Çokkültürlü yapısıyla öne çıkan, 183 farklı milletten insanın bir arada yaşadığı ve 300'den fazla dilin konuşulduğu Barselona, çeşitliliğin simgesi bir şehirdir. Ancak bu zengin kültürel mozaik, beraberinde ciddi bir sosyal sorun olan ayrımcılığı da getirmektedir. Barselona Ayrımcılık Gözlemevi'nin 2018'den bu yana yayımladığı tüm raporlar, ırkçılığı ayrımcılığın temel nedeni olarak tanımlamaktadır. Kaydedilen ırkçılık vakaları her yıl artış göstererek 2024'te 314'e ulaşmış, bu durum şehirdeki endişeleri derinleştirmiştir. Kültürlerarası Anket 2024'e göre, Katalan başkentinde yaşayan her 10 kişiden 3'ü, yani %30,3'ü, bir önceki yıl kültürel, dini veya etnik nedenlerle ayrımcılığa maruz kaldığını belirtmiştir.
Bu "yapısal" ırkçılıkla mücadele etmek ve tüm vatandaşlar için "etkin eşitliği" sağlamak amacıyla Barselona Belediye Başkanı Jaume Collboni, 2026-2036 dönemini kapsayan ilk Irkçılık Karşıtı Planı'nı kamuoyuna tanıttı. Plan, Avrupa Irkçılık Karşıtı Şehirler Koalisyonu (ECCAR) ve UNESCO desteğiyle düzenlenen 'Irk Adaleti İçin Şehirlerin Liderliği' konulu Barselona Forumu 2026 çerçevesinde sunuldu. Başlangıç bütçesi 3,4 milyon Euro olarak belirlenen bu iddialı plan, altı ana eksen etrafında şekillenmekte ve Barselona'nın ırkçılıkla mücadelesini uzun vadeli bir stratejiye oturtmayı hedeflemektedir.
Planın tanıtım toplantısında konuşan Belediye Başkanı Collboni, ırkçılıkla mücadelenin "kamu politikaları ve sürdürülebilir eylemle yapılması gerektiğini" vurguladı. Collboni, bu planı Barselona'nın diğer büyük Avrupa şehirleriyle paylaştığı "aşırı sağın yükselişine karşı verilen mücadele" ile ilişkilendirdi. "Kurumlar olarak eşitsizliklere karşı cesurca hareket etmeliyiz" diyen Collboni, bu hedefe "umutla" yaklaştıklarını ve "bu savaşı kazanacaklarını" ifade etti. Toplantıya Katalonya Özerk Hükümeti Eşitlik ve Feminizm Bakanı Eva Menor da katılarak planın önemine dikkat çekti.
Barselona'da Irkçılıkla Mücadelenin Arka Planı ve Kapsamlı Stratejiler
Barselona'nın çokkültürlü kimliği, yüzyıllardır süregelen göç hareketlerinin ve Akdeniz'e açılan bir liman kenti olmasının bir sonucudur. Şehir, özellikle son yıllarda Latin Amerika, Kuzey Afrika ve Doğu Avrupa'dan gelen göçmenlerle daha da zenginleşmiştir. Bu çeşitlilik, Barselona'yı dinamik ve canlı bir merkez haline getirirken, aynı zamanda entegrasyon ve ayrımcılıkla mücadele konularında ciddi sınamalar da ortaya koymaktadır. Kaynak haberde belirtilen %30,3'lük ayrımcılık mağduru oranı, bu sınamaların boyutunu açıkça gözler önüne sermektedir. Bu oran, Barselona'nın sadece bir göçmen şehri olmanın ötesinde, ayrımcılıkla mücadelede proaktif adımlar atması gerektiğini göstermektedir.
Belediye Başkanı Collboni'nin "yapısal ırkçılık" vurgusu, sorunun sadece bireysel önyargılardan ibaret olmadığını, aynı zamanda kurumların işleyişine, politikalara ve toplumsal normlara sinmiş derin bir problem olduğunu işaret etmektedir. Bu bağlamda, planın ilk ekseni olan "Kurumsal Dönüşüm" büyük önem taşımaktadır. Belediyenin tüm departmanlarında ırkçılık karşıtı bir bakış açısının benimsenmesi, personel eğitimleri, idari süreçlerin gözden geçirilmesi ve özellikle konut erişiminde ırk ayrımcılığına karşı özel protokoller geliştirilmesi, yapısal sorunlara köklü çözümler getirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, belediye bünyesinde çeşitliliğin teşvik edilmesi ve kültürel çeşitlilik perspektifini içeren ihale maddelerinin eklenmesi, kurum içindeki değişimin somut adımlarıdır.
