8 Mart tarihinde, daha önce hiç kataloglanmamış ve bilinmeyen bir Ramon Casas tablosu, Barselona (Barcelona) merkezli çevrimiçi müzayede evi Setdart tarafından düzenlenen bir açık artırmada özel bir koleksiyoncuya 190.000 Euro karşılığında satıldı. Bu önemli satış, dijitalleşmenin sanat piyasasını nasıl dönüştürdüğünü bir kez daha gözler önüne sererken, 23 yıldır çevrimiçi müzayede sektöründe faaliyet gösteren Setdart'ın bu alandaki öncü rolünü pekiştirdi. Şirket, İskandinav ülkelerindeki başarılı modellerden ilham alarak başladığı bu yolculukta, müzayedeleri daha geniş kitlelere ulaştırma ve küresel bir pazara açılma hedefini başarıyla sürdürüyor.
Setdart'ın direktörü Marina Pelegrí, o dönemde çevrimiçi müzayedelerin devrim niteliğinde olduğunu ve bir nevi emsal teşkil ettiklerini belirtiyor. Şirketin temel amacı, daha önce çok özel ve uzmanlaşmış bir kitleye hitap eden müzayede sistemini "popülerleştirmek" ve genel halkın erişimine açmaktı. Bu vizyon sayesinde Setdart, günümüzde neredeyse her gün, farklı kategorilerde günde 200'e kadar lot (parça) ile müzayede düzenleyebiliyor. Bu lotlar sadece sanat eserleriyle sınırlı kalmayıp, mobilya ve tasarım objelerinden mücevherlere, saatlerden koleksiyonluk şaraplara kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
Çevrimiçi Teklif Verme Süreci ve Pazarın Dinamikleri
Çevrimiçi bir müzayedede teklif verebilmek için Setdart'ın web sitesine kayıt olmak gerekiyor. Bir lotun siteye yüklendiği andan itibaren (görselleri ve detaylı bilgileri ile birlikte) teklifler verilmeye başlanabiliyor, ancak tekliflerin büyük çoğunluğu genellikle müzayedenin yapıldığı gün geliyor. Uluslararası satın alma yöneticisi Claudia Fuglsang-Madsen'in açıklamalarına göre, sistem oldukça otomatik işliyor; birisi yükseltilmiş bir teklif verdiğinde bu anında ekranda görünüyor. Bir dakika boyunca yeni bir teklif gelmediğinde, eserin satışının gerçekleşmek üzere olduğunu gösteren 10'dan geriye doğru bir sayım başlıyor ve sayım sıfıra ulaştığında eser yeni sahibini buluyor. Teklif verenlerin kimlikleri ise sadece Setdart tarafından biliniyor, bu da katılımcılara gizlilik sağlıyor.
Müzayedeye çıkarılacak eserlerin çoğu, genellikle miras yoluyla gelen ve uzman değerlendirmesine ihtiyaç duyan özel koleksiyonlardan geliyor. Bu noktada, esere değer biçen bilirkişilerin rolü kritik önem taşıyor. Çağdaş sanat (19. ve 20. yüzyıllar) bilirkişisi Lena Soler, Setdart'ın 300 Euro'dan başlayan geniş bir fiyat aralığına sahip olduğunu belirtiyor. Ancak Soler, her eserin müzayedeye çıkarılamayacağının altını çiziyor: "Eğer bir eser, sağlam bir kariyere ve güncel piyasada güçlü bir değere sahip bir sanatçıya ait değilse, satışı mümkün olmadığı için müzayedeye kabul edemiyoruz." Bu durum, eserlerin piyasa değerini ve potansiyel alıcı kitlesini doğru değerlendirmenin önemini vurguluyor. Setdart'ta daha önce her biri yaklaşık 250.000 Euro'ya satılan Joaquín Torres García ve Sol LeWitt gibi önemli sanatçıların eserleri de müzayedeye çıkarılmış. Şirket, satış fiyatı üzerinden %21 komisyon alıyor, bu da nihai satın alma fiyatına yansıyor.
Ramon Casas, Katalan Modernizmi ve Küresel Sanat Piyasası
Ramon Casas (1866-1932), İspanya'nın Catalunya (Katalonya) bölgesinin en önemli Modernisme (Art Nouveau'nun Katalan versiyonu) akımı ressamlarından biridir. Özellikle portreleri, sosyal yaşamı tasvir eden sahneleri ve afiş tasarımlarıyla tanınır. Casas'ın eserleri, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başı Barselona'sının kültürel ve sosyal atmosferini yansıtır. Bilinmeyen bir eserinin ortaya çıkması ve yüksek fiyata satılması, sanat tarihçileri ve koleksiyoncular için her zaman büyük bir heyecan kaynağıdır. Bu tür keşifler, sanatçının oeuvre'sine (tüm eserlerine) yeni bir boyut katarken, sanat piyasasında da ilgi uyandırır.
Çevrimiçi müzayedeler, geleneksel müzayede evlerinin katı yapısını yıkarak, sanat piyasasını küresel bir köy haline getirmiştir. Özellikle COVID-19 pandemisi döneminde fiziksel etkinliklerin kısıtlanmasıyla birlikte çevrimiçi satışlar hızla yükselmiş, yeni alıcı kitlelerinin pazara girmesini sağlamıştır. Art Basel ve UBS'in 2023 Küresel Sanat Piyasası Raporu'na göre, çevrimiçi sanat satışları küresel sanat piyasasının önemli bir bölümünü oluşturmaya devam etmektedir. Bu platformlar, dünyanın dört bir yanındaki alıcıların, coğrafi sınırlamalara takılmadan nadir eserlere erişmesine imkan tanımaktadır. Türkiye'de de çevrimiçi müzayede platformları son yıllarda büyük bir ivme kazanmış, yerel sanatçıların eserlerinin yanı sıra uluslararası eserlerin de Türk koleksiyoncularla buluşmasına aracılık etmiştir. Bu platformlar, hem genç koleksiyonculara hem de deneyimli alıcılara daha şeffaf ve erişilebilir bir deneyim sunmaktadır.
Geleceğe Bakış: Sanat Piyasasının Dijitalleşen Yüzü
Çevrimiçi müzayedelerin yükselişi, sanat piyasasında kalıcı bir dönüşümü beraberinde getirmiştir. Setdart gibi platformlar, müzayede deneyimini dijitalleştirerek, sanatın elit bir zümrenin tekelinden çıkarak daha demokratik ve erişilebilir hale gelmesini sağlamıştır. Bu durum, hem sanatçılar için yeni satış kanalları yaratmakta hem de sanatseverler için daha geniş bir yelpazede eserlere ulaşma fırsatı sunmaktadır. Ancak bu dijitalleşme beraberinde bazı zorlukları da getirmektedir; eserlerin orijinalliğinin doğrulanması, fiziksel inceleme eksikliği ve lojistik gibi konular hala önemini korumaktadır. Gelecekte, yapay zeka ve sanal gerçeklik gibi teknolojilerin entegrasyonuyla çevrimiçi müzayede deneyiminin daha da zenginleşmesi ve bu pazarın büyümesini sürdürmesi beklenmektedir. Sanat piyasası, dijital çağın sunduğu imkanlarla sürekli evrilmeye devam edecektir.
