Barselona'nın Marina de Port bölgesindeki kamuya ait sürdürülebilir bir binada yaşayan kiracıların önemli bir kısmı, iki haftadan uzun süredir sıcak suya erişim sağlayamıyor. Mart ayının başlarında merkezi ısıtma kazanının arızalanmasının ardından, Ajuntament de Barcelona (Barselona Belediyesi), merkezi sistemi her daireye bireysel elektrikli su ısıtıcıları takarak değiştirme kararı aldı. Belediye tarafından "acil durum çözümü" olarak nitelendirilen bu karar, daire sakinlerinin bir bölümü tarafından şiddetle eleştiriliyor ve binanın orijinal sürdürülebilirlik felsefesine aykırı olduğu savunuluyor.
Etkilenen kiracılardan biri, 20 yıl önce inşa edilen bu binanın maksimum sürdürülebilirlik kriterleriyle tasarlandığını belirtiyor. O dönemde, tüm kiracılar için sabit ücretli, merkezi bir gaz kazanı sistemiyle sıcak su üretimi planlanmıştı. Bu sistemin yıllık enerji tüketiminde %60'lık bir tasarruf sağladığı ifade ediliyor. Kiracılar, binanın zamanla değer kaybettiğini ve ilk tasarım felsefesinden uzaklaştığını dile getirerek, yetkililerin bu kararı kendileriyle istişare etmeden aldığını iddia ediyor.
Kiracılar, Barselona Konut Enstitüsü (IMHAB) tarafından alınan bu tek taraflı kararı kınıyor. Toplam 97 daireden oluşan binada, bazı dairelere şimdiden yeni elektrikli su ısıtıcıları takılmış durumda. IMHAB'ın cihazın maliyetini karşıladığı ve bir aylık kira bedelini affettiği belirtilse de, kiracılar elektrik faturalarının önemli ölçüde artacağından endişe ediyor. Ayrıca, yeni cihazların enerji verimliliği açısından çok daha düşük olan "C" enerji etiketine sahip olması, binanın orijinal "A" seviyesindeki enerji verimliliği hedefleriyle çelişiyor ve daha yüksek enerji tüketimi anlamına geliyor.
Sürdürülebilirlik Mirasının Kaybı ve Kiracıların Endişeleri
Yirmi yıl önce, bu konut projesi iklim adaptasyonu ve enerji verimliliği konusundaki öncü yaklaşımlarıyla öne çıkıyordu. Optimal yönlendirme ve kışın güneşi maksimize ederken yazın sıcaktan koruyan ayarlanabilir dikey paneller gibi zorlu sürdürülebilirlik sistemleri içeriyordu. Bu önlemler, tüketimi önemli ölçüde azaltmış ve binanın 2009 Catalunya (Katalonya) Sosyal Konut Ödülü'nde finalist olmasını sağlamıştı. Başlangıçta gençlere kiralık konut sağlamak amacıyla eski Regesa tarafından geliştirilen bu proje, 2023 yılında Ajuntament de Barcelona tarafından kamu konut stokunun bir parçası olarak satın alınmıştı. Kiracılar, binanın "yıllar geçtikçe değerini kaybettiğini" ve sürdürülebilirlik ilkelerinden uzaklaştığını üzüntüyle belirtiyor.
Ajuntament de Barcelona, binada 7 Mart'ta bir sıcak su sorunu yaşandığını doğruladı. Belediyeden yapılan açıklamada, "nöbetçi teknik ekiplerin aynı gün acilen olay yerine intikal ettiği" ve merkezi sistemin "çok eski olduğu, tamir edilemediği ve bu nedenle değiştirilmesi gerektiği" tespitinin yapıldığı belirtildi. Bu nedenle, dairelere mümkün olan en kısa sürede sıcak su sağlamak amacıyla "acil ve hızlı bir önlem" olarak banyolara 80 litrelik elektrikli su ısıtıcıları takılmasına karar verildi. Belediye, sıcak su tedariki yeniden sağlandıktan sonra "kiracılarla birlikte farklı tedarik alternatiflerinin inceleneceğini" taahhüt etti.
Belediye kaynaklarına göre, diğer olası eylemler "çok daha uzun bir zaman dilimi" gerektirecekti. Teknik ekiplerin yirmiye yakın su ısıtıcısını zaten kurduğu ve kiracıların müsaitliğine göre günde altı kurulum hızında çalıştığı ifade edildi. Su ısıtıcılarının banyoya yerleştirilmesinin "kayıpları önlemek ve su ile enerji tüketimini azaltmak için en uygun yer" olduğu belirtildi. Ajuntament, kiracıların sıcak susuz kaldığı günler için bir tazminat olarak "gelecek Nisan ayının kira bedelinin tahsil edilmeyeceğini" açıkladı. Ayrıca, yeni kurulumun, periyodik bakımların ve gelecekteki değiştirme maliyetlerinin IMHAB tarafından karşılanacağı bildirildi.
Kiracıların Talepleri ve Toplumsal Etkileri
Kiracılar, Ajuntament'in su ısıtma sistemindeki değişiklikler hakkında kendilerini bilgilendirmemesini eleştiriyor. "Merkezi kazanın neden değiştirilmediğini bize açıklamalarını isterdik. Uzun zamandır sık sık arızalandığı konusunda onları uyarıyorduk. Kasım ayında patlamak üzere olduğu konusunda uyarıldılar" şeklinde şikayetlerini dile getiriyorlar. Ayrıca, yeni su ısıtıcılarının yerleştirildiği konumu da sorguluyorlar. "Birçoğunda nem sorunları olan banyoların içine kuruyorlar. Bu koşullarda elektrikli bir su ısıtıcısının ne kadar güvenli olduğunu bilmiyoruz" diyorlar. Koridorlardaki sahanlıklarda, daire içinde yer kaplamadan su ısıtıcılarını barındırabilecek dolaplar bulunduğuna dikkat çekiyorlar.
Bazı kiracılar sıcak suya kavuşmak için banyoya kurulumu kabul etmek zorunda kalmış olsa da, kiracıların bir kısmı yenilenebilir enerjiyi koruma mücadelesini sürdürmek istiyor. Hatta, bazı dairelerin girişlerinde bu kararı reddettiklerini gösteren mesajlar asılı duruyor. Bir grup kiracı da şikayetlerini sindic de greuges'e (ombudsman/kamu denetçisi) iletti. Bu durum, Barselona gibi büyük şehirlerde kamu konut politikalarının ve enerji verimliliği hedeflerinin ne kadar hassas dengeler üzerinde yürütüldüğünü gözler önüne seriyor. Merkezi sistemlerden bireysel sistemlere geçişin, kısa vadeli bir çözüm gibi görünse de, uzun vadede hem çevresel sürdürülebilirlik hem de hane halkı bütçeleri üzerinde olumsuz etkileri olabileceği endişesi taşıyor.
