Barselona'da düzenlenen "Çevrimiçi Dezenformasyonla Mücadelede Kurumsal Rolün Tanımlanması" başlıklı seminerde, kamu kurumları, Avrupa organları ve uluslararası kuruluşların temsilcileri bir araya gelerek önemli bir konuyu masaya yatırdı. Bu etkinlikte, özellikle İspanya'nın önde gelen şirketlerini içeren Ibex 35 endeksindeki firmalar için tasarlanmış yeni sorumlu bilgi standartları kamuoyuna sunuldu. Observatorio de Medios e Información Responsable (Sorumlu Medya ve Bilgi Gözlemevi) tarafından geliştirilen bu standartlar, şirketlerin artan dezenformasyon risklerini yönetmelerine ve kurumsal iletişimlerinin güvenilirliğini güçlendirmelerine yardımcı olmayı hedefliyor.
Seminer, Ethosfera ve Haz Vakıfları'nın bir girişimi olan Sorumlu Medya ve Bilgi Gözlemevi tarafından, Dijital Dönüşüm ve Kamu Hizmetleri Bakanlığı'na bağlı bir kamu kuruluşu olan Red.es ve UPF Barcelona School of Management iş birliğiyle düzenlendi. Bu iş birliği, hem kamu hem de özel sektörün dezenformasyonla mücadeledeki ortak sorumluluğunun altını çiziyor. Etkinlik boyunca, dezenformasyonun sadece siyasi değil, ekonomik ve sosyal istikrar üzerindeki yıkıcı etkileri geniş bir perspektiften ele alındı.
Sunulan standartlar, şirketlerin bilgi yönetişimi için bir dizi ilke, politika ve uygulama öneriyor. Bu sayede firmalar, bilgi manipülasyonu kampanyalarından kaynaklanan riskleri önleyebilir, şeffaflığı artırabilir ve paydaşlarının güvenini pekiştirebilirler. Küresel çapta artan dezenformasyon tehdidi karşısında, şirketlerin bu tür riskleri kurumsal yönetim sistemlerine entegre etmeleri hayati önem taşıyor. Observatorio'nun yöneticisi Elena Herrero-Beaumont, dezenformasyonun bir "bilgi savaşı"na dönüştüğünü ve şirketlerin hem mağdur hem de istemeden de olsa yayıcı olabileceğini vurgulayarak, bu standartların sorumlu bilgi uygulamaları geliştirmek için bir rehber niteliğinde olduğunu belirtti.
Toplantıda Avrupa kurumları ve uluslararası kuruluşların temsilcileri de bu girişimi destekleyerek, demokratik bir toplumda bilginin bütünlüğünü güçlendirecek ortak çerçevelere doğru ilerlemenin gerekliliğini vurguladılar. Dezenformasyonun küresel ölçekte neden olduğu tahribat göz önüne alındığında, bu tür uluslararası iş birlikleri ve ortak standartlar, dijital çağın getirdiği zorluklarla başa çıkmada kilit rol oynuyor. Özellikle İspanya gibi Avrupa Birliği üyesi ülkelerde, dezenformasyonun seçim süreçleri, kamuoyu ve ekonomik piyasalar üzerindeki etkileri yakından takip ediliyor.
Dezenformasyon Hedefi Olarak Şirketler ve Ekonomik Etkileri
İlk panelde, Avrupa bağlamında dezenformasyonun şirketler üzerindeki etkileri ele alındı. Avrupa Dış Eylem Servisi'nden Beatriz Marín García, CNMC (İspanya Ulusal Piyasalar ve Rekabet Komisyonu) Avrupa Medya Hizmetleri Kurulu üyesi Carlos Aguilar ve UNESCO'dan ifade özgürlüğü uzmanı Mikel Aguirre Idiaquez'in katıldığı panelde, bilginin kalitesinin sadece demokrasiler için değil, ekonomiler ve şirketler için de temel bir faktör haline geldiği vurgulandı. Carlos Aguilar, büyük şirketlerin aldığı kararların güvenilir bilgiye dayandığını, güvenilir olmayan bilginin ise şirketlere filtreleme, karşı kampanya yürütme gibi ek maliyetler getirdiğini belirtti. Bu durum, şirketlerin operasyonel verimliliğini ve karlılığını doğrudan etkileyen önemli bir risk faktörü olarak öne çıkıyor.
