İspanya'nın kuzeydoğusundaki Catalunya (Katalonya) özerk bölgesinde, Girona Bölge Mahkemesi (Audiencia de Girona), eski partnerine cinsel saldırıda bulunmaktan yargılanan bir sanığı 6 yıl hapis cezasına çarptırdı. Karar, 30 Eylül 2023 tarihinde Berga kentinde yaşanan olayın ardından geldi. Mağdurun, ilişkisini sonlandırdıktan sonra eşyalarını almak için sanığın evine gittiği ve orada kalmayı kabul ettiği ancak gece saatlerinde maruz kaldığı saldırı, İspanya'da cinsel rıza ve kadına yönelik şiddet konularındaki tartışmaları bir kez daha gündeme taşıdı.
Mahkeme kararına göre, Sant Hilari Sacalm (Selva) sakini olan mağdur kadın, ilişkilerini bitirdikten sonra eski partnerinin Berga'daki evine eşyalarını almak üzere gitti. İkili, o geceyi evde geçirme konusunda anlaştı. Ancak gece saat 01:00 sularında, mağdur uyurken, sanık kadının yanına uzanarak ona sarılmaya ve uygunsuz dokunuşlarda bulunmaya başladı. Mağdur uyanarak sanıktan durmasını talep etti ve "ilişki kurmak istemediğini" açıkça ifade etti. Buna rağmen sanık, kadının üzerine çıkarak fiziksel direncini kırmak amacıyla kollarından tuttu ve cinsel saldırıda bulundu. Mahkeme, bu eylemleri cinsel saldırı (tecavüz) olarak nitelendirerek sanığa hapis cezası verdi.
İspanya'da Rıza Temelli Cinsel Suçlar Yasası: "Solo Sí es Sí"
Bu dava, İspanya'da 2022 yılında yürürlüğe giren ve kamuoyunda "Solo sí es sí" (Sadece evet evettir) olarak bilinen "Cinsel Özgürlüğün Kapsamlı Garantisi Organik Yasası" (Ley Orgánica de Garantía Integral de la Libertad Sexual) bağlamında büyük önem taşıyor. Bu yasa, cinsel suçlarda rızayı merkeze alarak, daha önce "cinsel istismar" ve "cinsel saldırı" olarak ayrılan suçları tek bir kategori altında, "cinsel saldırı" olarak birleştirdi. Yeni yasaya göre, açık rıza olmaksızın gerçekleştirilen her türlü cinsel eylem cinsel saldırı olarak kabul ediliyor ve mağdurun direnişi veya şiddet kanıtı aranmaksızın suç teşkil ediyor. Bu yasa, mağdurun "hayır" demesinin yeterli olduğunu, hatta "hayır" demese bile rızasının açıkça ifade edilmediği durumlarda cinsel eylemin suç sayılacağını vurguluyor.
İspanya'da kadınlara yönelik şiddet ve cinsel saldırı vakaları, toplumun önemli sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Hükümet verilerine göre, 2023 yılında İspanya'da resmi olarak kaydedilen cinsel suç sayısı bir önceki yıla göre artış gösterdi. Bu tür vakalar, toplumsal farkındalığın artırılması ve yasal çerçevelerin güçlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Girona'daki bu mahkumiyet kararı, "Solo sí es sí" yasasının uygulanması ve cinsel rızanın öneminin yargı mercileri tarafından da ciddiyetle ele alındığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Mağdurların adalete erişimi ve faillerin cezalandırılması, kadına yönelik şiddetle mücadelede kritik adımlar olarak öne çıkıyor.
Toplumsal Etkisi ve Türkiye ile Karşılaştırma
Bu tür davalar, sadece adli bir sonuç olmanın ötesinde, toplumsal bir mesaj da taşır. Mağdurun açıkça "hayır" demesine rağmen saldırının gerçekleşmesi ve sanığın bu eylemlerinden dolayı hapis cezası alması, cinsel rızanın mutlak ve vazgeçilmez bir koşul olduğunu pekiştiriyor. İspanya'daki bu yasal reformlar ve yargı kararları, kadına yönelik şiddetle mücadelede Avrupa genelinde örnek teşkil edebilecek nitelikte. Türkiye'de de cinsel suçlar konusunda yasal düzenlemeler bulunmakta ve rıza dışı cinsel eylemler ağır şekilde cezalandırılmaktadır. Ancak her iki ülkede de, "rıza" kavramının toplumsal düzeyde tam olarak anlaşılması ve içselleştirilmesi için eğitim ve farkındalık çalışmalarının devam etmesi gerektiği uzmanlar tarafından sıklıkla dile getirilmektedir. Kadınların güvenli bir yaşam sürme hakkı, tüm toplumların temel önceliği olmalıdır.
Girona'daki bu karar, cinsel saldırı mağdurlarının adalet arayışında önemli bir emsal teşkil ederken, faillere de açık bir uyarı niteliği taşıyor. Mağdurun yaşadığı travmanın yanı sıra, bu tür yargı süreçleri toplumun cinsel suçlara karşı duruşunu güçlendirerek, daha güvenli ve eşitlikçi bir gelecek inşa etme yolunda atılan adımlara katkıda bulunuyor. İspanya'nın "Solo sí es sí" yasası ile başlattığı bu yeni dönem, cinsel rızanın sorgulanamazlığını ve mağdurun beyanının merkeziliğini vurgulayarak, cinsel şiddetle mücadelede küresel bir model olma potansiyeli taşıyor.
