Barselona'nın yemyeşil kalbi Parc de Collserola (Collserola Parkı) sınırında yer alan tarihi Can Soler çiftlik evi, zihin sağlığı ve sosyal içerme alanında çığır açan bir projeye ev sahipliği yapıyor. 1985 yılında kurulan Fundació els 3 Turons (Üç Tepe Vakfı) tarafından yürütülen bu girişim, doğayla iç içe tarımsal faaliyetler ve biyoçeşitlilik projeleri aracılığıyla zihin sağlığı sorunları yaşayan bireylerin topluma yeniden kazandırılmasını hedefliyor. Vakfın sorumlularından Joan Gubern'in aktardığına göre, Can Soler sadece bir tarım alanı değil, aynı zamanda iyileşmenin, öğrenmenin ve toplulukla bağ kurmanın merkezi haline gelmiş durumda. Bu proje, doğanın iyileştirici gücünü kullanarak bireylerin yaşam kalitesini artırmayı amaçlıyor.
Fundació els 3 Turons'un Can Soler'deki faaliyetleri, geleneksel tarım tekniklerini modern iyileşme yaklaşımlarıyla birleştiriyor. Projenin en dikkat çekici başarılarından biri, bölgeye özgü zeytin ağaçlarının bakımı ve bunlardan zeytinyağı üretimi. Bu süreç, katılımcılara sorumluluk alma, ekip çalışması ve somut bir ürün ortaya koyma deneyimi sunarak özgüvenlerini artırmalarına yardımcı oluyor. Ayrıca, yerel tohum çeşitlerinin korunması amacıyla bir tohum bankası oluşturulması da projenin biyoçeşitlilik misyonunun önemli bir parçası. Bu banka, Catalunya (Katalonya) bölgesinin eşsiz bitki mirasını gelecek nesillere aktarırken, katılımcılara da doğanın döngüsü ve sürdürülebilirlik hakkında değerli bilgiler sağlıyor.
Doğada geçirilen zamanın zihin sağlığı üzerindeki olumlu etkileri bilimsel olarak kanıtlanmış bir gerçek. Can Soler'deki bu projeler, zihin sağlığı tanısı almış bireylerin doğayla doğrudan etkileşim kurarak iyileşme süreçlerine aktif olarak katılmalarını sağlıyor. Tarım işleri, bahçe bakımı ve biyoçeşitlilik projeleri, fiziksel aktiviteyi teşvik ederken, aynı zamanda meditatif bir etki yaratarak stresi azaltıyor ve odaklanmayı artırıyor. Bu doğal ortamda yürütülen çalışmalar, bireylerin topluluk içinde anlamlı bir rol üstlenmelerine olanak tanıyarak sosyal izolasyonun önüne geçiyor ve aidiyet duygusunu pekiştiriyor, böylece daha kapsayıcı bir toplum yapısı oluşturulmasına katkıda bulunuyor.
Can Soler sadece tarımsal faaliyetlerle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda sanatsal atölyelere ve halka açık eğitim günlerine de ev sahipliği yapıyor. Bu atölyeler, katılımcıların yaratıcılıklarını keşfetmelerine, yeni beceriler edinmelerine ve farklı ifade biçimleri geliştirmelerine olanak tanıyor. Eğitim günleri ise hem projeye katılan bireylerin toplulukla etkileşimini artırıyor hem de Barselona halkını zihin sağlığı, biyoçeşitlilik ve sürdürülebilir tarım konularında bilinçlendiriyor. Bu açık kapı politikası, yeşil alanların sunduğu refaha evrensel erişimi teşvik ederek, toplumun tüm kesimlerinin doğanın şifalandırıcı gücünden faydalanmasını amaçlıyor ve çevre bilincini yaygınlaştırıyor.