Beatriz Marín, şirketlerin jeopolitik çatışmalarla bağlantılı bilgi manipülasyonu kampanyalarının stratejik hedefleri haline geldiğinin altını çizdi. Bu kampanyaların sadece şirketlerin itibarını veya ekonomik çıkarlarını zedelemekle kalmadığını, aynı zamanda temsil ettikleri değerleri ve siyasi duruşları da aşındırmayı amaçladığını açıkladı. Marín ayrıca, dezenformasyonun günümüzde adeta bir endüstri gibi işlediğini, üretim ve finansman zincirlerinin bazen özel sektör aktörlerini de bilinçli veya bilinçsiz olarak içerdiğini belirtti. Bu bağlamda, şirketlerin bu riskleri azaltmak ve dolaylı yoldan bile olsa dezenformatif içeriğin yayılmasına veya finansmanına katkıda bulunmaktan kaçınmak için daha aktif bir rol üstlenmeleri çağrısında bulundu. Türkiye'de de benzer şekilde, büyük şirketler ve holdingler, hem siber saldırılar hem de dezenformasyon kampanyaları aracılığıyla hedef alınabilmekte, bu da ulusal ekonomi üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmektedir.
Mikel Aguirre ise ifade özgürlüğünün 2012'den bu yana %10 oranında gerilediğine dikkat çekerek, bu düşüşün ancak Birinci ve İkinci Dünya Savaşları veya Soğuk Savaş'ın en yoğun dönemi gibi tarihi gerilim anlarıyla kıyaslanabileceğini belirtti. Bu bağlamda, dijital ortamın riskleriyle yüzleşmek için düzenleyiciler, sivil toplum, akademi, platformlar ve özel sektör arasında ortak çalışma ve iş birliğinin tek yol olduğunu vurguladı. Aguirre, Sorumlu Medya ve Bilgi Gözlemevi gibi girişimleri olumlu değerlendirerek, bu tür standartların bilgi alanındaki yeni yönetişim modelleri içinde öz düzenleme mekanizmalarının oluşturulmasına katkıda bulunabileceğini ifade etti. Bu tür iş birlikleri, özellikle AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Dijital Piyasalar Yasası (DMA) gibi düzenlemeleriyle dijital alanda daha şeffaf ve sorumlu bir ortam yaratma çabalarıyla da örtüşmektedir.
Dezenformasyona Karşı Risk Yönetimi ve Güvenilir Gazeteciliğin Finansmanı
İkinci panelde, şirketlerin ulusal güvenlik ve piyasaların işleyişi perspektifinden dezenformasyon risklerini yönetmedeki rolü ele alındı. Ulusal Güvenlik Departmanı'ndan Alejandro González, Dijitalleşme ve Yapay Zeka Devlet Sekreterliği'ne bağlı Dijitalleşme Hizmetleri ve Görsel-İşitsel İletişim Genel Müdürlüğü Destek Birimi Başkanı José María Valls López-Laguna ve Büyüme Stratejisi Direktörü José Miguel Cansado'nun katıldığı bu panelde önemli tespitler yapıldı. Alejandro González, şirketlerin hem doğrudan dezenformasyon kampanyalarının hedefi haline geldiğini hem de devletlere yönelik operasyonların ikincil kurbanları olabileceğini vurguladı. Bu durum, şirketlerin sadece kurumsal güvenliklerini değil, aynı zamanda ulusal güvenliği de doğrudan etkileyen bir faktör haline geldiğini gösteriyor.
José Miguel Cansado ise dezenformasyonun artık sadece bir itibar sorunu olarak görülemeyeceğini, piyasaların, düzenleyicilerin ve müşterilerin davranışları üzerinde doğrudan ekonomik etkileri olan bir fenomen olduğunu belirtti. Bu görüş, dezenformasyonun şirketlerin değerlemesi, yatırım kararları ve tüketici güveni üzerindeki potansiyel zararlarını açıkça ortaya koymaktadır. Örneğin, yanlış bir haberin bir şirketin hisse senedi değerini düşürebileceği veya bir ürünün piyasadan çekilmesine neden olabileceği durumlar sıkça yaşanmaktadır. Bu nedenle, şirketlerin risk yönetimi stratejilerine dezenformasyonla mücadeleyi entegre etmeleri zorunlu hale gelmiştir.
Avrupa düzeyinde ise José Valls, güvenilir gazeteciliğin daha iyi finansmanına yönelik mekanizmaların tartışılmaya başlandığını hatırlattı. Avrupa Birliği Konseyi'nin Danimarka Dönem Başkanlığı'nın son sonuçlarının, doğru haber kaynaklarının finansmanını teşvik edecek mekanizmaların araştırılmasına yönelik açık bir atıf içerdiğini açıkladı. Ancak Valls, bu niyet beyanlarını somut normlara dönüştürmenin karmaşık tartışmaları beraberinde getireceği konusunda uyardı. Bu konu, özellikle medya kuruluşlarının ayakta kalma mücadelesi verdiği ve kaliteli gazeteciliğin sürdürülebilirliğinin sorgulandığı bir dönemde büyük önem taşıyor. Türkiye'de de medya sektöründe benzer finansman ve sürdürülebilirlik sorunları bulunmakta, bu da dezenformasyonun yayılmasına zemin hazırlayabilmektedir. Bu nedenle, güvenilir gazeteciliğin desteklenmesi, hem Avrupa hem de Türkiye için ortak bir öncelik olmalıdır.
