İspanya'nın gözde şehri Barselona, uluslararası arenada adından sıkça söz ettiren büyük etkinliklere ev sahipliği yapmaya devam ederken, bu durumun yerel esnaf üzerindeki olumsuz etkileri gündeme geldi. Özellikle Sagrada Família'ya çıkan Avinguda Gaudí (Gaudí Bulvarı) üzerindeki işletmeler, yakın zamanda yaşanan iki büyük olay, Papa XIV. Leo'nun ziyareti ve yaklaşan Tour de France takım tanıtımı nedeniyle ciddi ekonomik sıkıntılarla boğuşuyor. 2 Temmuz Perşembe günü gerçekleştirilecek olan Tour de France Grand Départ (Büyük Başlangıç) tanıtım etkinliği, bölgedeki restoran ve dükkanların gelirlerinde önemli kayıplara yol açarken, esnaf Barselona Belediyesi'nin (Ajuntament de Barcelona) politikalarını sert bir dille eleştiriyor.
Avinguda Gaudí esnafı için sorunlar, sadece Tour de France ile başlamadı. Üç hafta önce Papa XIV. Leo'nun Sagrada Família'yı ziyareti sırasında da benzer kısıtlamalarla karşılaşan bölge, şimdi bisiklet dünyasının en prestijli etkinliğinin gölgesinde bir kez daha zorlu bir sürece giriyor. Recinte Modernista de Sant Pau'dan (Sant Pau Modernist Kompleksi) Sagrada Família'ya uzanacak olan takım tanıtım geçişi ve ardından düzenlenecek büyük konser, bulvarın ticari hayatını durma noktasına getiriyor. Esnaf, bu tür etkinliklerin şehrin tanıtımına katkısını kabul etse de, bedelinin kendileri tarafından ödenmesinden rahatsızlık duyuyor.
Esnafın en büyük şikayetlerinden biri, cadde üzerindeki restoran ve kafelerin teraslarının kaldırılması oldu. Yerel kaynaklara göre, Avinguda Gaudí'deki bir teras günde ortalama 4.000 €'ya kadar ciro yapabiliyor. Bu terasların kaldırılması, işletmeler için günlük binlerce Euro'luk bir kayıp anlamına geliyor. Betevé'ye konuşan Sassari mağazasının ortak sahibi David Berzal, "Bir sebep ya da başka bir sebeple, Belediye son zamanlarda küçük esnafı rahatsız ediyor, çok kötü durumdayız" diyerek yaşadıkları mağduriyeti dile getirdi. Birçok işletme, Papa ziyareti nedeniyle sökülen şemsiyelerinin ve teraslarının Tour de France bitene kadar geri takılmayacağını belirtiyor.
Bölgedeki esnaf ve restoran sahiplerini temsil eden GaudiShopping derneği başkanı Loreto Almirall, Barselona Belediyesi ile defalarca görüştüklerini ifade etti. Almirall, Tour de France sona erdikten sonra esnafın kayıplarının telafi edilmesi ve teraslar için daha uygun koşulların sağlanması konusunda bir anlaşmaya varılmasını umduğunu belirtti. "Prensipte, nasıl yardımcı olunabileceği masaya yatırıldı. Tüm bunlar bittiğinde, teraslar için bir dizi uygun koşul talep edeceğiz" sözleriyle beklentilerini dile getirdi. Ancak somut bir tazminat planının henüz netleşmemiş olması, esnaf arasında belirsizliği ve endişeyi artırıyor.
Barselona'nın Etkinlik Takvimi ve Yerel Esnafın Çıkmazı
Barselona, yıl boyunca çeşitli uluslararası spor, kültür ve sanat etkinliklerine ev sahipliği yaparak dünya çapında bir marka şehir olma özelliğini pekiştiriyor. Ancak bu parlak imajın ardında, yerel halk ve özellikle küçük esnaf için farklı bir tablo yatıyor. Şehrin turizm gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturan bu etkinlikler, bir yandan ekonomik canlılık yaratırken, diğer yandan şehir yaşamında aksaklıklara ve yerel işletmelerin mağduriyetine yol açabiliyor. Tour de France gibi dev organizasyonlar, milyonlarca Euro'luk bir ekonomik etki yaratma potansiyeli taşırken, bu etkinin yerel düzeyde eşit dağılımı her zaman sağlanamıyor. Barselona'nın 2023'te yaklaşık 16 milyon turisti ağırladığı ve turizmden elde edilen gelirin milyarlarca Euro'yu bulduğu düşünüldüğünde, bu tür etkinliklerin genel ekonomik katkısı yadsınamaz. Ancak Avinguda Gaudí'deki esnafın yaşadığı gibi, belirli bölgelerdeki kısıtlamalar, bu büyük resmin gölgesinde kalabiliyor.
Bu durum, İspanya'da "turismofobia" (turizm fobisi) olarak adlandırılan, aşırı turizmin yerel yaşam kalitesini olumsuz etkilemesine yönelik tepkileri de beraberinde getiriyor. Barselona Belediyesi, bir yandan şehrin uluslararası cazibesini korumak, diğer yandan da yerel halkın ve esnafın yaşam kalitesini güvence altına almak arasında hassas bir denge kurmak zorunda kalıyor. Bu tür büyük organizasyonlar için güvenlik önlemleri, trafik düzenlemeleri ve altyapı hazırlıkları kaçınılmaz olsa da, yerel yönetimlerin esnafla daha şeffaf ve katılımcı bir diyalog kurarak potansiyel mağduriyetleri önceden tespit etmesi ve telafi mekanizmalarını etkin bir şekilde devreye sokması büyük önem taşıyor.
Türkiye'den Benzer Örnekler ve Geleceğe Yönelik Çözümler
Barselona'da yaşanan bu durum, Türkiye'deki büyük şehirlerde de benzer örneklerle karşılaşılabileceğini gösteriyor. İstanbul, İzmir veya Ankara gibi metropollerde düzenlenen maratonlar, konserler, festivaller veya uluslararası zirveler sırasında belirli caddeler ve bölgeler trafiğe kapatılabiliyor, güvenlik önlemleri artırılabiliyor. Bu durumlar, özellikle o bölgelerdeki esnafın işlerini olumsuz etkileyebiliyor. Örneğin, İstanbul Maratonu sırasında kapatılan güzergahlar üzerindeki işletmeler, o gün önemli bir müşteri kaybı yaşayabiliyor. Türk belediyeleri de bu tür durumlarda esnafa yönelik bilgilendirme ve bazen de vergi indirimleri veya kira desteği gibi telafi edici uygulamalarla mağduriyetleri gidermeye çalışıyor.
Uzmanlar, bu tür uluslararası etkinliklerin şehirlerin tanıtımı ve ekonomisi için vazgeçilmez olduğunu, ancak yerel paydaşların da sürecin bir parçası haline getirilmesi gerektiğini vurguluyor. Etkinlik takvimlerinin çok önceden açıklanması, esnafla düzenli istişare toplantıları yapılması, olası gelir kayıpları için adil ve şeffaf bir tazminat fonu oluşturulması, hatta etkinlik süresince esnafın ürünlerini farklı platformlarda tanıtmasına olanak sağlayacak alternatif çözümler sunulması, hem şehirlerin uluslararası imajını güçlendirecek hem de yerel ekonominin sürdürülebilirliğini sağlayacaktır. Avinguda Gaudí esnafının yaşadığı sıkıntı, büyük etkinliklerin getirdiği fırsatlarla yerel yaşamın hassas dengesi arasındaki zorlu ilişkiyi bir kez daha gözler önüne sermektedir.
