Barselona'nın saygın yükseköğretim kurumlarından Universitat Pompeu Fabra (UPF) bünyesindeki bir fakültenin dekanı, birinci ve ikinci sınıf öğrencilerine gönderdiği elektronik postayla derslere katılım eksikliği ve genel ilgisizlik konusundaki derin endişelerini dile getirdi. Salı günü gönderilen bu mesaj, üniversite camiasında geniş yankı uyandırırken, dekanın durumun "ciddi" olduğunu ve "normalleştirilemeyeceğini" vurgulaması dikkat çekti. Dekan, bu adımı, çeşitli öğretim üyelerinden gelen, özellikle ilk yıllardaki bazı öğrencilerin derslere katılımda düşüş, derse ilgisizlik ve hatta saygısızlık sergilediğine dair geri bildirimler üzerine attığını belirtti.
Yerel Katalan gazetesi ARA'ya konuşan dekan, bu mesajla öğrencilerin vicdanlarını harekete geçirmeyi amaçladığını ifade etti. Mektubunda, fakülte dekanı olarak bu durumu "endişe verici ve hayal kırıcı" bulduğunu açıkça dile getirdi. Üniversite eğitiminin sadece bilgi aktarımı olmadığını, aynı zamanda aktif katılım, eleştirel düşünme ve kişisel gelişim süreçlerini de içerdiğini hatırlatan dekan, öğrencilerin bu temel sorumluluklarını yerine getirmekte zorlandığını gözlemlediklerini belirtti. Bu durum, eğitim kalitesi ve akademik başarı açısından ciddi soruları beraberinde getiriyor.
Özellikle pandemi sonrası dönemde birçok üniversitede gözlemlenen bir eğilim olan öğrenci katılımındaki düşüş, UPF'de de kendini gösteriyor. Dekanın mektubu, bu sorunun artık göz ardı edilemeyecek bir boyuta ulaştığının bir göstergesi. Öğretim üyeleri, derslerin boş sıralara karşı yapılmasının hem motivasyonlarını düşürdüğünü hem de interaktif öğrenme ortamını sekteye uğrattığını belirtiyorlar. Bu durum, sadece derslere katılmayan öğrenciler için değil, düzenli olarak katılan ve öğrenmeye hevesli öğrenciler için de olumsuz bir atmosfer yaratıyor.
Absentizmin Küresel Boyutu ve Nedenleri
Öğrenci absentizmi veya derslere devamsızlık, sadece Barselona'daki UPF'ye özgü bir sorun değil; dünya genelindeki birçok yükseköğretim kurumunun karşılaştığı küresel bir meseledir. Özellikle COVID-19 pandemisi ve uzaktan eğitimin yaygınlaşmasıyla birlikte, öğrencilerin fiziksel derslere katılım alışkanlıklarında belirgin bir değişim yaşandığı gözlemlenmektedir. Birçok öğrenci, ders materyallerine çevrimiçi erişimin mümkün olması nedeniyle sınıf ortamının gerekliliğini sorgulamakta, bu da devamsızlık oranlarını artırmaktadır. Yapılan araştırmalar, pandeminin ardından üniversite öğrencilerinin %30'a varan oranlarda derslere daha az katıldığını göstermektedir.
Bu durumun arkasında yatan nedenler oldukça çeşitlidir. Dijital dikkat dağıtıcılar, sosyal medya ve diğer çevrimiçi platformlar, öğrencilerin derslere odaklanmasını zorlaştırabilmektedir. Ayrıca, artan yaşam maliyetleri nedeniyle yarı zamanlı işlerde çalışmak zorunda kalan öğrenciler, ders programlarıyla işlerini dengelemekte güçlük çekebilirler. Zihinsel sağlık sorunları, motivasyon eksikliği, derslerin içerik veya sunum şeklinin çekici bulunmaması da absentizmi tetikleyen faktörler arasında yer almaktadır. Uzmanlar, bu durumun öğrencilerin akademik başarılarını olumsuz etkilemesinin yanı sıra, üniversite deneyiminin sosyal ve kişisel gelişim boyutunu da zayıflattığı konusunda uyarıyor.
Türkiye'deki Durum ve Çözüm Önerileri
Barselona'daki UPF'de yaşanan bu durum, Türkiye'deki üniversiteler için de yabancı değildir. Türk yükseköğretim sistemi de benzer şekilde öğrenci katılımı ve motivasyonu konularında zorluklarla karşılaşmaktadır. Özellikle kalabalık sınıflar, teorik ağırlıklı dersler ve bazı durumlarda yetersiz öğrenci-öğretim üyesi etkileşimi, öğrencilerin derslere olan ilgisini azaltabilmektedir. Türkiye'deki birçok üniversitede zorunlu devamlılık kuralları bulunsa da, bu kuralların uygulanması ve öğrencilerin derse aktif katılımının sağlanması her zaman kolay olmamaktadır.
Bu tür sorunların üstesinden gelmek için üniversitelerin çok yönlü stratejiler geliştirmesi gerekmektedir. Öğrenci merkezli, etkileşimli ve uygulamalı öğretim yöntemlerinin benimsenmesi, ders materyallerinin güncellenmesi ve dijital araçların etkin kullanımı, öğrencilerin ilgisini çekebilir. Ayrıca, akademik danışmanlık ve mentorluk programlarının güçlendirilmesi, öğrencilerin üniversiteye adaptasyonunu kolaylaştırabilir ve motivasyonlarını artırabilir. Üniversitelerin, öğrencilerin zihinsel ve fiziksel sağlığını destekleyici hizmetler sunması da absentizmle mücadelede önemli bir rol oynayacaktır. Sonuç olarak, UPF dekanının mektubu, hem İspanya hem de Türkiye'deki üniversiteler için, öğrenci katılımının sadece bir kural meselesi değil, aynı zamanda sağlıklı bir akademik ortamın ve başarılı bir eğitim sürecinin temel taşı olduğunu hatırlatan önemli bir uyarı niteliğindedir.
