Barselona metropol bölgesinin önemli yerleşim yerlerinden biri olan Esplugues de Llobregat'ta, vatandaşların güvenlik algısını güçlendirmek ve yerel yönetmeliklere uyumu sağlamak amacıyla yeni bir "sereno" (gece bekçisi) ekibi göreve başladı. 23 Şubat Pazartesi günü itibarıyla şehrin sokaklarında devriyeye çıkan bu özel ekip, özellikle gece saatlerinde toplumsal düzeni ve huzuru temin etmeyi hedefliyor. EL PERIÓDICO gazetesinden bir ekip, Esplugues'in Can Vidalet mahallesinde, Verge de la Mercè Caddesi'nde görev yapan José Luís, Raquel, Dani ve Karen adlı dört sereno ile ilk Cuma gecesi devriyelerine katılarak, projenin topluluk üzerindeki ilk etkilerini ve vatandaşların yeni hizmete nasıl yaklaştığını gözlemledi.
Hava sıcaklığının 15 derece civarında seyrettiği ve rüzgarsız geçen 27 Şubat Cuma gecesi, Esplugues de Llobregat sakinlerini evlerinden çıkarak sokakların keyfini çıkarmaya teşvik etti. Can Vidalet mahallesindeki Verge de la Mercè Caddesi, çok sayıda bar ve restorana ev sahipliği yapıyor ve gece saat 23:00 sularında terasları oldukça kalabalıktı. Ancak belediye yönetmeliklerine göre, bu terasların gece yarısı toplanması gerekiyordu. Bu kural, hem işletme sahipleri hem de yerel polis tarafından iyi bilinmekle birlikte, artık yeni sereno ekibinin de dikkatle takip ettiği bir konu haline geldi. Ekip, devriye sırasında karşılaştığı her vatandaşa "Yardım etmek için buradayız" mesajını ileterek, toplulukla doğrudan ve yapıcı bir iletişim kurma çabasında.
Yeni sereno ekibinin temel görevi, suçla doğrudan mücadele etmekten ziyade, önleyici bir rol üstlenmek ve vatandaşlar arasında güven duygusunu pekiştirmektir. Gürültü kirliliği, kamusal alanların yanlış kullanımı ve belediye kurallarına uyumsuzluk gibi küçük ölçekli sorunlara müdahale ederek, genel yaşam kalitesini artırmayı hedefliyorlar. Bu yaklaşım, geleneksel polis gücünün yükünü hafifletirken, aynı zamanda daha insancıl ve topluluk odaklı bir güvenlik modeli sunuyor. Ekip üyeleri, sakinlerle birebir temas kurarak onların endişelerini dinliyor, bilgi veriyor ve gerektiğinde ilgili birimlere yönlendirme yapıyorlar, böylece Esplugues halkının belediye hizmetlerine olan güvenini artırmayı amaçlıyorlar.
"Sereno" Kavramının Yeniden Doğuşu ve Tarihsel Kökenleri
İspanya'da "sereno" kavramı, aslında yüzyıllar öncesine dayanan köklü bir geçmişe sahiptir. Geleneksel olarak, sereno'lar geceleri sokaklarda devriye gezen, fener taşıyan, kapıları kilitleyen ve güvenliği sağlayan gece bekçileriydi. "Sereno" kelimesi, İspanyolcada "sakin" veya "açık hava" anlamına gelen "sereno" kelimesinden türemiştir, zira bu bekçiler genellikle "¡Sereno!" (Hava açık!) diye bağırarak saatleri ve hava durumunu bildirirlerdi. Modern dünyada bu geleneksel rol büyük ölçüde ortadan kalkmış olsa da, günümüz İspanya'sında artan güvenlik endişeleri ve belediyelerin toplumsal düzeni sağlama arayışları, bu kavramın yeni ve adapte edilmiş bir formda yeniden canlanmasına yol açmıştır. Esplugues de Llobregat Belediyesi (Ajuntament d'Esplugues de Llobregat), bu tarihi mirasın modern bir yorumunu sunarak, vatandaş odaklı bir güvenlik hizmeti oluşturmayı hedeflemektedir.
