Barselona (Barcelona) şehrinde gençlerin ruh sağlığı hizmetlerine olan talep, Ajuntament de Barcelona (Barselona Belediyesi) tarafından Ekim 2025'te uygulamaya konulan EstarB hizmetinin başlamasından bu yana %59 oranında dikkat çekici bir artış gösterdi. Bu kapsamlı hizmetin ilk beş aylık dönemine ait Şubat 2026 verilerine göre, EstarB'nin ilk ayında 353 olan müdahale sayısı, Şubat 2026'ya gelindiğinde 541'e yükseldi. Bu artış, kentteki gençler arasında duygusal sıkıntıların ne denli yaygınlaştığını ve bu tür destek hizmetlerine duyulan acil ihtiyacı gözler önüne seriyor.
EstarB programının hayata geçirilmesinden önceki sekiz ayda aylık ortalama 251 bireysel danışmanlık hizmeti verilirken, yeni hizmetle birlikte bu sayı aylık ortalama 399'a çıktı. Bu hızlı yükseliş, programın gençlere ulaşma ve onların ihtiyaçlarına yanıt verme kapasitesini gösterse de, şu anda yaklaşık bir aylık bir bekleme listesi bulunması, talebin mevcut kapasiteyi aştığının bir işareti olarak yorumlanıyor. Hizmetin kullanıcı profiline bakıldığında, ortalama yaş 17,4 olarak belirlendi; kullanıcıların %68'ini kızlar, %30'unu erkekler ve %1,7'sini ise ikili olmayan cinsiyet kimliğine sahip bireyler oluşturuyor.
Gençlerin danışmanlık hizmetlerine başvurma nedenlerinin başında kaygı yönetimi, apati (ilgisizlik) ve hayata karşı motivasyon eksikliği geliyor. Ayrıca, aile ortamındaki huzursuzluk ve uyumsuzluk da önemli bir başvuru sebebi olarak öne çıkıyor. Barselona Belediyesi, gençlerin artan duygusal rahatsızlıklarına yanıt vermek amacıyla, daha önceki 'Aquí t'escoltem' (Burada Seni Dinliyoruz) ve 'Konsulta'm' (Bana Danış) gibi projelerin devamı niteliğinde olan EstarB'yi oluşturarak, gençlerin ruhsal iyi oluşunu desteklemeyi hedefliyor.
Hizmetin eğitimcilerinden Marçal Castellvell, ACN'ye (Catalunya Haber Ajansı) yaptığı açıklamalarda, programın "ihtiyaç duyulan" bir hizmet olduğunu vurguladı. Castellvell, genç eğitimcilerden oluşan bir ekibin varlığının önemine değinerek, "Gelen gençlerle aynı dili konuşuyoruz" ifadesiyle bu yaklaşımın gençlerle bağ kurmadaki etkinliğini belirtti. Ona göre, ergenlerin ruh sağlığını en çok olumsuz etkileyen faktörlerden biri sosyoekonomik durumları. Gençlerin karşılaştığı fırsat eşitsizliği ve gelecek kaygısı, ruhsal durumlarını derinden etkiliyor.
Castellvell, sosyal medyanın psiko-duygusal dinamikler üzerindeki baskısını da önemli bir sorun olarak işaret ediyor. Sosyal medya bağımlılığı, siber zorbalık ve estetik baskı (hem kız hem de erkek gençler için) gibi modern çağın getirdiği zorluklar, gençlerin ruh sağlığını tehdit eden başlıca etkenler arasında yer alıyor. Hizmet kullanıcılarının üçte ikisinin kızlardan oluştuğuna dikkat çeken Castellvell, erkeklerin "başlarına gelenler hakkında konuşmaktan" ve "savunmasız görünmekten daha çok korktuğunu" dile getirerek, cinsiyetler arası farklılıkları gözler önüne seriyor. Ayrıca, Castellvell, mevcut "kapitalist ve heteropatriarkal" sistem devam ettikçe kızların ruh sağlığı açısından erkeklerden daha fazla acı çekmeye devam edeceğinin altını çiziyor.
