Barselona (Barcelona) Şehir Konseyi (Ajuntament de Barcelona) tarafından yürütülen ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran "Poca Vergonya" (Utanmazlık) adlı sivil itaatsizlik karşıtı kampanya, ciddi bir telif hakkı ihlali iddiasıyla gündeme geldi. Muhalefet partisi Junts'un Barselona Belediye Grubu, kampanya görsellerinin tanınmış Japon fotoğrafçı Shin Noguchi'nin eserlerinden izinsiz kopyalandığını ileri sürdü. Bu iddia, bizzat Noguchi'nin sosyal medya hesapları üzerinden yaptığı paylaşımlarla uluslararası arenada da yankı buldu ve Barselona Belediyesi'ni açıklama yapmaya zorladı.
Junts lideri Jordi Martí Galbis'in ekibi, Noguchi'nin sosyal medyada yaptığı açıklamanın ardından harekete geçti. Fotoğrafçı, belediyenin kurumsal kampanyasında kullanılan bazı görüntülerin, kendisinin daha önce çektiği fotoğrafların izinsiz kopyaları olabileceğini belirtti. Noguchi, eserlerinin rızası olmadan kullanıldığını ve bu "ilham" için herhangi bir tazminat almadığını vurgulayarak, Barselona Belediyesi'nden acil bir açıklama beklediğini dile getirdi. Bu durum, kamu kaynaklarıyla yürütülen bir kampanyanın etik ve hukuki boyutlarını tartışmaya açtı.
Japon Fotoğrafçıdan Açıklama Talebi ve Benzerlikler
Shin Noguchi, 2016 yılına ait kendi fotoğrafları ile Barselona Belediyesi'nin "Poca Vergonya" kampanyasındaki görseller arasındaki çarpıcı benzerlikler konusunda takipçileri tarafından uyarılmasının ardından belediyeden izahat talep etti. Tartışmaya neden olan iki ana fotoğraf bulunuyor: Biri, beyaz topuklu ayakkabılar, etek ve sarı dokunsal bir kaldırım üzerinde duran bir kadını gösterirken; diğeri, gömlek ve takım elbise pantolonu giymiş, bir duvara yaslanmış bir erkeği tasvir ediyor. Noguchi, "Bu benim işim değil ve iddia edilen bir 'ilham' için hiçbir tazminat almadım" diyerek, görsellerin kendi eserlerine aşırı derecede benzediğini ifade etti.
Noguchi'nin bu tepkisi, sanat eserlerinin ve fikri mülkiyet haklarının korunması açısından uluslararası bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Özellikle kamu kurumları tarafından yürütülen kampanyalarda, sanatsal özgünlüğün ve telif haklarına saygının ne denli önemli olduğu bir kez daha gözler önüne serildi. Noguchi, sosyal medyada yaptığı paylaşımlarla bu durumu geniş kitlelere duyurarak, Barselona Belediyesi'nin bu konudaki tutumunu sorguladı.
Barselona Belediyesi İddiaları Reddetti
Barselona Belediyesi ise Japon fotoğrafçının iddialarına yanıt vererek, kampanya fotoğraflarının yazarı Hugo Menduiña'nın çalışmalarını savundu. Belediye, Collboni hükümeti adına yapılan açıklamada, Menduiña'nın eserlerinin özgünlüğünü vurgulayarak, kampanyanın sadece söz konusu iki fotoğraftan ibaret olmadığını, sekiz fotoğraf ve yedi videodan oluşan çok daha geniş bir materyal yelpazesi içerdiğini belirtti. Bu açıklama, iddiaların ciddiyetini azaltmaya yönelik bir çaba olarak yorumlandı.
Ancak Noguchi, belediyenin bu mesajına doğrudan yanıt vermese de, Menduiña ile iletişime geçtiğini açıkladı. Japon fotoğrafçının aktardığına göre, Menduiña kendisine, "Üzgünüm ama sizi veya fotoğrafınızı hiç görmedim" şeklinde bir cevap verdi. Bu yanıt, olayın daha da karmaşık bir hal almasına neden oldu ve iki taraf arasındaki anlaşmazlığın derinleştiğini gösterdi. Belediye, iddiaları reddetse de, Noguchi'nin açıklamaları ve benzerlikler kamuoyunda şüphe uyandırmaya devam ediyor.
Arka Plan: "Poca Vergonya" Kampanyası ve Sivil İtaatsizlik Sorunu
"Poca Vergonya" kampanyası, Barselona'nın karşı karşıya olduğu sivil itaatsizlik sorunlarına dikkat çekmek ve bu tür davranışları azaltmak amacıyla başlatıldı. Katalanca'da "az utanma" anlamına gelen "Poca Vergonya" ifadesi, "utanmazlık" veya "ayıpsızlık" gibi anlamlara gelerek, şehirde gözlenen sorumsuz davranışlara karşı bir tepkiyi ifade ediyor. Kampanya, çöplerin sokağa atılması, gürültü kirliliği, yasa dışı sokak satıcılığı, grafiti gibi sorunlarla mücadele etmeyi hedefliyor. Barselona, turistik bir şehir olması nedeniyle bu tür sorunlarla sıkça karşılaşmakta ve belediye, yaşam kalitesini artırmak için çeşitli önlemler almaya çalışmaktadır.
Bu kampanya, Barselona'nın temizlik, düzen ve toplumsal uyum konularında uzun süredir devam eden çabalarının bir parçasıdır. Ancak telif hakkı ihlali iddiaları, kampanyanın kendisinin ve belediyenin itibarını zedeleme potansiyeli taşımaktadır. Kamuoyu, belediyenin kendi vatandaşlarına "utanmazlık" konusunda ders verirken, kendisinin fikri mülkiyet haklarına ne kadar saygı gösterdiğini sorgulamaya başlamıştır. Bu durum, benzer kamu kampanyalarında sanatsal özgünlüğün ve yasal uyumluluğun ne denli kritik olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır.
Junts'tan Profesyonellik Eleştirisi ve Olası Etkiler
Junts'un Barselona Belediyesi lideri Jordi Martí Galbis, bu olayı "doğaçlama ve profesyonellik eksikliğinin" bir göstergesi olarak değerlendirdi. Galbis, belediyenin kamu kaynaklarını kullanarak yürüttüğü bir kampanyada bu tür hatalara yer verilmesinin kabul edilemez olduğunu belirtti. Muhalefet partisi olarak Junts, belediyenin şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiğini vurgulayarak, bu durumun Barselona Belediyesi'nin imajına zarar verdiğini savundu.
Bu telif hakkı ihlali iddiaları, Barselona Belediyesi için ciddi sonuçlar doğurabilir. Öncelikle, belediyenin ve kampanyanın itibarını zedeleyebilir. İkincisi, eğer iddialar kanıtlanırsa, belediye yasal yollarla tazminat ödemek zorunda kalabilir ve bu da kamu bütçesi üzerinde ek bir yük oluşturur. Ayrıca, bu tür olaylar, vatandaşların yerel yönetime olan güvenini sarsabilir ve gelecekteki kamu kampanyalarının etkinliğini olumsuz etkileyebilir. Sanatçıların fikri mülkiyet haklarının korunması, modern bir toplumda temel bir prensip olup, bu tür ihlallerin hoş görülmemesi gerekmektedir. Olayın Barselona mahkemelerine taşınıp taşınmayacağı ve Shin Noguchi'nin hukuki süreç başlatıp başlatmayacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecektir.
