İspanya'nın gözde şehri Barselona'da yaşayan vatandaşların hak ihlalleri konusundaki endişeleri giderek artıyor. Barselona Ombudsmanı (Síndic de Greuges de Barcelona) David Bondia tarafından açıklanan 2025 yılı yıllık raporuna göre, Barselonalılar en çok iyi yönetim (%23), sosyal koruma hizmetleri (%12) ve ulaşım (%11,7) alanlarında haklarının ihlal edildiğini düşünüyor. Bu çarpıcı veriler, şehir yönetiminin vatandaş odaklı hizmet anlayışını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koyarken, Ombudsmanlık kurumu bu durumu tersine çevirmek ve yönetimi iyileştirmek amacıyla Ajuntament de Barcelona'ya (Barselona Belediyesi) 10 öncelikli tedbir sunmuş durumda.
Raporun detayları, vatandaşların yaşam kalitesini doğrudan etkileyen birçok alanda ciddi sorunlar yaşandığını gösteriyor. En çok şikayet edilen diğer hak ihlalleri arasında konut (%10,1), dinlenme hakkı (%10), çevre (%7), kamusal alan (%5,2), eğitim ve boş zaman aktiviteleri (%5,1), sağlık (%4,3) ve tüketici hakları (%4,3) yer alıyor. Barselona gibi gelişmiş bir Avrupa metropolünde bu denli yüksek oranlarda hak ihlallerinin raporlanması, şehirleşmenin getirdiği zorluklar, artan nüfus yoğunluğu ve turizmin baskısının vatandaşların günlük yaşamına yansımaları hakkında önemli ipuçları sunuyor.
Ombudsmanlık Kurumu ve Şikayet Mekanizmaları
Katalonya (Catalunya) bölgesine özgü bir kurum olan Síndic de Greuges, Türkiye'deki Kamu Denetçiliği Kurumu'na benzer bir yapıya sahip olup, vatandaşlar ile idare arasındaki uyuşmazlıkları çözmek ve kamu hizmetlerinin kalitesini artırmak amacıyla faaliyet göstermektedir. Barselona Ombudsmanlığı, 2025 yılında şehir genelinde toplam 3.264 müdahalede bulunmuş. Bu müdahalelerin 1.623'ü vatandaş şikayeti, 1.596'sı danışmanlık hizmeti, 17'si re'sen yapılan işlem, 3'ü monografik rapor ve 25'i ziyaret edilen mahallelerden oluşuyor. Bu yoğun çalışmalar sonucunda, belediyeye yönelik 374 karar ve 470 tavsiye, hatırlatma ve uyarı içeren bildirim sunulmuş. Rapora göre, belediye bu bildirimlerin %72'sini tamamen veya kısmen kabul etmiş olsa da, bu oran iyileştirilmesi gereken alanların varlığını açıkça gösteriyor.
Ombudsman David Bondia, bu raporda belediyeye sunulan 10 öncelikli tavsiyenin, şehrin karşı karşıya olduğu en acil sorunlara odaklandığını belirtiyor. Bu tavsiyeler arasında en dikkat çekici olanlardan biri, şehirdeki evsizlik sorununa yönelik yenilikçi ve işbirlikçi bir plan geliştirilmesi çağrısı. Fundació Arrels'in son sayımına göre, 2025 yılında Barselona'da 1.982 kişinin sokaklarda yaşadığı tespit edilmiş olup, bu sayı 2023'e kıyasla %43'lük ürkütücü bir artışı temsil ediyor. Bu artış, konut krizinin, ekonomik eşitsizliklerin ve sosyal destek mekanizmalarındaki yetersizliklerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Ombudsmanlık, evsizliğin ortadan kaldırılması için "metropolitan bir bakış açısıyla diğer sektörleri ve idareleri de kapsayan" bir planın hayata geçirilmesini talep ediyor.
