İspanya'nın gözde şehirlerinden Barselona (Barcelona), kent yaşamını olumsuz etkileyen kural tanımaz davranışlara karşı yeni ve dikkat çekici bir kampanya başlattı. Ajuntament de Barcelona (Barselona Belediyesi), "Poca Vergonya" (Utanmazlık) adını verdiği bu kampanya ile sokakta içki içme (botellón), kamusal alanda idrar yapma ve çöp atma gibi eylemlere karşı farkındalık yaratmayı ve caydırıcılık sağlamayı hedefliyor. Şehrin merkezi noktalarına yerleştirilen büyük afişler, bu uygunsuz davranışları doğrudan göstererek hem yerel halkı hem de turistleri sorumluluk almaya davet ediyor.
Belediye Başkanı Jaume Collboni liderliğindeki yönetim, bu hamleyle Barselona sakinlerini rahatsız eden ve ortak kullanım alanlarına zarar veren tutumların önüne geçmeyi amaçlıyor. Kampanya, geçen yıl onaylanan ve bu tür eylemleri ağır cezalarla hedef alan yeni kent yaşamı yönetmeliğinin (Ordenanza de Convivencia) bir uzantısı olarak hayata geçirildi. Afişlerin bir kısmında İngilizce mesajlara yer verilmesi, şehrin yoğun turist akışını da göz önünde bulundurarak uluslararası ziyaretçilere yönelik bir bilinçlendirme çabası olarak öne çıkıyor. Örneğin, bir duvara işerken görünen bir erkeğin yer aldığı afişte "Shame on you. Don't pee in the street" (Utan sana. Sokağa işeme) ifadesi kullanılıyor.
Kampanyanın ilk afişlerinden biri, Barselona'nın tarihi merkezi ve gece hayatının kalbi olan El Born (Born) bölgesindeki Comerç Caddesi'ne yerleştirildi. Bu bölge, özellikle yabancı turistlerin ve gençlerin yoğun ilgi gösterdiği, ancak aynı zamanda gürültü ve kirlilik şikayetlerinin de sıkça yaşandığı bir nokta. Gençleri hedef alan bir başka afişte ise yerde duran içki şişeleri ve bir müzik hoparlörü eşliğinde "Poca Vergonya. Respecte el descans del veïnat" (Utanmazlık. Komşuların huzurunu bozma) yazısıyla "botellón" adı verilen sokakta toplu içki tüketimi geleneğine dikkat çekiliyor.
Barselona'nın Kural Tanımazlıkla Mücadelesinin Arka Planı
Barselona Belediyesi, kampanyanın "sert ama aynı zamanda eğitici bir tona" sahip olduğunu belirtiyor. Bu yaklaşım, kural tanımaz durumları kınayarak ve sergileyerek, kamusal alanı korumanın hem sakinler, hem yönetim hem de ziyaretçiler arasında paylaşılan bir sorumluluk olduğu fikrini pekiştirmeyi hedefliyor. Şehrin turizmle olan ilişkisi yıllardır tartışma konusu olmuş, "aşırı turizm" (overtourism) kavramı Barselona'da sıkça dile getirilmiştir. Bu durum, yerel halkın yaşam kalitesini düşüren gürültü, kirlilik ve kalabalık gibi sorunları beraberinde getirmiş, belediyeyi daha sıkı önlemler almaya itmiştir.
Geçtiğimiz yıl sonunda kabul edilen "Ordenanza de Convivencia" (Kentte Birlikte Yaşam Yönetmeliği) değişikliği, Barselona'nın bu konudaki kararlılığının bir göstergesi. Bu reform, metni şehrin mevcut gerçekliklerine uyarlayarak yaptırım süreçlerini hızlandırdı, para cezalarını güncelledi ve özellikle şehirde ikamet etmeyen suçluların cezasız kalmasını önlemek için özel ağırlaştırıcı faktörler ve mekanizmalar ekledi. Örneğin, sokakta idrar yapmanın cezası 200 Euro'dan 600 Euro'ya çıkarılırken, alkol tüketimiyle ilgili ihlallerin cezaları da benzer şekilde artırıldı. Bu tür ihlallerin sadece kirliliğe değil, aynı zamanda belediyenin temizlik ve bakım hizmetlerine de ek maliyetler getirdiği unutulmamalıdır.
Türkiye'deki büyük şehirlerde de benzer kamusal alan sorunları yaşanmaktadır. Çöp atma, gürültü kirliliği ve sokakta alkol tüketimi gibi davranışlar, özellikle yaz aylarında ve turistik bölgelerde tartışmalara yol açmaktadır. Barselona'nın bu kapsamlı kampanyası, Türk belediyeleri için de bir örnek teşkil edebilir; zira hem bilinçlendirme hem de caydırıcılık, şehir yaşam kalitesini artırmanın temel unsurlarıdır. Uzmanlar, bu tür kampanyaların kısa vadede sembolik kalabileceğini ancak uzun vadede davranış değişikliği yaratma potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Önemli olanın, mesajın sürekliliği ve yaptırımların kararlılıkla uygulanması olduğu vurgulanıyor.
Kampanyanın Hedefleri ve Beklenen Etkileri
Belediye, halihazırda "botellón" ve sokakta idrar yapma konularına odaklanan afişlerin yerleştirildiğini, ancak gelecekte başka kural tanımaz eylemleri de hedef alacak yeni görsellerin geleceğini açıkladı. Yakın zamanda yerleştirilecek afişler, yere kağıt, mendil ve sigara izmariti atmak, çöp poşetlerini veya eski eşyaları yanlış yere veya yanlış zamanda bırakmak gibi davranışları kınayacak. Ayrıca, evcil hayvan atıklarının toplanmasıyla ilgili sorumlulukları hatırlatan afişler de kampanyaya dahil edilecek. Bu geniş kapsamlı yaklaşım, belediyenin kentsel düzen ve temizlik konusundaki kararlılığını gösteriyor.
Kampanya, sadece afişlerle sınırlı kalmayacak. Önümüzdeki günlerde şehir genelinde aydınlatmalı reklam panoları, ana arterlerdeki bayraklar, metro istasyonları ve L3 ile L5 metro hatlarının koridorlarında da görseller yer alacak. Ayrıca, MACBA (Barselona Çağdaş Sanat Müzesi) ve Torre Glòries (Glòries Kulesi) gibi şehrin ikonik binalarının cephelerine kural tanımaz davranışları yansıtan video projeksiyonları yapılacak. Bu çok kanallı iletişim stratejisi, mesajın geniş kitlelere ulaşmasını ve Barselona'nın "ortak yaşam alanı" bilincini güçlendirmeyi hedefliyor. Kampanyanın uzun vadede, hem yerel halkın hem de turistlerin şehirle kurduğu ilişkiyi daha saygılı ve sorumlu bir düzeye taşıması bekleniyor.
