İspanya'nın önemli metropollerinden Barcelona (Barselona), yaşlı nüfusunun yaşam kalitesini artırmak ve evde kalma arzularını desteklemek amacıyla kapsamlı bir adım attı. Ajuntament de Barcelona (Barselona Belediyesi), Sınırlı Özerkliğe Sahip veya Hassas Durumdaki Yaşlılara Yönelik Evde Bakım Hizmetleri (SAD) sözleşmesini yenileyerek, hizmet kalitesini ve kapsamını önemli ölçüde artıracak yeni bir ihale sürecini onayladı. Bu stratejik hamle, yaşlı vatandaşların kendi evlerinde onurlu, kaliteli ve yakın bir bakım almasını sağlamayı hedefliyor.
Belediye Sağlık Meclis Üyesi Marta Villanueva'nın açıklamalarına göre, Institut Municipal de Serveis Socials (IMSS) Yönetim Kurulu tarafından onaylanan yeni SAD sözleşmesi, bu yılın ikinci yarısında ihale edilecek. Toplamda 452,8 milyon Euro'luk devasa bir bütçeye sahip olan bu sözleşme, yıllık bazda %35,56'lık bir artışla önceki sözleşmedeki 107,6 milyon Euro'dan 145,8 milyon Euro'ya yükseliyor. Üç yıl geçerli olacak ve iki yıl daha uzatma opsiyonu bulunan bu anlaşma, Villanueva tarafından "Belediyenin en önemli ikinci sözleşmesi" olarak nitelendiriliyor ve Barselona'nın sosyal hizmetlere verdiği önemi gözler önüne seriyor.
Karmaşık Durumlar İçin Yeni Profesyonel Profiller
Yeni sözleşmenin en dikkat çekici yönlerinden biri, evde bakım hizmetlerine entegre edilecek yeni profesyonel profiller. Özellikle demans, kronik hastalıklar ve bağımlılık gibi giderek artan "karmaşık" yaşlılık durumlarına daha etkin yanıt verebilmek amacıyla 50 sosyal entegratör ve 50 yeni mentor aile çalışanı istihdam edilecek. Bu yeni kadrolar, yaşlıların sosyal hayata katılımlarını teşvik etmek, ailelere rehberlik etmek ve bakım süreçlerini daha bütünsel bir yaklaşımla yönetmek için kritik bir rol oynayacak.
Hizmet kalitesini artırmaya yönelik diğer yenilikler arasında, kullanıcıları mahalle ve topluluk ağlarındaki aktivitelere katılmaya teşvik edecek bir toplum eylem teknisyeni ve şikayetleri yöneterek riskli durumların tespitinde ekipleri eğitecek bir kalite teknisyeni bulunuyor. Mevcut yönetim teknisyeni, ergoterapist ve psikolojik destek hizmetleri de korunarak, yaşlılara sunulan çok yönlü destek devam ettirilecek. Bu genişletilmiş kadro ve uzmanlık alanları, Barselona'da yaşlıların evde yaşlanma tercihlerini desteklerken, aynı zamanda karşılaştıkları zorluklara daha kapsamlı çözümler sunmayı amaçlıyor.
Evde Bakım Hizmetlerinde Kapsamlı Gelişmeler ve Çalışan Hakları
SAD'ın fiziksel ve coğrafi erişilebilirliğini artırmak amacıyla "yakınlık adaları"nın sayısı kademeli olarak iki katına çıkarılacak. Mevcut 92 adadan 2029 yılına kadar 184'e ulaşacak bu model, profesyonel ekipleri mahallelere göre organize ederek yaşlılara daha kişiselleştirilmiş, esnek ve koordineli bir bakım sunmayı hedefliyor. Bu genişleme, şehrin %66'sına hizmet götürebilme kapasitesi sağlayacak. Ayrıca, yeni sözleşme kapsamında derinlemesine temizlik ve temel ev bakımı görevlerini içeren yeni bir hizmet de sunulacak. Villanueva, bu ek hizmetin, bakım çalışanlarının görevlerini daha konforlu koşullarda yerine getirebilmeleri için vazgeçilmez olduğunu belirtiyor.
Yeni sözleşme, sadece yaşlıların değil, aynı zamanda bu hizmeti sunan çalışanların çalışma koşullarında da önemli iyileştirmeler getiriyor. Geçen yılın sonunda imzalanan Catalunya (Katalonya) evde bakım şirketleri toplu iş sözleşmesinin maddeleri, bu yeni ihaleye entegre edildi. En önemli iyileşme ise, 2031 yılına kadar kademeli olarak uygulanacak olan %41,55'lik ücret artışı. Ayrıca, çalışma saatlerinin ve ücretli izinlerin düzenlenmesi gibi diğer önemli haklar da güvence altına alınıyor. Villanueva, bu ücret artışının, bakım sektöründeki çalışanların uzun süredir "değersiz görüldüğünün" ve "görünmez kılınan" bakım görevlerinin öneminin bir göstergesi olduğunu vurguluyor. Bu iyileştirmeler, çalışanlar için daha iyi oranlar, daha fazla destek, istikrarlı çalışma saatleri ve organizasyonel yapı, daha az iş yükü ve daha fazla ekip çalışması anlamına geliyor.
Barselona'nın Yaşlanan Nüfus Stratejisi ve Türkiye İçin Çıkarımlar
Barselona'da nüfusun %21'i 65 yaşın üzerinde ve bu oran, İspanya genelinde de Avrupa Birliği ortalamasının üzerinde seyreden bir yaşlanma eğilimini yansıtıyor. Jaume Collboni hükümetinin önceliği olan Barselona sakinlerinin şehirde kalabilmesini sağlama hedefi, yaşlıların da kendi evlerinde, tanıdık çevrelerinde yaşlanabilmeleri anlamına geliyor. Bu durum, sadece fiziksel bakımı değil, aynı zamanda sosyal izolasyonla mücadeleyi ve yaşlıların toplumsal yaşama entegrasyonunu da içeren bütünsel bir yaklaşımı gerektiriyor. Türkiye de benzer bir demografik dönüşümden geçiyor; TÜİK verilerine göre yaşlı nüfusun oranı her geçen yıl artıyor. Bu bağlamda, Barselona'nın bu kapsamlı evde bakım modeli, Türkiye gibi yaşlanan nüfusa sahip diğer ülkeler ve şehirler için önemli bir örnek teşkil edebilir.
2025 yılında 19.598 kişiye 3,5 milyondan fazla saat hizmet veren SAD'ın bu yeni yapısı, sadece niceliksel değil, niteliksel bir sıçramayı da ifade ediyor. Bu yatırım, yaşlıların yaşam kalitesini doğrudan artırırken, bakım sektöründeki istihdamı güçlendiriyor ve kadınların yoğunlukta olduğu bu alanda çalışma koşullarını iyileştiriyor. Barselona'nın bu kararlı adımı, yaşlı bireylerin toplumsal refahın ayrılmaz bir parçası olduğunu kabul eden ve onların onurlu bir şekilde yaşlanma haklarını savunan bir sosyal devlet anlayışının somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Bu modelin başarısı, sadece Barselona için değil, küresel ölçekte yaşlı bakım politikaları için de değerli dersler sunacaktır.