Öncelikli Alanlarda Gelişim Çağrıları
Rapor, Barselona'nın karşılaştığı çok yönlü sorunlara çözüm bulma arayışında önemli bir yol haritası sunuyor. Vatandaş katılımının demokratik kalitesinin artırılması, dijital uçurumun (brecha digital) yol açtığı erişim engellerinin azaltılması ve toplumun çeşitliliğini yansıtan daha kapsayıcı bir temsilin sağlanması da öncelikli tavsiyeler arasında. Özellikle pandemi döneminde yaygınlaşan zorunlu randevu sisteminin, idari işlemlere erişimi zorlaştırdığı ve bu uygulamanın kaldırılması gerektiği vurgulanıyor. Bu durum, özellikle dijital okuryazarlığı düşük veya acil ihtiyacı olan vatandaşlar için ciddi bir engel teşkil ediyor.
Şehir yaşamının kalitesini doğrudan etkileyen gürültü kirliliği de raporda önemli bir yer tutuyor. Özellikle restoran ve bar teraslarından kaynaklanan gürültülerin, dinlenme hakkını ihlal ettiği belirtilerek, belediyenin bu konudaki yönetmelikleri daha kararlı bir şekilde uygulaması isteniyor. Ayrıca, Barselona'da en çok tüketilen psikoaktif madde olan alkolün, belediye destekli mecralarda reklamının yapılmaması talebi de kamu sağlığı açısından büyük önem taşıyor. Bu adım, özellikle gençler arasında alkol kullanımını azaltma potansiyeli taşıyor.
Katalanca'nın sosyal kullanımı da raporda ele alınan hassas bir konu. Son verilere göre, Barselona nüfusunun sadece %35'inin Katalanca'yı günlük yaşamında kullandığı göz önüne alındığında, Ombudsmanlık, Katalanca Kullanımı Komiserliği'nin güçlendirilmesini ve dilsel perspektifin tüm belediye politikalarına entegre edilmesini talep ediyor. Bu, Katalonya'nın kültürel kimliğinin korunması ve dilsel çeşitliliğin desteklenmesi açısından kritik bir adım olarak görülüyor. Ayrıca, Barselona'nın Besòs i Maresme ve Trinitat Vella gibi bazı mahallelerinde konut rehabilitasyon programlarındaki "ciddi gecikmeler ve tekrarlanan ihlaller" de eleştirilerek, belediyeden bu bölgelerdeki konutların yenilenmesi için "kararlılıkla ve öncelikli olarak" hareket etmesi isteniyor.
Ulaşım ve yeşil alanlar konusundaki şikayetler de raporun önemli bir bölümünü oluşturuyor. Kaldırımlara park eden motosikletler ve kaldırımlar üzerine inşa edilen bisiklet yollarının yarattığı güvenlik sorunları, vatandaşların sıkça dile getirdiği endişeler arasında. Ombudsmanlık, kaldırımdaki motosiklet parklarının "drastik bir şekilde azaltılmasını" ve kaldırımlar üzerindeki yaklaşık elli bisiklet yolunun kaldırılmasını talep ediyor. Toplu taşıma ağındaki (Rodalies) aksaklıkların belediye hizmetlerine dolaylı etkilerine de dikkat çekilerek, belediyenin bu konuda daha fazla sorumluluk alması isteniyor. Son olarak, şehirdeki ağaç çukurlarının (alcorques) önemi vurgulanarak, eksik ağaçların yeniden dikilmesi, hasarlı çukurların onarılması ve düşmeleri önlemek için seviyelendirilmesi tavsiye ediliyor.
Barselona Ombudsmanı'nın yıllık raporu, şehrin karşılaştığı sorunlara ayna tutarken, aynı zamanda Ajuntament de Barcelona için kapsamlı bir eylem planı sunuyor. Bu tavsiyelerin hayata geçirilmesi, Barselona'nın bir dünya şehri olarak yaşam kalitesini artırma, vatandaş memnuniyetini yükseltme ve daha kapsayıcı bir kent ortamı yaratma potansiyeli taşıyor. Rapor, benzer kentleşme sorunlarıyla boğuşan Türkiye'deki büyükşehir belediyeleri için de, vatandaş şikayetlerini dinleme ve şeffaf bir şekilde çözüm üretme mekanizmaları geliştirme konusunda değerli dersler sunmaktadır.