Planın bir diğer kritik ekseni ise "Veri Toplama Sistemlerinin Geliştirilmesi"dir. Etkili politikalar oluşturabilmek için doğru ve kapsamlı verilere ihtiyaç duyulduğu bilinciyle, yıllık sektörel çalışmalar yapılacak, sağlık anketlerine yeni sorular eklenecek ve belediye anketlerinde etnik-ırksal öz tanımlama kategorileri kullanılacaktır. Bu sayede, ayrımcılıkla ilgili sorunların daha iyi anlaşılması ve hedefe yönelik çözümler üretilmesi amaçlanmaktadır. Barselona'nın ECCAR ve UNESCO gibi uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapması, bu mücadelenin sadece yerel bir çaba olmadığını, küresel bir dayanışmanın parçası olduğunu da göstermektedir. Türkiye'de de benzer sorunlarla karşılaşan şehirler için Barselona'nın bu kapsamlı yaklaşımı bir örnek teşkil edebilir; zira göçmen ve mülteci nüfusunun yoğun olduğu kentlerde ayrımcılıkla mücadele, toplumsal uyumun temelini oluşturmaktadır.
Planın Temel Eksenleri ve Beklenen Etkileri
Barselona Irkçılık Karşıtı Planı, 23 önlem ve yüzden fazla eylemle altı ana eksen etrafında şekillenmektedir. Bu eksenler, ırkçılıkla mücadelenin farklı boyutlarını ele alarak bütüncül bir yaklaşım sunar. Üçüncü eksen, ırkçılıktan etkilenen kişi ve toplulukların toplumsal yaşama ve belediye alanlarına katılımını teşvik etmeyi amaçlar. Irkçılık Karşıtı Konsey gibi katılım alanlarında çeşitliliğin artırılması ve mahallelerde kültürlerarası uyum girişimlerinin desteklenmesi, toplumsal dayanışmayı güçlendirecektir. Bu kapsamda, gençlik merkezlerinde ve sivil toplum merkezlerinde ırkçılık karşıtı eğitimler ve kaynaklar sağlanması öngörülmektedir.
Dördüncü eksen, eğitim, kültür ve toplumu stereotipleri, önyargıları ve nefret söylemlerini ortadan kaldırmak için bir araç olarak kullanmayı hedefler. Barselona Belediyesi, Prometeus programı gibi mevcut projeleri güçlendirerek genç ve göçmen bireylere verilen desteği artıracaktır. Ayrıca, ırkçılık karşıtı eğitim materyalleri geliştirilecek, anaokullarında ırkçılık karşıtı yaklaşımın benimsenmesi için bir rehber hazırlanacaktır. Nefret söyleminin önlenmesi için Barselona Anti-Söylenti Ağı (Red BCN Antirrumores) güçlendirilecek ve ırkçı dezenformasyona karşı aktif bir araç olarak işlev görecek ırkçılık karşıtı bir dijital strateji uygulanacaktır. Bu eksen aynı zamanda tarihsel belleğin korunmasına da odaklanmaktadır; Barselona Tarih Müzesi'ndeki kölelik rotası güçlendirilecek, şehrin kölelik geçmişiyle bağlantılı alanları belirleyen etkileşimli bir dijital harita oluşturulacak ve farklı kökenlerden gelen kişilere yönelik tanıma eylemleri teşvik edilecektir.
Beşinci eksen, entegre bakım mekanizmalarını, psikososyal desteği ve belediye hizmetlerinde ayrımcılık durumlarının erken tespitini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Irkçı olaylara karşı eylem protokollerinin iyileştirilmesi, hizmetlerin dilsel ve kültürel erişilebilirliğinin artırılması ve düzensiz idari durumda olan kişilere ırkçılık vakalarını bildirmeleri için yasal yönlendirme ve arabuluculuk hizmetleri aracılığıyla destek sağlanması, mağdurların korunmasını ve adalet arayışlarını kolaylaştıracaktır. Son olarak, altıncı eksen, Irkçılık Karşıtı Planı'nı uluslararası düzeye taşımayı ve Barselona'yı ırkçılıkla mücadelede bir referans noktası haline getirmeyi amaçlamaktadır. Bu liderlik, ECCAR'daki başkan yardımcılığı görevi aracılığıyla kullanılacak ve uluslararası kuruluşlarla ittifaklar kurma önlemlerini içerecektir.
Barselona'nın bu kapsamlı ve uzun vadeli Irkçılık Karşıtı Planı, sadece şehirdeki ayrımcılıkla mücadele etmekle kalmayacak, aynı zamanda Barselona'nın uluslararası alandaki imajını da güçlendirecektir. Kentin çokkültürlü yapısını bir zenginlik olarak korurken, tüm sakinlerinin eşit haklara sahip olduğu, kapsayıcı bir toplum inşa etme vizyonunu yansıtan bu planın başarısı, siyasi iradenin sürekliliği ve toplumsal katılımın gücüyle doğrudan ilişkili olacaktır. Belediye Başkanı Collboni'nin "Bu savaşı kazanacağız" sözü, Barselona'nın bu zorlu ancak hayati mücadeleye olan kararlılığının bir göstergesidir.
