İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Kudüs'te (Jerusalem) düzenlenen haftalık kabine toplantısında yaptığı çarpıcı açıklamayla, İsrail'in Gazze Şeridi'nin artık %50'sini değil, %60'ını kontrol ettiğini kamuoyuna duyurdu. Bu açıklama, uluslararası insani yardım kuruluşları, jeo-uzamsal analiz uzmanları ve İsrail medyasının aylardır dile getirdiği, İsrail'in Gazze'nin haritasını sürekli olarak değiştirdiği yönündeki iddiaları doğrular nitelikte. Özellikle ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen ve uluslararası toplumun ısrarla talep ettiği ateşkes çabalarına rağmen, bölgedeki askeri ve siyasi durumun İsrail lehine derinleştiği bu açıklamayla bir kez daha gözler önüne serildi.
Netanyahu'nun bu sözleri, Gazze'deki çatışmaların sadece askeri bir operasyon olmanın ötesinde, bölgenin demografik ve coğrafi yapısını kalıcı olarak değiştirmeyi hedefleyen geniş kapsamlı bir stratejinin parçası olduğunu düşündürüyor. İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki kontrol alanını artırması, uluslararası hukuka göre işgal altında bulunan bir bölgedeki fiili durumun daha da karmaşık hale gelmesine neden oluyor. Bu durum, özellikle Gazze'de halihazırda yaşanan insani krizi ve yerinden edilmiş milyonlarca Filistinlinin geleceğini daha da belirsizleştiriyor.
İsrail'in kontrol ettiği alanın %60'a ulaştığına dair açıklama, Gazze Şeridi'nin kuzey ve orta kesimlerindeki yoğun askeri operasyonlar, yerleşim birimlerinin yıkımı ve "tampon bölge" oluşturma girişimleriyle örtüşüyor. Uzmanlar, İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nin sınırı boyunca güvenlik şeritleri oluşturma ve Filistinlilerin bu bölgelere geri dönüşünü engelleme çabalarının, bu kontrol artışının temel dinamiğini oluşturduğunu belirtiyor. Bu tür eylemler, uluslararası hukukun temel prensiplerinden olan işgal altındaki topraklarda demografik yapıyı değiştirmeme ve mülkleri yıkmama yükümlülüklerine aykırılık teşkil ediyor.
Gazze'nin Tarihsel Bağlamı ve İşgalin Etkileri
Gazze Şeridi, tarihsel olarak karmaşık bir geçmişe sahip. 1948 Arap-İsrail Savaşı'nın ardından Mısır'ın kontrolüne geçen bölge, 1967 Altı Gün Savaşı ile İsrail işgali altına girdi. İsrail, 2005 yılında Gazze'den tek taraflı olarak çekilse de, hava, deniz ve kara ablukasını sürdürerek bölgeyi "açık hava hapishanesi"ne dönüştürdü. 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırılarının ardından başlayan "Demir Kılıçlar" operasyonu, Gazze'yi benzeri görülmemiş bir yıkıma sürükledi. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Gazze'deki binaların %70'inden fazlası hasar gördü veya tamamen yıkıldı, nüfusun büyük çoğunluğu yerinden edildi ve insani yardımın ulaştırılması ciddi engellerle karşılaştı.
İsrail'in Gazze'deki kontrolünü genişletmesi, bölgedeki iki devletli çözüm umutlarını da ciddi şekilde zedeliyor. Filistinlilerin kendi devletlerini kurma hedefleri, toprak bütünlüğünün sürekli olarak ihlal edilmesiyle daha da zorlaşıyor. Uluslararası toplum, özellikle Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, İsrail'in bu tür eylemlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve barış sürecini baltaladığını sıkça dile getiriyor. Türkiye de, başından beri Filistin davasının en güçlü savunucularından biri olarak, İsrail'in Gazze'deki eylemlerini sert bir dille kınamakta ve uluslararası hukuka uygun bir çözüm çağrısında bulunmaktadır.
Uluslararası Hukuk ve Bölgesel Gerilimler
Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'ne göre, işgalci gücün işgal ettiği topraklarda demografik yapıyı veya coğrafi durumu değiştirmesi yasaktır. Netanyahu'nun açıklaması, bu uluslararası hukuk prensiplerinin açıkça ihlal edildiği yönündeki endişeleri artırmaktadır. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve diğer uluslararası yargı organları, Gazze'deki durumu yakından takip etmekte ve olası savaş suçları iddialarını incelemektedir. İspanya gibi bazı Avrupa ülkeleri, Filistin devletini tanıma yönünde adımlar atarak İsrail'in politikalarına karşı uluslararası baskıyı artırma çabasındadır. Bu durum, İsrail-Filistin çatışmasının sadece bölgesel değil, küresel bir sorun haline geldiğini ve uluslararası ilişkilerde önemli bir gerilim kaynağı olmaya devam ettiğini göstermektedir.
Gazze'nin %60'ının İsrail kontrolüne geçtiği yönündeki bu açıklama, bölgedeki insani krizi daha da derinleştirecek ve gelecekteki barış görüşmelerini daha da karmaşık hale getirecektir. Yerinden edilmiş Filistinlilerin evlerine geri dönüş umutları azalırken, bölgedeki gerilimlerin tırmanma potansiyeli de artmaktadır. Uluslararası toplumun, bu duruma karşı daha somut ve etkili adımlar atması, Gazze'deki insani felaketi durdurmak ve iki devletli çözüm temelinde kalıcı bir barış sağlamak için hayati önem taşımaktadır.
