Barselona'da yaklaşan belediye seçimleri öncesinde siyasi tansiyon yükselirken, Katalan Cumhuriyetçi Sol (ERC) partisinin Barselona Belediye Başkan adayı Elisenda Alamany, şehrin kentsel dokusunu korumaya yönelik iddialı bir vaatte bulundu. Alamany, seçilmesi halinde 24 saat açık süpermarketler ve turistik eşya dükkanları gibi "turizm monokültürü" olarak nitelendirdiği işletmelerin lisanslarını askıya alacağını duyurdu. Bu çıkış, Barselona'nın aşırı turizmle mücadelesinde yeni bir dönemin sinyallerini veriyor ve yerel halkın yaşam kalitesini artırmayı hedefliyor.
Alamany, bu tür işletmelerin mahallelerdeki geleneksel ticaretin sürekli olarak yok olmasına neden olduğunu ve bunun "kaybolan Barselona'nın bir işareti" olduğunu vurguladı. Ona göre, bu durum "gerçek bir yer değiştirme" fenomenini temsil ediyor; zira tarihi bir dükkan kapandığında yerine genellikle turistik odaklı "brunch" mekanları, tırnak salonları veya hediyelik eşya dükkanları açılıyor. Bu dönüşüm, şehrin kimliğini ve yerel halkın ihtiyaçlarını göz ardı ederek, yalnızca turistlere yönelik bir ekonominin dayatılması olarak algılanıyor.
Elisenda Alamany'nin bu açıklamaları, ERC'nin bölgesel kongresinde Barselona Belediye Başkan adayı olarak ilan edilmesinin ardından yaptığı ilk önemli politika önerisi oldu. Parti, bu hamleyle hem yerel esnafın ve mahalle sakinlerinin yaşadığı sorunlara dikkat çekmeyi hem de şehrin gelecekteki gelişimine dair vizyonunu net bir şekilde ortaya koymayı amaçlıyor. Aşırı turizmin getirdiği zorluklar, Barselona'da uzun süredir siyasi tartışmaların merkezinde yer alıyor ve bu vaat, seçim kampanyasının ana gündem maddelerinden biri olmaya aday.
Barselona'da Aşırı Turizm ve Kent Kimliği Tartışmaları
Barselona, son yıllarda aşırı turizm (overtourism) kavramının en çok tartışıldığı Avrupa şehirlerinden biri haline geldi. Her yıl milyonlarca turisti ağırlayan şehir, ekonomik canlılık kazanırken, bu durumun yerel halk üzerindeki olumsuz etkileri de giderek artıyor. 2023 yılında Barselona'yı 12 milyondan fazla turistin ziyaret ettiği tahmin ediliyor; bu rakam, şehrin nüfusunun yaklaşık sekiz katına denk geliyor. Bu yoğunluk, özellikle La Rambla, Gothic Quarter (Gotik Mahalle) ve Barceloneta (Barseloneta) gibi popüler bölgelerde yaşam kalitesini düşürüyor.
Kira fiyatlarındaki fahiş artışlar, şehir merkezinde geleneksel mahalle yaşamının kaybolması ve yerel işletmelerin yerini turistik odaklı dükkanlara bırakması, Barselona sakinlerinin en büyük şikayet konularından. Örneğin, son on yılda Barselona'da geleneksel bakkal, kasap ve fırın gibi esnaf dükkanlarının sayısında %20'ye varan bir düşüş yaşandığı belirtiliyor. Bu dükkanların yerini ise daha çok turistlere hitap eden fast-food zincirleri, hediyelik eşya mağazaları ve 24 saat açık marketler alıyor. Bu durum, yerel halkın günlük yaşamını zorlaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda şehrin kültürel ve sosyal kimliğini de tehdit ediyor.
Katalan Cumhuriyetçi Sol (ERC), Katalonya'nın bağımsızlığını savunan ve sosyal demokrat çizgide bir parti olarak biliniyor. Barselona'da önemli bir siyasi güç olan ERC, kentsel planlama ve yerel halkın yaşam kalitesini artırma konularına özel önem veriyor. Alamany'nin bu vaadi, partinin bu konudaki duruşunun bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Şehirdeki 24 saat açık süpermarketler, özellikle gece geç saatlerde turistlerin ihtiyaçlarını karşılarken, yerel küçük esnafın rekabet gücünü zayıflatıyor ve mahallelerin sosyal dokusunu değiştiriyor. Bu tür işletmelerin lisanslarının askıya alınması, yerel ekonomiyi desteklemeyi ve mahallelerin özgün karakterini korumayı hedefleyen radikal bir adım olarak öne çıkıyor.
Turizmden Finanse Edilen Okul Yemekleri ve Gelecek Vizyonu
Alamany'nin turizm konusundaki vizyonu sadece lisans askıya almakla sınırlı değil. Ayrıca, Barselona'daki ailelerin okul yemeği masraflarını karşılamak için daha fazla kaynak ayrılmasını ve bu kaynakların "turistler tarafından ödenmesi gerektiğini" savundu. Bu öneri, Barselona Belediye Meclisi'nde ERC'nin okul yemeği maliyetinin %50'sinin sübvanse edilmesi teklifinin onaylanmasının ardından geldi. Bu tür sosyal politikaların turizm gelirleriyle finanse edilmesi fikri, şehrin ekonomik kaynaklarını daha adil bir şekilde dağıtma ve yerel halkın refahını artırma amacını taşıyor. Bu, aynı zamanda turizmin sadece ekonomik bir gelir kapısı olmaktan öte, sosyal sorumlulukları da olan bir sektör olduğu anlayışını pekiştiriyor.
Alamany, Nisan ayından itibaren turist vergisinin iki katına çıkarılması kararını da memnuniyetle karşıladı. Mevcut durumda Barselona'da uygulanan turist vergisi, konaklama türüne göre değişmekle birlikte, ortalama 2 ila 4 € arasında değişiyordu. Bu verginin iki katına çıkarılmasıyla elde edilecek ek gelirlerin, şehrin altyapı hizmetlerine, sosyal programlarına ve çevresel sürdürülebilirlik projelerine aktarılması planlanıyor. Bu, Barselona'nın turizmden elde ettiği geliri daha adil bir şekilde dağıtma ve yerel halkın ihtiyaçlarını karşılama çabasının bir parçası olarak görülüyor.
Elisenda Alamany'nin vaatleri, sadece Barselona için değil, benzer aşırı turizm sorunlarıyla boğuşan diğer Avrupa şehirleri ve hatta Türkiye'deki turistik destinasyonlar için de bir emsal teşkil edebilir. İstanbul, Antalya ve İzmir gibi büyük şehirlerimizde de gentrifikasyon, yerel esnafın yerini zincir mağazalara veya turistik işletmelere bırakması ve şehir merkezlerinin yerel halktan kopması gibi benzer sorunlar yaşanmaktadır. Barselona'nın bu adımları, sürdürülebilir turizm ve kent kimliğinin korunması adına önemli bir tartışma başlatma potansiyeli taşıyor. Şehirlerin turizmden maksimum fayda sağlarken, aynı zamanda yerel halkın yaşam kalitesini ve kentsel dokuyu koruma dengesini nasıl sağlayacağı, küresel ölçekte üzerinde düşünülmesi gereken kritik bir konu olmaya devam ediyor.