Zihin Sağlığı ve Doğanın Kesişimi: Terapötik Bahçeciliğin Yükselişi
Fundació els 3 Turons'un Can Soler'deki projesi, "terapötik bahçecilik" veya "ekoterapi" olarak bilinen, doğa tabanlı müdahale yöntemlerinin Barselona'daki başarılı bir örneğini temsil ediyor. Bu yaklaşım, bitkilerle ve doğal ortamlarla etkileşimin, anksiyete, depresyon ve stres gibi zihin sağlığı sorunları üzerinde olumlu etkileri olduğunu savunuyor. Araştırmalar, doğada geçirilen zamanın kortizol seviyelerini düşürdüğünü, ruh halini iyileştirdiğini, bilişsel işlevleri artırdığını ve sosyal etkileşimi teşvik ettiğini gösteriyor. İspanya genelinde ve özellikle büyük şehirlerde, zihin sağlığı hizmetlerine olan talebin artmasıyla birlikte, ilaç ve konuşma terapilerinin yanı sıra bu tür tamamlayıcı yaklaşımların önemi de giderek daha fazla anlaşılıyor. Bu durum, kamu sağlığı politikalarının da bu yönde evrilmesini hızlandırıyor.
İspanya'da zihin sağlığına yönelik farkındalık son yıllarda önemli ölçüde artış gösterdi. Özellikle COVID-19 pandemisi sonrası, zihin sağlığı sorunları yaşayan bireylerin sayısı arttı ve bu alandaki sosyal içerme projelerinin değeri daha da belirginleşti. Barselona gibi yoğun şehirlerde, Parc de Collserola gibi doğal alanlar, şehir sakinleri için bir nefes alma noktası olmanın ötesinde, bu tür terapötik projeler için vazgeçilmez bir altyapı sunuyor. Can Soler'deki gibi masialar (geleneksel Katalan çiftlik evleri), tarihi ve kültürel mirasın korunarak modern sosyal amaçlara hizmet etmesinin de güzel bir örneğini teşkil ediyor. Bu çiftlik evleri, yüzyıllardır Katalan kırsal yaşamının merkezi olmuş ve şimdi de toplumsal iyileşme ve sürdürülebilirlik için yeni bir misyon üstleniyor, böylece geçmişle gelecek arasında köprü kuruyor.
Türkiye'deki Benzer Yaklaşımlar ve Gelecek Perspektifi
Türkiye'de de zihin sağlığına yönelik farkındalık artmakta ve doğa temelli terapilerin potansiyeli giderek daha fazla keşfedilmektedir. Özellikle büyük şehirlerde, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları, kentsel tarım projeleri, hobi bahçeleri ve doğa yürüyüşleri gibi aktivitelerle vatandaşların fiziksel ve zihinsel sağlığını desteklemeye çalışıyor. Barselona'daki Fundació els 3 Turons'un Can Soler modeli, Türkiye'deki benzer girişimler için ilham verici bir örnek teşkil edebilir. Özellikle rehabilitasyon merkezleri, huzurevleri ve özel eğitim kurumları bünyesinde, terapötik bahçecilik uygulamalarının yaygınlaştırılması, bireylerin iyileşme süreçlerine önemli katkılar sağlayabilir ve toplumsal refahı artırabilir.
Bu tür projeler, sadece katılımcıların zihin sağlığını iyileştirmekle kalmıyor, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı güçlendiriyor ve çevresel sürdürülebilirlik bilincini artırıyor. Can Soler'deki yerel tohum bankası ve zeytin ağacı bakımı gibi faaliyetler, biyoçeşitliliğin korunmasının önemini vurgularken, aynı zamanda katılımcılara değerli mesleki beceriler kazandırıyor. Bu da onların iş gücüne katılımını kolaylaştırarak, ekonomik bağımsızlıklarına giden yolu açıyor. Sonuç olarak, Fundació els 3 Turons'un Can Soler'deki çalışması, zihin sağlığı, sosyal içerme ve çevresel korumanın bir araya geldiği, gelecek odaklı ve umut vadeden bir model sunuyor. Bu model, doğanın iyileştirici gücünü kullanarak daha sağlıklı ve kapsayıcı toplumlar inşa etme potansiyeline sahip olup, küresel bir sorun olan zihin sağlığı mücadelesine yerel ve etkili bir çözüm sunmaktadır.
