Katalonya'nın bağımsızlık yanlısı önemli siyasi partilerinden Junts per Catalunya'nın (Katalonya İçin Birlikte) Genel Sekreteri Jordi Turull, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'i gelecekteki olası bir hükümet kurma sürecinde tekrar desteklemeyeceklerini kesin bir dille ifade etti. Çarşamba günü TV3 kanalına verdiği röportajda Turull, Sánchez'in önceki yasama döneminde partisine verdiği taahhütleri yerine getirmediğini belirterek, "Biz bu kişiden çok fena yandık, çok fena," ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İspanya'da zaten kırılgan olan siyasi dengeyi daha da sarsma potansiyeli taşıyor ve Sánchez'in gelecekteki siyasi manevralarını ciddi şekilde kısıtlayabilir.
Turull, mevcut yasama döneminin başlangıcında, Junts'un Sánchez'in başbakanlığına destek vermesiyle "tarihi bir fırsat" doğduğunu düşündüklerini aktardı. Bu desteğin temelini, PSOE (İspanya Sosyalist İşçi Partisi) ile Junts arasında imzalanan ve kamuoyunda 'Brüksel Anlaşması' olarak bilinen mutabakat oluşturuyordu. Ancak Turull'a göre, Sosyalistler bu anlaşmada yer alan taahhütleri yerine getirmekte başarısız oldu ve sürekli olarak "mazeretler üreterek" yükümlülüklerini erteledi. Bu durum, özellikle Katalan bağımsızlık hareketinin liderleri için kritik öneme sahip olan af yasasının uygulanması bağlamında büyük hayal kırıklığı yarattı.
Junts lideri, Sánchez'in "vaatlerini yerine getirmediğini" ve partilerinin güven oylaması talebine "kulak tıkadığını" iddia etti. Turull, "Bu beyefendi sözünü tutmadı. Ve sözünü tutmadığı için kendisine bir güven oylamasına gitmesini talep ettik ama o umursamaz davrandı. Sadece Moncloa'da (Başbakanlık Konutu) bir hafta daha kalabilmek için kendi çıkarlarını düşündü" şeklinde sert eleştirilerde bulundu. Turull, Sánchez'in sadece Af Yasası'nı (Ley de Amnistía) yerine getirdiğini kabul etmekle birlikte, bunun bir yasama dönemi için değil, sadece başbakanlık görevine atanması için verilen bir taahhüt olduğunu vurguladı. "Bundan sonraki her şey sadece mazeretlerden ibaret oldu" sözleriyle, af yasası dışındaki diğer maddelerin göz ardı edildiğini ima etti.
Junts'un eleştirilerinin hedefinde sadece Sánchez değil, aynı zamanda Başbakanlık Bakanı Félix Bolaños da vardı. Turull, Bolaños'u Junts ile yapılan anlaşmalardaki "ihmallerin ve gecikmelerin çok büyük sorumlusu" olmakla suçladı. Bu suçlamalar, hükümet içindeki güven bunalımının derinliğini ve Junts'un artık mevcut yönetime karşı sabrının kalmadığını gösteriyor. Katalan partinin bu sert tutumu, İspanya'da azınlık hükümetiyle yönetilen siyasi arenada yeni gerilimlere yol açabilir ve Sánchez'in gelecek dönemde iktidarda kalma şansını ciddi şekilde zayıflatabilir.
Arka Plan ve Siyasi Bağlam
Junts per Catalunya, 2017'deki bağımsızlık referandumunun ardından İspanya'dan ayrılma yanlısı siyasi hareketin önemli bir aktörüdür. Partinin lideri Carles Puigdemont, referandum sonrası İspanya'dan ayrılarak Belçika'ya yerleşmiş ve yıllarca sürgünde yaşamıştır. Junts, Katalonya'nın tam bağımsızlığını savunan ve bu doğrultuda İspanya hükümetiyle sürekli müzakereler yürüten bir çizgiyi temsil eder. 2023 yazında yapılan genel seçimlerin ardından, İspanya'da hiçbir parti tek başına hükümet kuracak çoğunluğu elde edemedi. Pedro Sánchez liderliğindeki PSOE, azınlık hükümeti kurabilmek için Katalan ve Bask milliyetçi partilerinin desteğine ihtiyaç duydu. Bu partilerden biri de Junts oldu.
Sánchez'in başbakanlık görevine atanması için Junts'un desteği kritikti ve bu destek, büyük tartışmalara yol açan Af Yasası karşılığında sağlandı. Af Yasası, 2017'deki Katalonya bağımsızlık referandumuyla bağlantılı olarak yargılanan veya hüküm giyen binlerce kişiyi affetmeyi amaçlıyordu. Bu yasa, İspanya'da sağ partiler ve yargı çevreleri tarafından şiddetle eleştirilirken, Katalan bağımsızlık yanlıları için önemli bir zafer olarak görülüyordu. Nitekim, İspanya Anayasa Mahkemesi'nin kısa süre önce af yasasını onaylaması, Carles Puigdemont'un İspanya'ya dönmesinin önünü açtı. Ancak Junts'un iddiasına göre, 'Brüksel Anlaşması' sadece af yasasını değil, aynı zamanda Katalonya'ya daha fazla özerklik, ekonomik kaynak transferi ve Katalan dilinin korunması gibi başka önemli taahhütleri de içeriyordu. Bu taahhütlerin yerine getirilmemesi, Junts'un Sánchez'e olan güvenini tamamen sarsmış durumda.
Etki Analizi ve Gelecek Senaryoları
Jordi Turull'un bu sert açıklamaları, Pedro Sánchez hükümetinin önümüzdeki dönemdeki istikrarı açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Sánchez'in azınlık hükümeti, parlamentoda yasa tasarılarını geçirebilmek veya kritik oylamalarda başarılı olabilmek için Junts gibi bölgesel partilerin desteğine bağımlı. Junts'un gelecekteki herhangi bir destekten çekilmesi, hükümetin yasama gündemini felç edebilir ve hatta erken seçim olasılığını gündeme getirebilir. İspanya siyaseti, Katalonya sorunu etrafında uzun süredir kutuplaşmış durumda ve Junts'un bu tavrı, sağ ve sol bloklar arasındaki gerilimi daha da artıracaktır.
Uzmanlar, Junts'un bu çıkışının sadece bir pazarlık taktiği olabileceğini, ancak aynı zamanda partinin tabanına karşı verdiği sözleri tutma baskısı altında olduğunu da belirtiyor. Junts, Katalan bağımsızlık hareketinin radikal kanadını temsil ettiği için, İspanyol hükümetiyle yapılan anlaşmalarda somut adımlar görmemesi halinde seçmen desteğini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir. Türkiye'deki siyasi dinamiklerle benzerlik kurmak gerekirse, azınlık hükümetlerinin bölgesel veya küçük partilerin desteğine bağımlı olması, siyasi istikrarsızlığa ve sık sık erken seçim tartışmalarına yol açabilir. İspanya'da da benzer bir senaryonun yaşanma potansiyeli yüksek. Sánchez'in, Junts'un güvenini yeniden kazanmak veya alternatif destek arayışına girmek gibi zorlu bir süreçle karşı karşıya olduğu aşikar. Bu durum, İspanya'nın önümüzdeki aylarda çalkantılı bir siyasi döneme gireceğinin habercisi olabilir.
