Barselona'nın gözde Eixample (Ensanche) bölgesindeki Consell de Cent Caddesi'nde uygulanan "yeşil aks" (eix verd) projesi, kentsel dönüşüm ve yaşam kalitesi hedeflerine ulaşma yolunda önemli bir engelle karşı karşıya. Bölge sakinleri derneklerinin son raporlarına göre, yükleme ve boşaltma yapan araçların kurallara uymaması ciddi şikayetlere yol açarken, Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) verileri de bu ihlallerin günde ortalama altı cezaya dönüştüğünü ortaya koyuyor. Bu durum, yayalaştırılmış alanlarda ticari faaliyetlerin sürdürülebilirliği ve yaya güvenliği arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme taşıyor.
Dreta ve Esquerra de l’Eixample mahalle sakinleri dernekleri, bölge meclisinin son halka açık oturumunda, özellikle Consell de Cent Caddesi'ndeki yeşil akslarda yükleme ve boşaltma yönetimine ilişkin ortak bir rapor sundu. Komşuların aktardığı verilere göre, 2026 yılının Temmuz ve Ağustos ayları arasında toplam 214 ihlal tespit edildi. Bu ihlallerin 50'si izin verilen saatler içinde gerçekleşirken, 164'ü ise yasak saatlerde yapıldı. Barselona Belediyesi Bölge Meclis Üyesi Jordi Valls, bu rakamların belediyenin kestiği cezalarla örtüştüğünü belirtti. Valls'ın açıklamasına göre, 1 Ocak ile 31 Ağustos tarihleri arasında, çoğunlukla çalışma saatlerine uyulmaması nedeniyle toplam 1.461 ceza kesildi. Bu da günde ortalama altı ceza anlamına geliyor ki, bu rakam sorunun ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Söz konusu yeşil akslar, Barselona'nın "superilla" (süperblok) stratejisinin önemli bir parçasıdır. Bu strateji, Eixample gibi yoğun şehir merkezlerinde araç trafiğini azaltmayı, yeşil alanları artırmayı, hava kalitesini iyileştirmeyi ve yayaların yaşam alanlarını genişletmeyi hedefliyor. Consell de Cent Caddesi, bu dönüşümün en belirgin örneklerinden biri olarak yayalara ve bisikletlilere öncelik veren bir yapıya kavuşturuldu. Ancak, ticari işletmelerin lojistik ihtiyaçları ile bu yeni kentsel düzen arasındaki uyumsuzluk, kent yönetimi için çözülmesi gereken karmaşık bir sorun teşkil ediyor.
Yükleme ve Boşaltma Sorunu: Sürekli Bir Gündem
Bölge Meclis Üyesi Jordi Valls, "Bugün itibarıyla yeşil akslardaki ana sorunun yükleme ve boşaltma olmaya devam ettiğine inanıyoruz" diyerek sorunun devam ettiğini kabul etti. Ancak Valls, bu sorun üzerinde çalışmaya devam ettiklerini ve çözüm için çeşitli adımlar attıklarını da vurguladı. Bu adımlar arasında, araç trafiğini zorlaştıran unsurların ve tabelaların güçlendirilmesi, denetim kampanyalarının yapılması ve yerel polis teşkilatı olan Guàrdia Urbana (Kentsel Muhafızlar) ile dinamik devriye noktalarının artırılması yer alıyor.
Belediye ayrıca, "Relocate" adında bir pilot kontrol planını da hayata geçirdi. Bu Avrupa programı, yeşil akslarda denetim alanları oluşturmayı ve yayalar, bisikletler ile yükleme/boşaltma araçları arasındaki bir arada yaşamı incelemeyi amaçlıyor. Bu tür uluslararası işbirlikleri, Barselona'nın karşılaştığı zorlukların aslında birçok Avrupa şehrinin ortak problemi olduğunu ve çözüm arayışlarının da küresel ölçekte devam ettiğini gösteriyor. Türkiye'deki büyük şehirlerde de benzer yayalaştırma ve kentsel dönüşüm projeleri düşünüldüğünde, Barselona'nın deneyimleri önemli dersler sunabilir.
Bisikletler ve Scooter'lar da Mercek Altında
Yeşil akslarda sadece yükleme ve boşaltma araçları değil, bisikletler ve elektrikli scooter'lar da şikayetlerin hedefinde. Yayaların güvenliğini tehdit eden aşırı hız ve düzensiz park etme gibi sorunlar, bölge sakinlerinin genel şikayetleri arasında yer alıyor. Consell de Cent Caddesi'nde büfe işleten Daniel Nieva, "Bisikletler ve scooter'lar oldukça dikkatsiz davranıyorlar. Çok hızlı gidiyorlar ve komşular bundan şikayetçi" diye konuştu. Bu durum, özellikle yaşlı nüfusun yoğun olduğu bölgelerde ciddi güvenlik endişelerine yol açıyor.
Bölgede çalışan Montserrat de Teba da benzer endişeleri dile getirerek, "Burası yayalar için bir yol, araçlar için değil. Çoğu zaman üzerinize geliyorlar, kötü park edilmişler ve bir kaza olabilir, çünkü mahallede çok sayıda yaşlı insan var" ifadelerini kullandı. Bu yorumlar, kentsel planlamanın sadece fiziksel altyapıyı değil, aynı zamanda farklı ulaşım modlarının ve kullanıcı gruplarının bir arada yaşamasını da göz önünde bulundurması gerektiğini ortaya koyuyor. Barselona'nın bu deneyimi, Türkiye'deki şehirlerde de artan bisiklet ve scooter kullanımının yayalaştırılmış alanlara entegrasyonu konusunda önemli bir örnek teşkil ediyor.
Çözüm Arayışları ve Gelecek Perspektifi
Barselona'nın "superilles" (süperbloklar) projesi, 2016 yılında Eixample bölgesinde başlatılan ve araç trafiğini azaltarak yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen iddialı bir kentsel dönüşüm stratejisidir. Bu proje, şehir merkezlerindeki gürültü ve hava kirliliğini düşürme, yeşil alanları çoğaltma ve sosyal etkileşimi teşvik etme potansiyeli taşırken, aynı zamanda yerel ticaretin lojistik ihtiyaçları ve farklı ulaşım biçimlerinin entegrasyonu gibi zorlukları da beraberinde getiriyor. Uzmanlar, bu tür kentsel dönüşüm projelerinde başarının anahtarının, sürekli izleme, esnek yönetim ve tüm paydaşların katılımıyla adaptasyon olduğunu belirtiyor.
Barselona'daki bu durum, modern şehirlerin karşılaştığı karmaşık sorunlara bir örnek teşkil ediyor: Bir yandan çevresel sürdürülebilirlik ve vatandaşların yaşam kalitesini artırma hedefleri, diğer yandan ticari faaliyetlerin aksamadan devam etmesi gerekliliği. Belediyenin artan denetimler, yeni sinyalizasyon sistemleri ve pilot programlar gibi adımları, bu dengeyi bulma çabasının bir göstergesi. Önümüzdeki dönemde, Relocate gibi Avrupa projelerinin sonuçları ve Barselona'nın bu sorunlara getireceği yenilikçi çözümler, dünya genelindeki şehir planlamacıları için değerli bir referans noktası olacaktır. Türkiye'deki belediyelerin de benzer kentsel dönüşüm projelerinde bu tür deneyimlerden faydalanarak daha yaşanabilir şehirler yaratma yolunda ilerlemesi bekleniyor.
