Barselona'nın doğal güzellikleriyle ünlü Collserola Doğa Parkı, bu yaz yaşadığı iki büyük orman yangınının ardından radikal bir önlem almayı masaya yatırdı: kontrollü yakma. Parkın genel müdürü Raimon Roda, Bon dia, Barcelona programına yaptığı açıklamada, bu yöntemin henüz erken bir aşamada olduğunu ancak arazinin bazı noktalarında uygulanması için ilgili tüm paydaşlarla birlikte çalıştıklarını belirtti. Roda, bu tekniğin bölgenin diğer yerlerinde de başarıyla kullanıldığını vurgularken, uygulama sahalarının bitki örtüsü özellikleri ve acil durum ekiplerinin erişim koşullarına bağlı olacağını ekledi. Orman Eylem Grubu (GRAF) uzmanlarının bu yöntemin uygulanabilirliğine inandığı da Roda'nın açıklamaları arasında yer aldı.
Kontrollü yakma, orman yangınlarını önlemek ve hafifletmek için stratejik olarak belirlenmiş alanlarda planlı yangınların çıkarılmasını içeren bir tekniktir. Bu yöntem, orman zemininde biriken kuru ot, çalı ve ağaç dalları gibi yanıcı maddeleri (biyokütle) azaltarak büyük yangınların yayılma riskini düşürmeyi hedefler. Raimon Roda, yanan bölgelerin manuel olarak yeniden ağaçlandırılmayacağını, çünkü ateşin "manzarayı şekillendiren unsurlardan biri" olduğunu savunarak, kontrollü yakmanın bazı tohumların çimlenmesini teşvik ederek ormanın doğal yollarla yenilenmesine de katkı sağladığını ifade etti. Bu ekolojik yaklaşım, parkın doğal döngülerine müdahale etmek yerine, onları kontrollü bir şekilde yönetme felsefesine dayanıyor.
Akdeniz'de Artan Yangın Tehdidi ve Küresel Bağlam
Collserola Doğa Parkı'nın bu kararı, İspanya ve genel olarak Akdeniz havzasında son yıllarda artan orman yangınları tehdidine karşı geliştirilen kapsamlı stratejilerin bir parçası olarak değerlendiriliyor. İklim değişikliğinin etkisiyle yaşanan uzun süreli kuraklıklar, yüksek sıcaklıklar ve rüzgarlar, bölgedeki ormanları yangınlara karşı daha savunmasız hale getiriyor. Özellikle yaz aylarında İspanya, Portekiz, Yunanistan ve Türkiye gibi ülkeler, yıkıcı orman yangınlarıyla mücadele etmek zorunda kalıyor. Bu yangınlar sadece doğal yaşamı yok etmekle kalmıyor, aynı zamanda milyarlarca Euro'luk ekonomik zarara yol açıyor ve hava kalitesini olumsuz etkiliyor.
Kontrollü yakma yöntemi, Amerika Birleşik Devletleri (özellikle Kaliforniya eyaleti) ve Avustralya gibi yangın riski yüksek bölgelerde uzun yıllardır başarıyla uygulanan bir orman yönetimi tekniğidir. Bu yöntem, yangınların doğal ekosistemdeki rolünü kabul ederek, onların yıkıcı etkilerini minimize etmeyi amaçlar. Ancak kontrollü yakmanın uygulanması, hava koşulları, rüzgar hızı ve yönü, nem oranı gibi birçok faktörün dikkatle analiz edilmesini gerektiren karmaşık bir süreçtir. Ayrıca, halkın bu tür uygulamalara karşı duyarlılığı ve olası riskler konusunda bilgilendirilmesi de büyük önem taşır. Türkiye'de de benzer yangın sorunları yaşanmakta olup, bu tür proaktif önleme yöntemlerinin yaygınlaştırılması, gelecekteki yangın felaketlerinin önüne geçmede kritik bir rol oynayabilir.
Afrika Domuz Vebası: Collserola'da Yeni Bir Tehdit
Collserola Doğa Parkı'nı sarsan tek sorun orman yangınları değil. Park, aynı zamanda Afrika Domuz Vebası (ADV) salgınıyla da mücadele ediyor. Park müdürü Roda, hastalığın ne zaman kontrol altına alınacağı konusunda henüz net bir bilgi olmadığını belirtirken, halkı dikkatli olmaya çağırdı. Özellikle parkın önemli ulaşım yollarından biri olan Carretera de les Aigües (Aigües Yolu) çevresinde pozitif vakaların tespit edilmesi nedeniyle bu yolun kapalı kalmaya devam edeceğini doğruladı. Roda, yolun yeniden açılması kararının aceleyle verilmeyeceğini ve mevcut kısıtlamalara uyum oranının yaklaşık %75-80 civarında olduğunu ifade etti. Ancak, özellikle dağa çıkan kullanıcı sayısının arttığı bu dönemde, kapatılma nedenleri hakkında halkı bilgilendirmeye devam etmenin önemini vurguladı.
Afrika Domuz Vebası, evcil ve yaban domuzlarını etkileyen, yüksek derecede bulaşıcı ve ölümcül bir viral hastalıktır. İnsanlara bulaşmasa da, domuz popülasyonları ve domuz eti endüstrisi için yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Hastalığın Avrupa'da ve dünya genelinde yayılması, hem biyoçeşitlilik hem de yerel ekonomiler üzerinde ciddi etkiler yaratmaktadır. Collserola'da alınan önlemler, hastalığın yayılmasını engellemek, yaban domuzu popülasyonunu izlemek ve halk sağlığını korumak amacıyla hayati önem taşımaktadır. Bu iki farklı kriz (yangınlar ve veba salgını), Barselona'nın doğal mirasını koruma çabalarının ne denli karmaşık ve çok boyutlu olduğunu gözler önüne sermektedir.
Barselona'nın "yeşil akciğeri" konumundaki Collserola Doğa Parkı, bir yandan iklim değişikliğinin tetiklediği yangın tehdidiyle mücadele ederken, diğer yandan da hayvan sağlığını tehdit eden bir salgınla karşı karşıya. Kontrollü yakma gibi proaktif yangın önleme stratejilerinin benimsenmesi ve Afrika Domuz Vebası gibi hastalıklarla mücadelede kararlı adımlar atılması, parkın gelecekteki sürdürülebilirliği için kritik önem taşıyor. Bu süreçte bilimsel verilerle desteklenen kararlar almak, kamuoyunu bilgilendirmek ve tüm paydaşların işbirliğini sağlamak, Barselona'nın bu değerli doğal alanını gelecek nesillere aktarmanın anahtarı olacaktır.
