Barselona'da yaklaşan yerel seçimler öncesinde, kentin geleceğine dair önemli tartışmalar yaşanıyor. Bu tartışmaların merkezinde ise şüphesiz aşırı turizm ve bunun şehir üzerindeki etkileri yer alıyor. Katalonya Cumhuriyetçi Solu (ERC) partisinin Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) lideri Elisenda Alamany, cumartesi günü yaptığı açıklamada, eğer belediye başkanı seçilirse, turizme odaklanmış tüm ticari işletmelerin lisanslarını askıya alacağını duyurdu. Bu radikal vaat, hediyelik eşya dükkanlarından 24 saat açık süpermarketlere ve hatta tırnak salonlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor ve kentin ekonomik yapısında köklü bir değişimin sinyallerini veriyor.
Alamany'nin bu çıkışı, Barselona'nın uzun süredir mücadele ettiği turizm kaynaklı sorunlara karşı net bir duruş sergiliyor. Şehir merkezindeki kiraların fahiş seviyelere ulaşması, yerel halkın yaşam alanlarının daralması ve geleneksel esnafın turistik işletmeler karşısında ayakta kalmakta zorlanması gibi meseleler, Barselona sakinleri arasında ciddi rahatsızlık yaratıyor. ERC lideri, bu politikayla kentin kimliğini korumayı, yerel ekonomiyi desteklemeyi ve Barselona'yı öncelikle sakinleri için yaşanabilir bir yer haline getirmeyi hedeflediğini vurguladı.
Bu vaat, sadece yeni lisansların verilmemesini değil, mevcut lisansların da belirli koşullar altında gözden geçirilmesini veya askıya alınmasını içeriyor. Alamany'nin ekibine göre, bu tür işletmelerin kontrolsüz büyümesi, şehrin kültürel dokusunu bozuyor ve Barselona'yı "temalı bir parka" dönüştürüyor. Bu durum, yerel halkın temel ihtiyaçlarını karşılayan dükkanların kapanmasına yol açarken, turistlere yönelik tek tip ürün ve hizmet sunan işletmelerin çoğalmasına neden oluyor. Bu politika, şehrin ekonomik dengesini turizmden yerel üretime ve hizmetlere doğru kaydırma potansiyeli taşıyor.
Barselona'nın Turizmle İmtihanı ve Geçmiş Politikalar
Barselona, son yirmi yılda Avrupa'nın en popüler turistik destinasyonlarından biri haline geldi. Ancak bu popülerlik, beraberinde "aşırı turizm" (overtourism) olarak adlandırılan bir dizi sorunu da getirdi. Kentin dar sokakları, tarihi merkezleri ve plajları, özellikle yaz aylarında turist akınına uğrayarak yerel halkın günlük yaşamını olumsuz etkiliyor. Konut fiyatları turistlere yönelik kısa dönem kiralamalar nedeniyle yükselirken, şehir merkezindeki süpermarketler ve barlar yerini hediyelik eşya dükkanlarına ve turistik restoranlara bırakıyor.
Önceki belediye yönetimleri de bu sorunlara çözüm bulmaya çalıştı. Özellikle Ada Colau liderliğindeki sol koalisyon, 2017 yılında Turistik Konaklama Alanları Özel Kent Planı (PEUAT) olarak bilinen bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu. Bu plan, şehir merkezinde yeni otel ve turistik daire açılışlarını kısıtlayarak turistik konaklama kapasitesinin artışını frenlemeyi amaçlıyordu. Ancak bu önlemlerin, turistik işletmelerin diğer alanlara (örneğin perakende) kaymasını tam olarak engelleyemediği ve sorunun farklı şekillerde devam ettiği eleştirileri yapıldı. Elisenda Alamany'nin vaadi, PEUAT'ın kapsamını genişleterek perakende sektörünü de doğrudan hedef almasıyla daha radikal bir adım olarak değerlendiriliyor.
Barselona'nın turizmden elde ettiği gelirler kentin ekonomisi için hayati önem taşıyor. Turizm sektörü, Katalonya'nın Gayri Safi Yurtiçi Hasılası'nın (GSYİH) önemli bir bölümünü oluşturuyor ve binlerce kişiye istihdam sağlıyor. 2023 verilerine göre, Barselona'ya gelen turist sayısı 12 milyonu aşarken, turizmden elde edilen gelirler yaklaşık 10 milyar Euro'yu buldu. Bu denli büyük bir sektörde yapılacak köklü değişiklikler, ekonomik sonuçları açısından geniş çaplı tartışmaları beraberinde getirecektir. İşletme sahipleri ve sektör temsilcileri, bu tür kısıtlamaların işsizliğe yol açabileceği ve kentin uluslararası cazibesini zedeleyebileceği endişesini dile getiriyor.
Potansiyel Etkiler ve Türkiye Bağlantısı
Elisenda Alamany'nin vaadi, Barselona'da yerel halkın yaşam kalitesini artırma ve şehrin özgün kimliğini koruma hedefiyle ortaya konulmuş olsa da, beraberinde önemli ekonomik ve sosyal sonuçlar doğurabilir. Turizm sektöründe çalışan binlerce kişinin işini kaybetme riski, küçük ve orta ölçekli işletmelerin kapanması ve kentin turizm gelirlerinde düşüş yaşanması gibi potansiyel olumsuzluklar göz ardı edilemez. Ancak destekçileri, bu tür bir politikanın uzun vadede daha sürdürülebilir bir şehir modeli yaratacağını ve yerel ekonomiyi çeşitlendirerek daha dirençli hale getireceğini savunuyor.
Bu tartışma, Türkiye'deki büyük şehirler için de önemli dersler barındırıyor. İstanbul, Antalya, İzmir gibi turistik cazibesi yüksek şehirler de benzer şekilde aşırı turizmle mücadele ediyor. Özellikle İstanbul'un tarihi yarımadası ve popüler semtlerinde, turistik dükkanların ve otellerin çoğalması, yerel esnafın ve sakinlerin yaşam kalitesini etkileyen sorunlara yol açabiliyor. Barselona'da gündeme gelen bu radikal adım, Türkiye'deki şehir yöneticilerine ve planlamacılarına, turizm ve şehirleşme arasındaki dengeyi yeniden düşünme fırsatı sunabilir. Kentsel dönüşüm projelerinde veya yeni imar planlarında, turistik işletmelerin yayılımını kontrol altına alacak mekanizmaların geliştirilmesi, şehirlerin özgün dokusunu ve yerel halkın ihtiyaçlarını korumak adına kritik bir öneme sahip olabilir.
Sonuç olarak, Elisenda Alamany'nin Barselona'daki turizm odaklı işletme lisanslarını askıya alma vaadi, sadece bir seçim kampanyası söylemi olmanın ötesinde, küresel şehirlerin aşırı turizmle mücadelesinde yeni bir paradigmanın habercisi olabilir. Bu politika, Barselona'nın geleceğini şekillendirecek ve şehirlerin ekonomik büyüme ile sürdürülebilir yaşam kalitesi arasındaki hassas dengeyi nasıl yöneteceklerine dair önemli bir emsal teşkil edecektir. Seçim sonuçları ne olursa olsun, bu tartışma, Barselona'nın ve benzer sorunlarla boğuşan diğer şehirlerin gündeminde kalmaya devam edecektir.
