Barselona Belediye Başkanı Jaume Collboni, şehrin kültürel dokusunu ve yerel ekonomiyi koruma adına önemli bir çağrıda bulunarak, vatandaşları çevrimiçi perakende devi Amazon yerine mahalle kitapçılarından alışveriş yapmaya davet etti. Bu güçlü mesaj, Barselona Belediyesi'nin kitapçılara yönelik ilk kapsamlı destek planını açıkladığı, şehrin ikonik Documenta kitapçısında yankılandı. Sant Jordi Günü'nden (Aziz George Günü) sadece on beş gün önce yapılan bu açıklama, 2026 yılı için 850.000 €'luk bir bütçe öngörüyor ve gelecekte de devam etmesi planlanıyor. Collboni, "Kitapçılarınızdan satın alın, Amazon'dan almayın. Küçük bir kitapçıdan alışveriş yaparak bir kitaptan fazlasını alırsınız; bir şehir modelini, bir ilişki kurma biçimini savunursunuz ve kazançların mahallede kalmasını sağlarsınız" ifadelerini kullandı.
Belediye Başkanı, sözlerini daha da ileri taşıyarak, "Mahallelerimizde kalma hakkımızı savunuyoruz ve komşularımız, arkadaşlarımız, Eric gibi insanlar olan kitapçılara yardım ediyoruz; Akdeniz'de yatları olan bir beye değil" diyerek Amazon'un kurucusu Jeff Bezos'a gönderme yaptı. Collboni'nin bu sözleri, eski Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo'nun pandemi döneminde kitapçıların yeniden açılmasını sağlamak amacıyla yaptığı benzer çağrıları akla getirdi. Bu durum, Avrupa genelinde yerel işletmeleri koruma ve e-ticaret devlerinin yükselişiyle mücadele etme çabasının ortak bir tema olduğunu gösteriyor.
Yerel Ekonomiyi Güçlendirme ve Kültürel Kimliği Koruma
Barselona Belediyesi'nin bu girişimi, sadece kitapçıları değil, aynı zamanda şehrin kültürel kimliğini ve yerel ekonominin sürdürülebilirliğini hedefliyor. Sant Jordi Günü, Catalunya (Katalonya) bölgesinde adeta bir milli bayram niteliği taşıyan, kitap ve gül değişiminin yapıldığı özel bir gün olarak biliniyor. Bu günde milyonlarca kitap satılıyor ve kitapçılar için yılın en önemli dönemlerinden birini oluşturuyor. Dolayısıyla, bu destek planının Sant Jordi öncesinde açıklanması, hem sembolik hem de pratik açıdan büyük önem taşıyor. Planın, kitapçıların dijitalleşme süreçlerine destek, kültürel etkinlikler düzenleme veya kira yardımı gibi çeşitli alanları kapsayabileceği düşünülüyor.
E-ticaretin hızla büyümesi, dünya genelinde küçük ve orta ölçekli işletmeler için büyük bir tehdit oluşturuyor. İspanya'da da durum farklı değil. Kitap sektörü, özellikle pandemi döneminde çevrimiçi satışların patlamasıyla büyük bir dönüşüm geçirdi. Ancak bu dönüşüm, mahalledeki küçük kitapçıların hayatta kalma mücadelesini daha da zorlaştırdı. İspanya Kitapçılar Birliği'nin verilerine göre, son on yılda birçok bağımsız kitapçı kapılarını kapatmak zorunda kaldı. Bu durum, şehirlerin sosyal dokusunu ve kültürel çeşitliliğini olumsuz etkiliyor. Collboni'nin çağrısı ve belediyenin destek planı, bu olumsuz gidişata dur demek ve Barselona'nın "kitap şehri" imajını güçlendirmek için atılmış stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Küresel Bir Tartışma ve Türkiye Bağlantısı
Barselona'nın bu hamlesi, aslında dünya genelinde süregelen "yerel vs. küresel" tartışmasının bir parçası. Uzmanlar, yerel işletmelerin desteklenmesinin sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve çevresel faydaları olduğunu vurguluyor. Yerel kitapçılar, sadece kitap satan yerler değil, aynı zamanda mahalle sakinleri için birer buluşma noktası, kültürel etkinliklerin düzenlendiği mekanlar ve topluluk ruhunu besleyen merkezler olarak işlev görüyor. Bu tür işletmelerden yapılan alışverişler, paranın yerel ekonomide kalmasını sağlayarak istihdamı destekliyor ve yerel vergi gelirlerine katkıda bulunuyor.
Türkiye'de de benzer sorunlar ve tartışmalar yaşanıyor. Büyük şehirlerdeki cadde üzerindeki bağımsız kitapçılar, özellikle AVM'lerin ve çevrimiçi satış platformlarının artan rekabeti karşısında zor zamanlar geçiriyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı veya yerel yönetimler tarafından zaman zaman çeşitli destekler açıklansa da, bu desteklerin yeterliliği ve sürdürülebilirliği konusunda tartışmalar devam ediyor. Barselona'nın bu kararı, Türkiye'deki yerel yönetimlere ve merkezi idareye, kültürel mirasın ve yerel ekonominin korunması adına atılabilecek somut adımlar konusunda ilham verebilir. Tüketicilerin bilinçlendirilmesi ve yerel işletmelerden alışveriş yapmaya teşvik edilmesi, bu mücadelenin önemli bir ayağını oluşturuyor.
