke imza attı. Bu kule, her katta dört kişinin bulunduğu dokuz katlı olup, "folre" adı verilen ikinci destek katmanı olmadan inşa edilmesiyle olağanüstü bir denge ve cesaret gerektirir. Son olarak, Colla Jove Xiquets de Tarragona ise "2 de 9 amb folre i manilles" (2d9fm) ile yeni bir başarıya imza atarak, iki kişinin yer aldığı dokuz katlı, çift destekli kulesini tamamladı. Bu başarılar, grupların Sant Fèlix'e ne denli iddialı hazırlandıklarının açık bir göstergesiydi.
Castells: Katalan Kimliğinin Yüksek Kuleleri
Castells geleneği, Katalonya'nın zengin kültürel mirasının en çarpıcı ve dinamik unsurlarından biridir. 18. yüzyılda Valls kasabasında ortaya çıkan bu gelenek, başlangıçta yerel festivallerin bir parçası olarak icra edilen dansların (muixeranga) evrimleşmesiyle bugünkü formunu almıştır. İnsan kuleleri, sadece fiziksel güç ve denge değil, aynı zamanda sıkı bir disiplin, takım çalışması ve "seny" (Katalanca'da sağduyu, bilgelik anlamlarına gelen önemli bir kavram) gerektiren karmaşık yapılar bütünüdür. UNESCO tarafından 2010 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak tanınmasıyla, castells'in evrensel değeri ve korunması gereken bir kültürel hazine olduğu tescillenmiştir.
Bir castell'in inşası, yüzlerce kişinin uyumlu çalışmasını gerektirir. Kulelerin temeli olan ve yüzlerce gönüllünün bir araya gelerek oluşturduğu "pinya", kuleyi taşıyan en alt katmandır ve aynı zamanda olası bir düşüş anında güvenlik ağı görevi görür. Pinya'nın üzerinde "tronc" adı verilen gövde yükselir, her katman bir öncekinin omuzlarına basarak yukarı doğru tırmanır. Daha yüksek ve karmaşık kulelerde, pinya'nın üzerine yerleştirilen "folre" (ikinci destek katmanı) ve onun da üzerine yerleştirilen "manilles" (üçüncü destek katmanı) gibi ek destekler kullanılır. Kulenin en üst katmanlarında ise "aixecador" (kuleyi kapatan çocuk) ve en tepeye tırmanan "enxaneta" (bayrağı sallayan en küçük çocuk) bulunur. Enxaneta'nın kuleyi tamamlaması ve elini havaya kaldırmasıyla castell başarıyla inşa edilmiş sayılır.
Sant Fèlix ve Geleceğe Yönelik Beklentiler
L'Arboç'taki performanslar, Sant Fèlix festivalinin neden "Diada de Diades" (Festivallerin Festivali) olarak anıldığını bir kez daha gözler önüne serdi. Vilafranca del Penedès'te her yıl 30 Ağustos'ta kutlanan Sant Fèlix, casteller gruplarının yıl boyunca yaptıkları antrenmanların ve geliştirdikleri tekniklerin zirveye ulaştığı, en zorlu ve iddialı kulelerin denendiği bir platformdur. Bu festivalde, gruplar sadece birbirleriyle değil, aynı zamanda kendi rekorlarıyla da yarışır, castells'in sınırlarını zorlar ve geleneği sürekli ileriye taşır. L'Arboç'ta sergilenen 3d10fm, 4d9sf ve 2d9fm gibi yapılar, Sant Fèlix'te çok daha büyük ve riskli denemelerin yapılacağının sinyallerini vermektedir. Özellikle 4d9sf gibi "sense folre" (desteksiz) kuleler, casteller dünyasında en büyük başarılar arasında sayılır ve grupların limitleri zorlama arzusunu gösterir.
Katalonya'nın bu eşsiz geleneği, sadece bir gösteri olmanın ötesinde, toplumsal dayanışmayı, nesiller arası aktarımı ve kültürel kimliği pekiştiren güçlü bir araçtır. Her bir castell, yüzlerce kişinin ortak bir hedef etrafında birleşmesinin, güvenin ve kolektif çabanın bir simgesidir. Türkiye'de doğrudan bir benzeri olmasa da, Anadolu'nun çeşitli yörelerinde kutlanan yağlı güreşler, halk oyunları festivalleri veya imece usulüyle yapılan toplumsal çalışmalar gibi etkinlikler de, farklı formlarda olsa da, topluluk ruhunu, dayanışmayı ve kültürel mirasın yaşatılmasını temsil eder. Castells geleneği, Barselona ve Tarragona gibi turistik bölgelerde ziyaretçiler için de büyük bir cazibe merkezi oluşturarak, İspanya'nın kültürel zenginliğine önemli bir katkı sağlamaktadır. L'Arboç'taki bu başarılı prova, Sant Fèlix'te yaşanacak destansı anların sadece bir başlangıcıydı ve tüm castells dünyası, bu büyük buluşmayı sabırsızlıkla bekliyor.
