İspanya'nın Catalunya (Katalonya) özerk bölgesine bağlı Berguedà (Bergeda) vilayetindeki Gironella kasabasında yaşanan ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran bir olay, çocuk cinsel istismarı mağdurlarının korunmasındaki eksiklikleri bir kez daha gözler önüne serdi. Geçtiğimiz 18 Ekim'de, bir lise öğrencisi kız çocuğuna cinsel saldırıda bulunmakla suçlanan iki 14 yaşındaki ergenin, mağdurdan sadece beş metre uzaklıkta yaşamaya devam etmesi, hem mağdur aileyi hem de kamuoyunu derinden sarstı. Barselona (Barcelona) 5. Çocuk Mahkemesi tarafından verilen bu "yaklaşmama kararı" (orden de alejamiento), 5.000 nüfuslu küçük bir kasabada pratik olarak uygulanamaz hale gelmiş durumda.
Mağdur kız çocuğu ve ailesi, saldırganlarla her gün karşılaşma tehlikesiyle yaşıyor. Hatta saldırganlardan birinin, mağdurun evine sadece birkaç metre mesafede ikamet etmesi, durumu daha da vahim bir hale getiriyor. Mağdurun annesi, yaşadıkları çaresizliği "Kızıma hiçbir zaman koruma sağlanmadı" sözleriyle dile getirerek, yargı sisteminin yetersizliğini ve çocuğunun maruz kaldığı travmanın derinliğini vurguluyor. Bu durum, mağdurun psikolojik sağlığı üzerinde yıkıcı bir etki yaratırken, ailenin günlük yaşamını da adeta bir kabusa çevirmiş durumda. Küçük bir kasabada sokak değiştirmek veya belirli yerlerden kaçınmak, sürekli bir teyakkuz hali ve travmanın yeniden yaşanması anlamına geliyor.
Olayda üçüncü bir çocuk da yer almasına rağmen, 12 yaşında olması nedeniyle İspanyol yasalarına göre "ceza ehliyeti olmayan" (inimputable) statüsünde bulunuyor. Bu durum, yargı sisteminin çocuk suçlulara yönelik rehabilitasyon odaklı yaklaşımının, mağdurların güvenliğini ve iyiliğini yeterince gözetip gözetmediği konusunda ciddi tartışmaları beraberinde getiriyor. Yaklaşmama kararının bu denli kısa bir mesafeyi öngörmesi ve küçük bir yerleşim yerinin sosyolojik yapısı, kararın amacına hizmet etmesini imkansız kılıyor; zira mağdur ve faillerin yollarının kesişmemesi neredeyse olanaksız.
Yetersiz Koruma Mekanizmaları ve Toplumsal Etki
İspanya'da çocuk adalet sistemi, reşit olmayan suçluların topluma yeniden kazandırılmasına odaklanırken, bu olayda görüldüğü gibi, mağdurların korunması ve travmalarının giderilmesi konusunda ciddi boşluklar olduğu ortaya çıkmıştır. Özellikle cinsel saldırı gibi ağır suçlarda, mağdurun fiziksel ve psikolojik güvenliğinin en üst düzeyde sağlanması hayati önem taşımaktadır. Gironella'daki bu vaka, yaklaşmama kararlarının, özellikle küçük ve birbirine yakın topluluklarda ne kadar etkili olabileceği sorusunu gündeme getiriyor. Uzmanlar, bu tür durumlarda faillerin farklı bir yerleşim yerine nakledilmesi veya daha sıkı gözetim tedbirlerinin uygulanması gibi alternatif çözümlerin düşünülmesi gerektiğini belirtiyor.
Küçük kasabalarda toplumsal bağlar daha sıkı olsa da, bu durum aynı zamanda dedikoduların hızla yayılmasına ve mağdurun damgalanmasına yol açabilmektedir. Mağdur ve ailesi için, sadece faillerle yüzleşme riski değil, aynı zamanda toplumun bakış açısı ve olayın sürekli gündemde kalması da ek bir yük oluşturmaktadır. Bu tür olaylar, yalnızca mağdurun değil, tüm toplumun çocuk istismarına karşı daha duyarlı ve koruyucu mekanizmalar geliştirmesi gerektiğini acı bir şekilde hatırlatmaktadır. Hukuki süreçlerin yavaş ilerlemesi ve mevcut koruma tedbirlerinin yetersiz kalması, mağdurların adalet arayışını daha da zorlaştırmaktadır.
Türkiye ile Karşılaştırma ve Uluslararası Perspektif
Benzer vakalar, ne yazık ki dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Türkiye'de de yaşanmaktadır. Türkiye'deki hukuk sistemi de çocuk cinsel istismarı suçlarında mağdurun korunmasına yönelik çeşitli tedbirler öngörmektedir; ancak yaklaşmama kararlarının uygulanmasında benzer zorluklar ortaya çıkabilmektedir. Özellikle kırsal kesimlerde veya küçük şehirlerde, failler ve mağdurların aynı sosyal çevre içinde bulunma olasılığı, bu tür kararların etkinliğini azaltabilir. Uluslararası sözleşmeler ve çocuk hakları standartları, çocukların cinsel istismardan korunmasını ve mağdurların kapsamlı destek almasını zorunlu kılmaktadır. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Lanzarote Sözleşmesi gibi belgeler, devletlere bu alanda etkin önlemler alma yükümlülüğü getirir.
Gironella'daki bu acı olay, yargı sistemlerinin sadece suçluları cezalandırmakla kalmayıp, aynı zamanda mağdurların iyileşmesini ve güvenliğini önceliklendirmesi gerektiğini bir kez daha göstermiştir. Mağdur çocukların ve ailelerinin maruz kaldığı bu tür travmaların önüne geçmek için, hukuki düzenlemelerin daha esnek, duruma özel ve mağdur odaklı hale getirilmesi şarttır. Bu, sadece beş metrelik bir mesafenin ötesinde, gerçek bir koruma kalkanı oluşturarak, çocukların güvenle yaşayabileceği bir toplum inşa etmek anlamına gelmektedir. Aksi takdirde, adalet sistemi, mağdurun acısını dindirmek yerine, travmasını derinleştiren bir faktör haline gelebilir.
