Barselona'nın kalbi, her yıl geleneksel La Mercè (Meryem Ana) Festivali ile atar. Şehrin en büyük ve en coşkulu kutlaması olan bu festivalin 2023 yılı açılış konuşması (pregón), bu kez sadece bir kutlama çağrısı değil, aynı zamanda şehrin can damarı olan yerel ticareti korumaya yönelik güçlü bir manifesto niteliğindeydi. Çarşamba günü yapılan açılışta, asırlık Celler de Gelida şarap mahzeninin dördüncü kuşak sahibi usta şarapçı Antoni Falgueras ve kızı sommelier Meritxell Falgueras, Barselona'nın ticari kimliğini ve mahalle kültürünü tehdit eden yüksek kiralar, soylulaşma (gentrificación) ve kimlik kaybı gibi sorunlara dikkat çekerek, yerel işletmelerin kapanmasına izin verilmemesi çağrısında bulundu. Bu yıl "Yerel Ticaretin Avrupa Başkenti" unvanını taşıyan Barselona için, Falgueras ailesinin bu çağrısı, şehrin ruhunu koruma mücadelesinin sembolü haline geldi.
Falgueras ailesi, 1895 yılından beri Sants mahallesindeki Vallespir Caddesi'nde faaliyet gösteren ikonik işletmelerinin temsilcileri olarak kürsüye çıktı. Konuşmalarında, "Daha fazla dükkanın kapanmasına ne izin vermek istiyoruz ne de verebiliriz. Sokaklarda ışıkların yanmasını ve güzel vitrinlerde alışveriş yapabilmeyi istiyoruz" sözleriyle yerel esnafın yaşadığı zorlukları dile getirdiler. Özellikle "astronomik kiraların" birçok işletmeyi kepenk kapatmaya zorladığına vurgu yapan konuşmacılar, Barselona'nın dünyanın her yerindeki şehirlerle aynı mağazalara sahip olmaması gerektiğini, dil ve para birimi dışında farklılıkların kalması gerektiğini belirtti. Şehrin karakterinin ve kültürünün bir parçası olan "eşsiz, özgün ve uzmanlaşmış" dükkanların korunmasının hayati önem taşıdığının altını çizdiler; hatta Katalonya (Catalunya) başkentinin en eski dükkanının 1761'den beri mum satan bir uzmanlık mağazası olduğunu hatırlattılar.
Mahalle ticaretinin sadece ürün satmaktan ibaret olmadığını, aynı zamanda bir yaşam biçimi ve toplumsal hafıza olduğunu vurgulayan Falgueraslar, "Bir mahalle dükkanı sadece ürün satmaz. Aynı zamanda hayatın akışına tanıklık etmiştir" ifadeleriyle derin bir toplumsal mesaj verdi. Müşterileriyle yıllar içinde kurulan kişisel bağların, internet veya yapay zeka ile asla ikame edilemeyeceğini savundular. "Sizi dinleyen, tanıyan, hatırlayan ve hatta siz bilmeden önce neye ihtiyacınız olduğunu bilen biri" olmanın değerini vurgulayan konuşmacılar, Vallespir Caddesi'nden kaybolan manavlar, kasaplar, balıkçılar, giyim mağazaları ve çiçekçilerin yarattığı boşluğa dikkat çekti. Onlara göre, yerel ticaret sadece bir dükkan değil, aynı zamanda bir topluluk yaratma ve mahalleyi inşa etme aracıydı. Bu eşsiz bağın, Barselona'nın en güzel özelliklerinden biri olduğunu ve dışarıdan gelenler için bir miras değeri taşıdığını belirttiler.
Meritxell Falgueras, konuşmasında duygusal anlar yaşarken, şarap dünyasında kadınların rolüne de özel bir vurgu yaptı. Uzun süre boyunca şarap ve ticaret hikayelerinin "erkek egemen" bir dille anlatıldığını, ancak şehirlerin "fotoğrafta görünmeyen kadınlarla da inşa edildiğini" belirtti. Dükkanlar kapandıktan sonra bile çalışmaya devam eden ve bu hikayelerin var olmasını sağlayan kadınların emeklerini onurlandırdı. Babası Antoni Falgueras ise, bu yaz yaşanan orman yangınlarında asma bağlarının yangın setleri olarak oynadığı kritik role dikkat çekerek, çiftçilerin yaşadığı zorlukları gündeme getirdi. "Çiftçilerin hak ettikleri ücreti alabilmeleri için çözümler bulmalıyız" diyerek, toprağı işleyenlere daha fazla saygı gösterilmesi çağrısında bulundu. Ayrıca, Barselona'nın kökenlerini kaybetmemesi, mahallelerini unutmaması, esnaflarına sahip çıkması ve konut krizi nedeniyle ayrılmak zorunda kalmayan sakinlerine yer açması gerektiğini belirterek, Katalanca hizmet almanın önemini de vurguladı.
