Barselona merkezli önde gelen işveren örgütü Foment del Treball'ın başkanı Josep Sánchez Llibre, İspanya'da iş devamsızlığı sorununun Katalan işverenler için “birincil endişe” haline geldiğini vurguladı. İspanyol kamu yayıncısı RTVE'ye verdiği bir röportajda Llibre, iş göremezlik sürelerini kısaltmayı hedefleyen teşviklerin Birinci Basamak Sağlık Merkezleri'nden (CAP - Centres d'Atenció Primària) geri çekilmesi kararını “hata” olarak nitelendirdi. Bu karar, halihazırda yüksek olan iş devamsızlığı oranlarını daha da kötüleştirebileceği ve İspanya ekonomisi üzerindeki yükü artırabileceği endişelerini beraberinde getiriyor. İş dünyası temsilcileri, sağlık sistemine daha fazla kaynak ayrılmasını ve devamsızlık sorununa karşı kapsamlı bir ulusal anlaşma yapılmasını talep ediyor.
Sánchez Llibre, söz konusu teşviklerin geri çekilmesinin, çalışanların sağlık durumları düzeldiğinde işlerine daha hızlı dönmelerini sağlamak amacıyla atılan önemli bir adımı ortadan kaldırdığını belirtti. Ona göre, bu tür mekanizmalar, hem bireylerin refahını hem de şirketlerin operasyonel verimliliğini desteklemek için kritik öneme sahipti. İşveren lideri, devamsızlık sorununu ele alırken çalışanların ihmalkarlığını ima etmediğinin altını çizerek, asıl sorunun sağlık sistemindeki yapısal eksiklikler ve bekleme listelerinin uzunluğu olduğunu vurguladı. Özellikle travmatoloji gibi uzmanlık alanlarındaki uzun bekleme süreleri, iyileşme süreçlerini uzatarak iş gücü kaybına yol açıyor ve bu durumun hem çalışanlar hem de işverenler için ek maliyetler doğurduğunu ifade etti.
İş Devamsızlığının Ekonomiye Maliyeti ve Avrupa Kıyaslaması
Foment del Treball'ın verilerine göre, İspanya genelinde iş göremezlik raporlarının yıllık maliyeti yaklaşık 34 milyar Euro'ya ulaşıyor. Bu devasa bütçenin 17 milyar Euro'luk kısmı doğrudan işverenler tarafından karşılanıyor. Bu durum, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) üzerinde ciddi bir finansal baskı oluşturuyor ve rekabet güçlerini olumsuz etkiliyor. İstatistikler, 2010 yılından bu yana iş göremezlik oranlarının iki katına çıktığını ve toplam çalışanların %5,5'ini etkilediğini gösteriyor. Bu oran, Avrupa Birliği ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor ve İspanya'nın iş gücü piyasasında önemli bir yapısal sorun teşkil ettiğini gözler önüne seriyor.
Sánchez Llibre, bu noktada Avrupa standartlarına ulaşmanın önemine dikkat çekti. Avrupa'da iş devamsızlığı oranlarının genellikle %4 ila %5 arasında değiştiğini belirten Llibre, İspanya'daki bazı şirketlerde bu oranın %14-15, hatta bazı durumlarda %20'lere kadar çıkabildiğini ifade etti. Bu denli yüksek oranların, şirketlerin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini ve ülkenin genel ekonomik performansını aşağı çektiğini savundu. İşveren örgütü, bu tablonun sürdürülemez olduğunu ve acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, 3-4 günlük kısa süreli geçici iş göremezlik raporlarındaki "picaresca" (hile veya istismar) vakalarına da değinerek, bu tür durumların sistemin güvenilirliğini zedelediğini ve bu alanda daha sıkı denetimlerin gerekli olduğunu belirtti.
Siyasi Bağlam ve Çözüm Arayışları
Röportajda Sánchez Llibre, İspanya'nın siyasi atmosferine de değindi. Özellikle 1996 yılında dönemin Halk Partisi (PP) lideri José María Aznar ile Katalan milliyetçi parti CiU (Convergència i Unió) arasında imzalanan Pacte del Majestic (Majestic Paktı)'nın 30. yıl dönümüne atıfta bulundu. Bu paktın hem Catalunya (Katalonya) hem de İspanya için büyük anlam taşıdığını, Katalonya'ya daha fazla özerklik ve yatırım getirdiğini, İspanya siyasetinde istikrar sağladığını belirtti. Ancak mevcut İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ile Katalan ayrılıkçı parti Junts arasındaki anlaşmaların “iyi ekonomik sonuçlar vermediğini” savundu. Llibre'ye göre, bu anlaşmalarda sol koalisyon partisi Sumar'ın etkisi, Junts veya Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) gibi Katalan partilerin etkisinden daha ağır bastı, bu da ekonomik reformların önünü kesti ve ülkenin ekonomik gelişimini yavaşlattı.
İşveren lideri, iş devamsızlığı sorununa kalıcı bir çözüm bulmak için sendikalar, işverenler ve kamu idareleri arasında “büyük bir anlaşma” (gran pacto) yapılması çağrısında bulundu. Bu anlaşmanın, sağlık sistemine daha fazla yatırım yapılmasını, bekleme listelerinin kısaltılmasını ve iş kazası ve meslek hastalıkları sigorta şirketlerinin (mútues de treball) iş göremezlik raporlarının verilmesi ve sonlandırılması konusunda daha fazla yetkiye sahip olmasını içermesi gerektiğini belirtti. Türkiye'de de benzer şekilde iş devamsızlığı ve sağlık raporu süreçleri zaman zaman tartışma konusu olmakta, işverenler ve sendikalar arasında farklı görüşler ortaya çıkmaktadır. İspanya'daki bu tartışma, küresel ekonomideki dalgalanmalar ve iş gücü piyasalarındaki değişimler göz önüne alındığında, Türkiye dahil birçok ülke için de önemli dersler içermektedir.
Foment del Treball'ın bu çıkışı, İspanyol hükümetini ve sağlık otoritelerini iş devamsızlığı sorununa yönelik politikalarını gözden geçirmeye zorlayabilir. İş dünyasının talepleri, sadece ekonomik bir yük olmaktan öte, ülkenin genel rekabet gücü ve sosyal refahı açısından da büyük önem taşıyor. İşçi sağlığı ve güvenliği ile iş gücü verimliliği arasındaki dengeyi bulmak, hem çalışanların haklarını korumak hem de işletmelerin sürdürülebilirliğini sağlamak adına kritik bir öncelik olmaya devam edecektir. Bu kapsamlı yaklaşım, İspanya'nın karşı karşıya olduğu bu önemli ekonomik ve sosyal sorunun üstesinden gelmek ve daha dengeli bir işgücü piyasası oluşturmak için elzem görünmektedir.
