Barselona'nın (Barcelona) hareketli Gràcia (Gracia) mahallesinde, geleneksel Festes de Gràcia (Gracia Festivalleri), son on yıldır teknolojinin de yardımıyla ölümsüzleştiriliyor. Bölgede yaşayan ve çocukluğundan beri sokak süslemelerine katkıda bulunan Pau Tural, bu eşsiz kültürel mirası gelecek nesillere aktarmak amacıyla 2016 yılında bir projeye imza attı. Tural, 360 derecelik özel kameralar kullanarak, festivalin en göz alıcı süslemelerini dijital ortama taşıyor ve böylece bu geçici sanat eserlerinin kalıcı bir arşivini oluşturuyor. Bu sayede, festivale katılamayanlar veya geçmiş yıllardaki süslemeleri merak edenler, dbarri.cat web sitesi veya uygulaması üzerinden sürükleyici bir sanal deneyim yaşayabiliyor.
Pau Tural'ın bu girişimi, aslında bir telematik mühendisliği bitirme projesi olarak başladı. 2016'da, "dbarri.cat" adlı web sitesinin yaratıcısı Tural, "Büyük bir emek ve çaba var ve tüm bunların birkaç gün içinde yok olması çok yazık," diyerek projesinin temel motivasyonunu açıklıyor. Bu dijitalleştirme çabası, sadece ziyaretçiler için değil, aynı zamanda süsleme sanatçıları (guarnidors) için de değerli bir kaynak sunuyor; geçmiş yıllardaki tasarımları inceleyerek yeni ilhamlar bulmalarına veya teknik detayları hatırlamalarına olanak tanıyor. Her yıl 16 Ağustos sabahı, Tural, Gràcia'nın süslenen 23 cadde ve meydanını tek tek gezerek 360 derecelik çekimler yapıyor. Festivallerin ardından bu görüntüleri düzenleyip web sitesi ve uygulamasına yüklüyor, böylece 2016'dan bu yana tüm süslemeler Google Streetview benzeri bir formatta veya sanal gerçeklik gözlükleriyle sürükleyici bir şekilde deneyimlenebiliyor. Bu yıl ise, Tural'ın sokaklara yerleştireceği QR kodları sayesinde ziyaretçiler, doğrudan bulundukları caddenin son on yıldaki süslemelerine anında erişebilecekler.
Gràcia Festleri: Barselona'nın Kalbindeki Bir Gelenek
Festes de Gràcia, Barselona'nın en köklü ve canlı geleneklerinden biridir. Her yıl ağustos ayının ortalarında düzenlenen bu "fiesta mayor" (büyük festival), 1817 yılına kadar uzanan iki yüzyılı aşkın bir tarihe sahiptir. Gràcia sakinleri, haftalar hatta aylarca süren yoğun bir çalışmayla kendi sokaklarını ve meydanlarını el yapımı, geri dönüştürülmüş malzemelerle tematik olarak süslerler. Bu süslemeler, fantastik dünyalardan tarihi olaylara, doğa temalarından popüler kültür referanslarına kadar geniş bir yelpazede değişebilir. Festival, sadece görsel bir şölen sunmakla kalmaz, aynı zamanda konserler, halk dansları, çocuk atölyeleri ve geleneksel Katalan kuleleri (castells) gibi yüzlerce etkinliğe ev sahipliği yapar. Bu festival, Gràcia mahallesinin güçlü topluluk ruhunu ve sanatsal yaratıcılığını gözler önüne sererken, Barselona'nın kültürel takviminde önemli bir yer tutar ve her yıl binlerce yerli ve yabancı turisti kendine çeker.
Pau Tural'ın bu dijital arşivi, Gràcia Festleri'nin geçici doğasına kalıcı bir çözüm sunarak, bu el emeği göz nuru eserlerin sadece birkaç gün değil, sonsuza dek erişilebilir olmasını sağlıyor. Bu tür dijitalleştirme projeleri, küreselleşen dünyada yerel kültürel mirasın korunması ve tanıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. Türkiye'de de birçok yerel festival ve gelenek, benzer dijital arşivleme yöntemleriyle daha geniş kitlelere ulaştırılabilir ve gelecek nesiller için korunabilir. Bu, hem kültürel belleği canlı tutar hem de turizm potansiyelini artırır.
Marieta: Festivallerin Yapay Zeka Destekli Sanal Asistanı
dbarri.cat web sitesi, bu yıl bir başka yenilikle daha dikkat çekiyor: Marieta adında bir yapay zeka destekli sanal asistan. Marieta, Festes de Gràcia hakkında bilmeniz gereken her şeyi size anında sunabiliyor. Tural, "Birçok etkinlik ve farklı türde faaliyet var. Bunları bulmak için PDF formatında veya basılı resmi kitapçıklarımız var, ancak birçok insan sorular sormak için yapay zekayı kullanmaya alışkın. Bu yüzden, festivaller hakkında istediğiniz her şeyi sorabileceğiniz ve hızlıca cevap alabileceğiniz bir sohbet asistanının ilginç olacağını düşündük," diye belirtiyor. Marieta'yı diğer yapay zeka asistanlarından ayıran en önemli özellik ise, yalnızca Festes de Gràcia'nın resmi bilgilerini kullanmasıdır. Bu, onun sağladığı bilgilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini garanti eder. Örneğin, Gemini gibi genel yapay zekalar internetteki tüm bilgilerden yararlanırken, bu durum yanlış veya doğrulanmamış bilgilere yol açabilir. Marieta ise, kontrol edilen ve resmi kaynaklardan beslenen bilgisiyle, ziyaretçilere ve katılımcılara festival hakkında en doğru ve güncel bilgiyi sunarak, deneyimlerini zenginleştiriyor.
Sonuç olarak, Pau Tural'ın projesi, geleneksel bir Katalan festivalini modern teknolojiyle birleştirerek kültürel mirasın korunması ve erişilebilirliğinin nasıl sağlanabileceğine dair ilham verici bir örnek teşkil ediyor. 360 derecelik sanal turlar ve yapay zeka asistanı Marieta ile Gràcia Festleri, hem geçmişin mirasını yaşatıyor hem de geleceğin ziyaretçi deneyimlerini şekillendiriyor. Bu girişim, dijitalleşmenin kültürel etkinliklere nasıl değer katabileceğini ve yerel kimliklerin küresel ölçekte nasıl tanıtılabileceğini açıkça ortaya koymaktadır. Barselona'nın bu özgün projesi, dünya genelindeki diğer şehirler ve festivaller için de önemli bir model oluşturmaktadır.
