Barselona'nın doğal akciğeri konumundaki Collserola Doğal Parkı (Parc Natural de Collserola) çevresindeki restoran ve kafe işletmecileri, Afrika Domuz Vebası (ADV) nedeniyle uygulanan kısıtlamaların yol açtığı ekonomik kayıpları telafi etmek amacıyla açıklanan yardım paketinin yetersiz ve çok geç kalacağından endişe duyuyor. Katalan hükümeti ve Institut Català de Finances (ICF) tarafından iki hafta önce duyurulan finansman ve yardım hatlarına rağmen, bölgedeki birçok işletme, parkın kapatılmasından bu yana gelirlerinde %30 ila %50, hatta bazı durumlarda %80-90 oranında düşüş yaşadığını belirtiyor. İşletmeciler, gerekli bilgilerin eksikliği ve yardımların ancak 2027 yılının sonlarına doğru ulaşacak olması nedeniyle büyük bir belirsizlik içinde olduklarını dile getiriyor.
Bu durum, Collserola'nın eteklerindeki yerleşim yerleri olan Vallvidrera ve Cerdanyola del Vallès gibi bölgelerde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmeler için hayati bir tehdit oluşturuyor. Parkın ziyaretçilere kapatılmasıyla birlikte, yürüyüşçülerin, bisikletçilerin ve doğa tutkunlarının bölgeye akışı durmuş, bu da doğrudan park çevresindeki yeme-içme mekanlarının cirolarını derinden etkilemiştir. İşletmeciler, sabit giderlerini karşılamakta zorlandıklarını, personel azaltmaya gittiklerini ve bazı durumlarda işyerlerini devretmek zorunda kaldıklarını vurgulayarak, acil ve somut destek beklediklerini ifade ediyor.
Laberint d'Horta'daki büfe bar işletmecisi Ana Maria Arias, yaşadığı dramatik değişimi şöyle anlatıyor: "Park kapatılmadan önce tüm gün çalışırken, şimdi sadece birkaç saat açık kalabiliyorum. Çalışanların kahvaltı etmesi için gelip sonra geri dönüyorum." Arias, gelir kaybının %80-90, hatta %100'e yakın olduğunu belirterek, "Şimdi yardım vereceklerini söylüyorlar ama bu Şubat 2027'den itibaren olacakmış. Kaybettiğinizi kanıtlamanız gerekiyor ki ben bunu rahatlıkla yapabilirim. Ama söylentilere göre, bu parayı 2027 sonuna kadar alamayacağız. İnsanlar ne yiyecek? Nasıl yaşayacak? Çünkü sabit giderler var. Maliye'ye 'Bakın, tüm yıl çalışmadım, benden tahsil etmeyin' diyemezsiniz" sözleriyle tepkisini dile getiriyor.
Vallvidrera'daki Ualaa dondurmacısının sahibi Lola, satışlardaki düşüşü daha fazla sürdüremeyince işini devretmek zorunda kalmış. Cerdanyola del Vallès'teki Can Coll restoranı gibi diğer işletmeler de özellikle kahvaltı saatlerinde büyük bir düşüş yaşamış. Bisikletçilerin ve yürüyüşçülerin olmaması, pazar günleri 200 sandviç satmaktan yarıya düşmelerine neden olmuş. Restoranın sorumlusu Xavi Vila, "Tıpkı COVID-19 dönemindeki yardımlar gibi, bu yardımların da ne kadar kolay, ne kadar şeffaf olacağını ve bizden ne isteyeceklerini bilmiyorum" diyerek bilgi eksikliğinden şikayet ediyor. Bu durum, işletmelerin çalışma saatlerini ayarlamasına ve bazı çalışanları işten çıkarmasına yol açmış, bu da bölgedeki istihdam üzerinde olumsuz bir etki yaratmıştır.
Yardım Paketinin Detayları ve Bürokratik Engeller
Katalonya Özerk Yönetimi (Generalitat de Catalunya) yetkilileri, yardım çağrısının henüz açık olmadığını ve Şubat 2027'de yayınlanacağını belirtiyor. Bu tarihten sonra başvuruların alınacağı ve çeşitli adımların takip edileceği göz önüne alındığında, ödemelerin hemen yapılmayacağı ve 2027 yılının sonlarına doğru gerçekleşebileceği ifade ediliyor. Şu an için işletmelerin, kredinin ne zaman talep edileceğine dair bilgi almak için bir web formuna kaydolmaları mümkün. Ancak bu uzun süreç, halihazırda ciddi ekonomik sıkıntı yaşayan işletmeler için büyük bir zamanlama sorunu yaratıyor.
