Barselona'daki prestijli Sant Pau Hastanesi (Hospital de Sant Pau), şiddetli Tourette sendromu vakasıyla mücadele eden 21 yaşındaki bir hastayı, Derin Beyin Stimülasyonu (DBS) adı verilen ileri bir nöroşirürjik yöntemle başarıyla tedavi etti. Bu çığır açan tedavi, genç hastanın kontrol edilemeyen vokal tikleri, istemsiz küfürleri, çığlıkları ve nesneleri tahrip etme eğilimi gibi hayatını felç eden semptomlarını ortadan kaldırarak ona yepyeni bir yaşam sundu. Hastane bünyesindeki Nöroloji ve Nöroşirürji ekiplerinin iş birliğiyle gerçekleştirilen bu müdahale, ilaç tedavilerine yanıt vermeyen ciddi Tourette vakaları için önemli bir umut ışığı oldu.
Tourette sendromu hastalarının yaklaşık %10'u, mevcut farmakolojik tedavilerin etkisiz kaldığı, yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan çok ağır bir hastalık seyrine sahiptir. Bu genç hasta da tam olarak bu gruba dahildi; günlük yaşamını sürdürmesini imkansız hale getiren şiddetli tikleri nedeniyle sosyal izolasyon, eğitimine devam edememe ve hatta intihar eğilimi gibi ciddi sorunlarla karşı karşıyaydı. Sant Pau Hastanesi'ndeki uzmanlar, hastanın durumunun ciddiyetini göz önünde bulundurarak, Derin Beyin Stimülasyonu'nun kendisi için uygun bir seçenek olduğuna karar verdiler ve bu kararın ne kadar isabetli olduğu, tedavinin ardından ortaya çıkan olağanüstü iyileşmeyle kanıtlandı.
Ameliyat, beynin belirli bir bölgesine iki elektrot yerleştirmek için iki küçük kraniyotomi (kafatasında delik açma) yapılmasını içeriyor. Sant Pau Nöroşirürji Servisi'nden Dr. Rodrigo Rodríguez'in açıklamasına göre, bu elektrotlar derinin altına yerleştirilen bir nörostimülatör tarafından kontrol ediliyor ve ameliyattan birkaç hafta sonra aktif hale getiriliyor. Dr. Rodríguez, "DBS ve elektrotlar aracılığıyla, aşırı aktif olan iç globus pallidus (globus pallidus internus) lobuna küçük elektrik deşarjları uygulayarak bu bölgenin aktivitesini bloke ediyor ve tikleri ortadan kaldırıyoruz" şeklinde konuştu. Bu yöntem, beynin anormal sinyal yollarını düzenleyerek semptomları kontrol altına almayı hedefliyor.
Tedavinin etkisi anında ortaya çıkmıyor; zira bu küçük elektrik deşarjlarının yoğunluğunun ayarlanması ve beynin etkilenen devreleri yeniden yapılandırması zaman alıyor. Dr. Pagonabarraga'nın belirttiğine göre, hasta ilk olarak 3-4 ay sonra iyileşme belirtileri göstermeye başladı, ancak asıl ve önemli iyileşme ameliyattan 8-9 ay sonra gözlemlendi. Bu kademeli süreç, beynin yeni sinyal yollarına adapte olması ve semptomların kontrol altına alınması için gerekli bir aşama olup, hastanın ve ailesinin sabrının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Tourette Sendromu ve Derin Beyin Stimülasyonu'nun Küresel Yükselişi
Tourette sendromu, genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlayan, istemsiz, tekrarlayıcı hareketler (motor tikler) ve sesler (vokal tikler) ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu tikler basit olabileceği gibi (göz kırpma, boğaz temizleme) karmaşık da olabilir (zıplama, küfür etme - koprolali). Sendromun şiddeti kişiden kişiye değişmekle birlikte, bazı vakalarda hastaların sosyal yaşamını, eğitimini ve iş hayatını derinden etkileyebilir. Özellikle koprolali gibi semptomlar, toplumda yanlış anlaşılmalara ve damgalanmaya yol açarak hastaların psikolojik sağlığını olumsuz etkileyebilir. Tourette sendromuna sıklıkla dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), anksiyete ve depresyon gibi ek durumlar eşlik edebilir, bu da tedavi sürecini daha karmaşık hale getirir.
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), 1990'lı yıllardan beri Parkinson hastalığı, esansiyel tremor ve distoni gibi hareket bozukluklarının tedavisinde kullanılan, köklü ve etkili bir yöntemdir. Tourette sendromu için ise daha yeni bir uygulama alanı olup, özellikle ilaç tedavilerine dirençli ve yaşam kalitesi ciddi şekilde bozulmuş vakalarda umut vadeden sonuçlar sunmaktadır. DBS, beynin belirli bölgelerindeki anormal elektriksel aktiviteyi modüle ederek çalışır. Bu operasyonlar, Türkiye dahil dünyanın birçok gelişmiş tıp merkezinde, deneyimli nöroşirürji ve nöroloji ekipleri tarafından başarıyla gerçekleştirilmektedir. Türkiye'deki büyük üniversite hastaneleri ve özel sağlık kuruluşları, DBS tedavisini Parkinson ve esansiyel tremor gibi hastalıkların yanı sıra, OKB ve Tourette sendromu gibi daha karmaşık nöropsikiyatrik durumlar için de uygulamaktadır.
Yeni Bir Hayat ve Multidisipliner Yaklaşımın Önemi
Ameliyattan bir yıldan fazla bir süre sonra, genç hasta artık bağımsız bir şekilde yaşıyor ve geleceğe dair yeni planlar yapıyor. Eskiden imkansız olan arkadaşlarıyla buluşmak, derslerine devam etmek, tek başına sokağa çıkıp yürüyüş yapmak veya spor yapmak gibi günlük aktivitelerine geri döndü. Hatta zamanla artan iyileşmesi sayesinde üniversite eğitimine yeniden başlamayı planlıyor. Bu, sadece tıbbi bir başarı değil, aynı zamanda bir insanın yaşamını kökten değiştiren bir umut hikayesidir.
Sant Pau Nöroloji Servisi'nden Dr. Ignacio Aracil, "Değişim olağanüstüydü. Bu genç adam intihar riski taşıyan, kritik bir durumdaydı. Hayatı tamamen değişti. Bu vaka, nöromodülasyon tekniklerinin ve nörologlar, nöroşirürjiyenler, psikiyatristler, psikologlar ve hemşireler arasında yürütülen ekip çalışmasının, çaresiz durumda olan hastaların ve ailelerinin hayatını nasıl dönüştürebileceğinin bir örneğidir" diyerek multidisipliner yaklaşımın önemini vurguladı. Bu tür karmaşık nörolojik ve psikiyatrik bozuklukların tedavisinde, farklı uzmanlık alanlarından hekimlerin ve sağlık personelinin bir araya gelerek hastaya bütüncül bir destek sunması, tedavi başarısının anahtarıdır. Barselona'daki Sant Pau Hastanesi'nin bu başarısı, sadece İspanya için değil, dünya genelindeki Tourette sendromu hastaları ve onların aileleri için de büyük bir ilham kaynağı olmaya devam edecektir.