Barselona'nın Ticari Kimliği ve Karşı Karşıya Olduğu Zorluklar
Barselona, son yıllarda artan turizm ve küreselleşmenin getirdiği soylulaşma (gentrificación) ile mücadele eden Avrupa şehirlerinin başında geliyor. Şehir merkezindeki ve popüler mahallelerdeki kira fiyatları, yerel esnaf ve sakinler için sürdürülemez seviyelere ulaşmış durumda. Bu durum, geleneksel dükkanların kapanmasına ve yerlerini büyük zincir mağazalara veya turistlere yönelik işletmelere bırakmasına neden oluyor. Bu süreç, Barselona'nın özgün karakterini ve mahalle kimliğini erozyona uğratırken, aynı zamanda toplumsal dokuyu da zayıflatıyor. Türkiye'de de İstanbul'un tarihi semtleri gibi şehir merkezlerinde benzer soylulaşma süreçleri yaşanmakta, eski esnafın yerini turistik işletmelerin almasıyla mahallelerin ruhu değişmektedir. Barselona'nın "Yerel Ticaretin Avrupa Başkenti" unvanını alması, bu sorunlara dikkat çekmek ve yerel ticaretin korunması için uluslararası bir farkındalık yaratmak açısından büyük önem taşıyor. Ancak bu unvan, aynı zamanda şehre bu konuda somut adımlar atma ve örnek olma sorumluluğunu da yüklüyor.
Barselona Belediyesi'nin verilerine göre, şehirdeki küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ'ler) sayısı son on yılda belirli mahallelerde önemli ölçüde azaldı. Yüksek kiraların yanı sıra, online alışverişin yükselişi ve büyük alışveriş merkezlerinin rekabeti de yerel esnafı zor durumda bırakıyor. Bu durum, sadece ekonomik bir kayıp değil, aynı zamanda kültürel bir erozyondur. Zira yerel dükkanlar, bir şehrin hafızası, sosyal buluşma noktaları ve kültürel çeşitliliğinin bir göstergesidir. La Mercè gibi köklü bir festivalin açılışında bu konunun ele alınması, meselenin sadece ekonomik değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bir önceliğe sahip olduğunu göstermektedir. Falgueras ailesinin çağrısı, bu karmaşık sorun yumağına karşı şehir sakinlerini ve yönetimini ortak bir mücadeleye davet etmektedir.
Geleceğe Yönelik Çağrı ve Toplumsal Yankıları
Barselona Belediye Başkanı Jaume Collboni de Falgueras ailesinin çağrısına katılarak, La Mercè festivalinin "Barselona'nın hayatını, aşkını ve büyüsünü" kutlamaya davet etti. Konuşmasında, yerel ticaretin şehrin kimliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayarak, "Onlar bizi biz yapan ve nasıl olduğumuzu belirleyen şeylerdir" sözleriyle esnafa destek verdi. Celler de Gelida'nın 130 yıllık tarihine atıfta bulunarak Falgueras ailesine şehir ticaretine olan bağlılıkları için teşekkür eden Collboni, konuşmasını ilerleme, saygı ve barış için üç kadeh kaldırarak tamamladı ve tüm Barselonalılara iyi bir festival diledi. Belediye başkanının bu desteği, yerel yönetimin de konunun ciddiyetinin farkında olduğunu ve bu yönde adımlar atma niyetinde olduğunu gösteriyor.
Falgueras ailesinin La Mercè açılışındaki bu etkileyici konuşması, sadece Barselona'da değil, benzer sorunlarla boğuşan tüm büyük şehirlerde yerel ticaretin geleceği üzerine önemli bir tartışmayı tetikledi. Bu tür çağrılar, tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarını sorgulamalarına ve yerel işletmeleri desteklemenin sadece ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda toplumsal bir sorumluluk olduğu bilincini güçlendirmelerine yardımcı oluyor. Barselona'nın, tarihi ve kültürel mirasını korurken modern bir metropol olarak gelişimini sürdürme çabasında, yerel ticaretin bu dengeyi sağlamadaki rolü kritik olacaktır. Bu mücadele, sadece dükkanların kapanmasını engellemekten öte, şehirlerin ruhunu, kimliğini ve toplumsal bağlarını koruma mücadelesidir.
