Birleşmiş Milletler (BM) işgal altındaki Filistin toprakları Özel Raportörü Francesca Albanese, geçtiğimiz hafta İsrail'in Gazze'ye insani yardım götürmeyi amaçlayan Global Sumud Filosu'na uluslararası sularda düzenlediği baskınla ilgili olarak Yunanistan'ın rolünün soruşturulması çağrısında bulundu. Barselona'dan yaptığı açıklamada Albanese, Yunan yetkililerin İsrail'in bir "suç işlemesini engellemek yerine" operasyona katılmış olabileceği yönündeki ciddi iddiaları dile getirdi. Bu çağrı, Gazze ablukasına karşı çıkan uluslararası sivil toplum kuruluşlarının ve insan hakları savunucularının uzun süredir devam eden endişelerini bir kez daha gündeme getirdi.
Albanese, Filo'daki katılımcılardan Katalan-Filistinli Saif Abukeshek ve Brezilyalı Thiago Ávila dışındaki herkesin Yunanistan tarafından toplandığına dikkat çekerek, "Yunan makamları, İsrail'in bir suç işlemesini engellemek yerine operasyona nasıl katılmış olabilir?" sorusunu yöneltti. Abukeshek ve Ávila'nın İsrail'de gözaltına alındığı ve yargılandığı, avukatları aracılığıyla işkence iddialarında bulunduğu bildirildi. Bu iddialar, uluslararası hukukun ve insan hakları sözleşmelerinin ihlali potansiyeli taşıdığı için büyük endişe yaratmaktadır ve acil bir soruşturma gerekliliğini vurgulamaktadır.
Global Sumud Filosu, Gazze Şeridi'ne uygulanan yasadışı ablukayı kırmayı ve bölgedeki insani krize dikkat çekmeyi hedefleyen barışçıl bir girişimdi. Filo'nun uluslararası sularda İsrail güçleri tarafından durdurulması ve müdahale edilmesi, uluslararası hukuk uzmanları tarafından tartışmalı bulunmakta ve denizcilik özgürlüğüne yönelik bir ihlal olarak değerlendirilmektedir. Bu tür filolar, Gazze'deki halkın temel ihtiyaçlara erişimini sağlamak amacıyla yola çıkmakta ve genellikle ilaç, gıda ve inşaat malzemeleri gibi hayati yardımları taşımaktadır.
BM Özel Raportörü'nün Barselona'dan yaptığı bu açıklama, İspanya'daki Filistin yanlısı hareketin ve insan hakları örgütlerinin güçlü desteğini de arkasına almıştır. Katalonya (Catalunya) bölgesinde ve özellikle Barselona'da Filistin davasına yönelik güçlü bir sivil toplum desteği bulunmaktadır. Albanese'nin çağrısı, sadece Yunanistan'ın değil, uluslararası toplumun da Gazze ablukasına ve Filistinlilere yönelik insan hakları ihlallerine karşı daha aktif bir rol alması gerektiği yönündeki genel beklentiyi yansıtmaktadır.
Gazze Ablukası ve İnsani Yardım Filolarının Tarihçesi
İsrail'in Gazze Şeridi'ne uyguladığı abluka, 2007 yılından bu yana devam etmekte olup, bölgedeki 2 milyondan fazla Filistinli için ciddi bir insani krize yol açmıştır. Abluka, Gazze'ye giriş-çıkışları, mal ve hizmet akışını kısıtlayarak ekonomiyi felç etmiş, sağlık, eğitim ve altyapı hizmetlerini derinden etkilemiştir. Bu durum, uluslararası insan hakları örgütleri ve Birleşmiş Milletler tarafından "toplu cezalandırma" olarak nitelendirilmekte ve uluslararası hukuka aykırı olduğu belirtilmektedir.
Gazze ablukasını kırmayı amaçlayan insani yardım filoları, özellikle 2010 yılında yaşanan Mavi Marmara olayıyla dünya gündemine oturmuştur. Türkiye'den yola çıkan Mavi Marmara gemisine uluslararası sularda İsrail askerleri tarafından düzenlenen baskında 10 Türk vatandaşı hayatını kaybetmiş, onlarca kişi yaralanmıştı. Bu olay, Türkiye-İsrail ilişkilerinde derin bir krize yol açmış ve uluslararası alanda büyük tepkilere neden olmuştu. Mavi Marmara olayı sonrasında BM tarafından hazırlanan Palmer Raporu, ablukanın yasal olduğunu ancak İsrail'in güç kullanımının orantısız olduğunu belirtmişti. Ancak Türkiye, ablukanın kendisinin yasa dışı olduğunu savunmaya devam etmektedir.
Bu son Global Sumud Filosu olayı, Mavi Marmara'dan bu yana benzer girişimlerin devam ettiğini ve Gazze'ye yönelik ablukanın uluslararası toplumun vicdanında hala kanayan bir yara olduğunu göstermektedir. Yunanistan'ın bu son olaydaki iddia edilen rolü, Atina ile Tel Aviv arasındaki son dönemdeki yakınlaşma ve Doğu Akdeniz'deki stratejik işbirlikleri bağlamında da değerlendirilmelidir. Yunanistan'ın İsrail ile artan askeri ve enerji işbirlikleri, Filistin meselesindeki geleneksel tutumunu etkileyip etkilemediği sorularını gündeme getirmektedir.
Uluslararası Hukuk ve Soruşturma Talebinin Yankıları
Francesca Albanese'nin Yunanistan'a yönelik soruşturma çağrısı, uluslararası hukukun temel prensipleri açısından büyük önem taşımaktadır. Uluslararası sularda seyreden sivil bir gemiye yapılan müdahale, uluslararası deniz hukuku ve insan hakları hukuku açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Özellikle işkence iddiaları, 1984 tarihli İşkenceye Karşı Sözleşme başta olmak üzere uluslararası insan hakları sözleşmelerine göre kesinlikle yasaklanmıştır ve bu tür iddiaların bağımsız ve şeffaf bir şekilde soruşturulması zorunludur.
Bu çağrının Yunanistan üzerinde nasıl bir etki yaratacağı ve Atina'nın bu iddialara nasıl yanıt vereceği merak konusudur. Birleşmiş Milletler Özel Raportörü'nün açıklamaları, uluslararası kamuoyunda ve diplomatik çevrelerde yankı bulacaktır. Eğer iddialar doğrulanırsa, Yunanistan'ın uluslararası hukuka uygunluk ve insan hakları sicili üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Aynı zamanda, İsrail'in tutuklu aktivistlere yönelik muamelesi ve işkence iddiaları, Tel Aviv'in uluslararası alandaki itibarını daha da zedeleyebilir.
Türkiye, Filistin davasına ve Gazze ablukasına karşı duruşunu her zaman net bir şekilde ifade etmiştir. Mavi Marmara olayı sonrasında yaşananlar, Türkiye'nin bu konudaki hassasiyetini ve uluslararası hukukun üstünlüğüne verdiği önemi göstermiştir. Bu son filo olayının ve Albanese'nin çağrısının, Türkiye'nin de dikkatle takip ettiği bir gelişme olduğu ve Ankara'nın uluslararası platformlarda Filistin halkının haklarını savunmaya devam edeceği öngörülmektedir. Uluslararası toplumun, Gazze ablukasının kaldırılması ve Filistin halkının insani ihtiyaçlarının karşılanması için daha etkin adımlar atması gerektiği çağrıları, bu tür olaylarla birlikte daha da güçlenmektedir.