Barselona ve çevresindeki birçok şehirde olduğu gibi, Esplugues'te de son yıllarda küçük çaplı suçlar, vandalizm, gürültü kirliliği ve kamusal alanların kötüye kullanımı gibi sorunlar, vatandaşların güvenlik algısını olumsuz etkilemiştir. Belediyeler, polis güçlerinin daha ciddi suçlara odaklanabilmesi için bu tür günlük sorunlarla başa çıkabilecek alternatif çözümler aramaktadır. Sereno ekipleri, bu boşluğu doldurarak, mahallelerde sürekli bir varlık gösterip, caydırıcı bir etki yaratmayı ve aynı zamanda vatandaşlar için kolay ulaşılabilir bir temas noktası olmayı amaçlamaktadır. Bu tür programlar, Madrid, Valencia ve diğer Katalan şehirlerinde de farklı isimler altında benzer amaçlarla uygulanmakta, şehirlerin sosyal dokusunu güçlendirmeye yönelik önemli adımlar olarak kabul edilmektedir.
Türkiye ile Karşılaştırma: Bekçilik Sistemleri ve Topluluk Güvenliği
Esplugues'te uygulanan "sereno" sistemi, Türk okuyucular için tanıdık gelebilecek bir yapıya sahiptir: Türkiye'deki "Çarşı ve Mahalle Bekçileri" sistemi. Türkiye'de de bekçilik, Osmanlı İmparatorluğu döneminden bu yana var olan ve Cumhuriyet döneminde de farklı isimler altında devam eden köklü bir güvenlik geleneğidir. Modern Türk bekçilik sistemi, özellikle 2017 yılından sonra yeniden yapılandırılarak, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren ve polis güçlerine yardımcı olan, mahallelerin güvenliğini sağlamaya odaklanmış bir birim haline gelmiştir. Hem İspanyol sereno'ları hem de Türk bekçileri, suçla mücadeleden ziyade önleyici güvenlik, toplumsal düzenin sağlanması ve vatandaşlarla doğrudan iletişim kurma rolleriyle öne çıkarlar.
Ancak iki sistem arasında önemli farklılıklar da bulunmaktadır. Türk bekçileri, polis teşkilatına bağlı olarak daha resmi bir kolluk gücü niteliğindeyken, Esplugues'teki sereno'lar daha çok belediye tarafından istihdam edilen, topluluk hizmeti odaklı, sivil birimlerdir. Sereno'ların yetkileri, Türk bekçilerinin yetkilerine göre daha sınırlı olup, genellikle uyarı, bilgilendirme ve yönlendirme ile sınırlıdır. Uzmanlar, bu tür topluluk tabanlı güvenlik modellerinin, sadece suç oranlarını düşürmekle kalmayıp, aynı zamanda vatandaşların yaşadıkları yere aidiyet duygusunu güçlendirdiğini ve sosyal uyumu artırdığını belirtmektedir. Bir kent plancısı veya sosyal psikolog perspektifinden bakıldığında, bu tür "ara" güvenlik güçleri, polis ile halk arasındaki mesafeyi azaltarak, güven ve işbirliği köprüleri kurmada kritik bir rol oynayabilir.
Esplugues'teki yeni sereno ekibi projesi, yerel yönetimlerin güvenlik sorunlarına sadece cezalandırıcı değil, aynı zamanda önleyici ve topluluk odaklı çözümler arayışının bir göstergesidir. Projenin uzun vadede Esplugues sakinlerinin güvenlik algısını önemli ölçüde artırması, küçük çaplı şikayetlerde azalma sağlaması ve mahallelerde daha güçlü bir topluluk ruhu yaratması beklenmektedir. Bu tür girişimler, modern şehirlerde artan karmaşıklık ve çeşitlilik karşısında, yerel yönetimlerin vatandaşlarıyla daha yakın bağlar kurarak, daha yaşanabilir ve güvenli kentsel ortamlar yaratma çabasının önemli bir parçasıdır. Sereno'ların başarısı, sadece Esplugues için değil, benzer sorunlarla boğuşan diğer İspanyol ve Avrupa şehirleri için de örnek teşkil edebilir.