Küresel Bir Sorun: Gençlerin Ruh Sağlığı ve İspanya Bağlamı
Gençlerin ruh sağlığı sorunları, son yıllarda tüm dünyada endişe verici boyutlara ulaşan küresel bir kriz olarak tanımlanıyor. Özellikle COVID-19 pandemisi, dijitalleşmenin getirdiği sosyal medya baskısı, ekonomik belirsizlikler ve gelecek kaygısı gibi faktörler, genç nesillerin ruhsal iyi oluşunu derinden etkilemekte. İspanya ve özelde Barselona gibi büyük şehirler de bu küresel eğilimden payını alıyor. İspanya Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre, 15-29 yaş arası gençlerde depresyon ve anksiyete bozuklukları oranlarında artış gözlemlenirken, genç intihar oranları da alarm verici seviyelere ulaşmış durumda. Bu bağlamda, Barselona Belediyesi'nin EstarB gibi kapsamlı ve erişilebilir hizmetler sunma çabası, sadece yerel bir inisiyatif olmanın ötesinde, ulusal ve uluslararası ölçekteki bir ihtiyaca yanıt niteliğinde.
EstarB hizmeti, Barselona'nın gençlerin ruh sağlığına yönelik ilk adımı değil. Daha önce 'Aquí t'escoltem' (Burada Seni Dinliyoruz) ve 'Konsulta'm' (Bana Danış) gibi projelerle gençlere destek sağlayan belediye, EstarB ile bu hizmetleri daha entegre ve kapsayıcı bir yapıya kavuşturmayı hedeflemiş. Bu süreklilik, şehrin gençlerin ruh sağlığına stratejik ve uzun vadeli bir perspektifle yaklaştığını gösteriyor. Hizmetin özellikle 12-25 yaş aralığını hedeflemesi, ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinin getirdiği özgün zorluklara odaklanıldığını ortaya koyuyor.
EstarB'nin Etkisi ve Gelecek Perspektifleri
EstarB hizmetinin ilk beş ayında elde edilen veriler, Barselona'da gençlerin ruh sağlığı hizmetlerine yönelik büyük ve karşılanmamış bir ihtiyacın varlığını açıkça ortaya koyuyor. %59'luk talep artışı ve bir aylık bekleme süresi, hizmetin ne kadar gerekli olduğunu ve aynı zamanda mevcut kapasitenin yetersiz kaldığını gösteriyor. Bu durum, belediyelerin ve ilgili kurumların gençlerin ruh sağlığına yönelik yatırımlarını artırması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. Uzmanlar, yalnızca tedavi edici hizmetlerin değil, aynı zamanda önleyici programların ve farkındalık kampanyalarının da yaygınlaştırılmasının önemine dikkat çekiyor. Sosyal medyanın bilinçli kullanımı, siber zorbalıkla mücadele ve gençlerin sosyoekonomik koşullarının iyileştirilmesi gibi yapısal sorunlara çözüm bulunması, ruh sağlığı sorunlarının temelden ele alınması için kritik öneme sahip.
Türkiye'de de gençlerin ruh sağlığı, son yılların en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Özellikle pandemi sonrası dönemde, gençlerde anksiyete, depresyon ve yalnızlık hissi gibi sorunlarda artış gözlemleniyor. Barselona'daki EstarB örneği, Türkiye'deki yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları için gençlere yönelik kapsamlı, erişilebilir ve gençlerin dilinden konuşan ruh sağlığı hizmetlerinin nasıl tasarlanabileceğine dair değerli bir model sunabilir. Bu tür entegre yaklaşımlar, gençlerin potansiyellerini tam olarak gerçekleştirebilmeleri ve sağlıklı bireyler olarak topluma katılabilmeleri için hayati önem taşıyor.