Cerdanyola del Vallès'teki Can Sardà restoranının sahibi Ferran Fernández, müşterilerin çoğunlukla öğle yemeği için arabayla gelmesi nedeniyle diğerleri kadar büyük bir düşüş yaşamadıklarını ancak yine de gelir kaybı yaşadıklarını belirtiyor. Fernández, "Yardımların Şubat 2027'de yayınlanacağı söyleniyor, yani önce tüm 2026 yılını bitirmemiz, kayıplarımızın %30 ila %50 arasında olup olmadığını görmemiz ve ancak ondan sonra bu yardımlara başvurmamız gerekecek. Üstelik başka hangi koşulları yerine getirmemiz gerektiğini de bilmiyoruz" diyerek sürecin karmaşıklığına dikkat çekiyor. Bu belirsizlik, işletme sahiplerinin geleceğe yönelik plan yapmasını imkansız hale getiriyor.
Afrika Domuz Vebası ve Bölgesel Etkileri
Afrika Domuz Vebası (ADV), evcil ve yabani domuzları etkileyen, yüksek derecede bulaşıcı ve ölümcül bir viral hastalıktır. İnsan sağlığı için bir tehdit oluşturmamasına rağmen, domuz popülasyonları üzerindeki yıkıcı etkisi nedeniyle dünya genelinde büyük bir ekonomik ve tarımsal sorun teşkil etmektedir. Hastalığın aşısı veya tedavisi bulunmamaktadır, bu da yayılmasını kontrol altına almayı zorlaştırmaktadır. ADV, Afrika kökenli olup, son yıllarda Doğu Avrupa'dan başlayarak Batı Avrupa'ya doğru yayılmış ve İspanya'nın bazı bölgelerinde, özellikle de yaban domuzu popülasyonlarında tespit edilmiştir.
Collserola Doğal Parkı, Barselona metropol bölgesinin hemen yanı başında yer alan, zengin biyolojik çeşitliliğe sahip, önemli bir yeşil alandır. Yaban domuzu popülasyonunun yoğun olduğu bu park, ADV'nin yayılması için riskli bir bölge haline gelmiştir. Parkın kapatılması kararı, hastalığın kontrol altına alınması ve evcil domuz çiftliklerine bulaşmasının önlenmesi amacıyla alınmıştır. Ancak bu karar, bölge ekonomisi üzerinde domino etkisi yaratmış, parkın doğal güzelliklerinden ve rekreasyonel imkanlarından faydalanan yerel işletmelerin gelir kaynaklarını kurutmuştur. İspanya, Avrupa'nın en büyük domuz eti üreticilerinden biri olduğu için, ADV'nin kontrol altına alınması ulusal ekonomi için kritik öneme sahiptir.
Restoran sahipleri, yetkililer tarafından sağlanan bilgilerin net olmamasından ve kafa karışıklığı yaratmasından şikayetçi. Fernández, "Bir yandan üç ay daha kapalı kalacağımızı söylüyorlar, diğer yandan ise bir vaka ortaya çıkarsa parkın yeniden açılması için bir yıl beklemek gerektiğini belirtiyorlar. Anlamadığımız çok şey var" diyor. Ayrıca, uygulanan kısıtlamaların tutarsızlığı da eleştiriliyor. Ana Maria Arias, büfesinin yanındaki çocuk oyun alanının kapatılmasını örnek göstererek, "Neden buraya çocukların dezenfekte olup parka girebilmeleri için bir halı koymuyorlar? Buradaki kumla hemen yukarıdaki Palau (Marquès d'Alfarràs Sarayı) aynı kum. Burada çocuklar oynayamıyor çünkü kum enfekte, ama saraya dezenfekte olmadan giriliyor?" diyerek çifte standarda dikkat çekiyor. Bu tür "rastgele" kısıtlamalar, işletmecilerin yaşadığı mağduriyeti ve hayal kırıklığını daha da artırıyor.
Collserola bölgesindeki işletmelerin yaşadığı bu kriz, Katalan hükümetinin ve ilgili kurumların, hem halk sağlığını ve hayvan refahını koruma hem de yerel ekonomiyi destekleme arasındaki hassas dengeyi nasıl yöneteceğine dair önemli soruları gündeme getiriyor. Yardımların geç ve belirsiz bir şekilde ulaşması, birçok küçük işletmenin kapanmasına, işsizliğin artmasına ve bölgenin ekonomik canlılığının kaybolmasına neden olabilir. Uzmanlar, bürokratik engellerin azaltılması, daha şeffaf iletişim ve acil finansal destek mekanizmalarının hayata geçirilmesinin, bu işletmelerin hayatta kalması için kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor. Aksi takdirde, Collserola'nın doğal güzellikleri, etrafındaki yerel kültürü ve ekonomiyi besleyen işletmeler olmadan, eski canlılığını yitirme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.
