İspanya'nın gözde şehirlerinden Barselona, geçtiğimiz Salı günü yaşanan şiddetli yağışların etkisiyle adeta felç oldu. Özellikle şehrin dağlık bölgelerinde yer alan mahalleler, toprak kaymaları ve sel sularının sürüklediği molozlar nedeniyle büyük zarar gördü. Yolların kapanması, toplu taşıma hizmetlerinin aksaması ve bazı bölgelerin tamamen izole olması, Barselona sakinlerini zor durumda bıraktı ve yerel yönetimden acil çözüm bekleyişini artırdı. Bu doğal afet, iklim değişikliğinin Akdeniz iklimi üzerindeki etkilerini ve kentsel altyapının bu tür olaylara karşı ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Şiddetli yağışın en çok etkilediği noktalardan biri, Sant Genís dels Agudells mahallesi oldu. Carrer de Cànoves 132 adresinde meydana gelen büyük bir toprak kayması, yüzlerce taş ve bitki örtüsünü yollara sürükleyerek trafiği tamamen durdurdu. Bu durumun bir sonucu olarak, 112 numaralı mahalle otobüsü güzergahını değiştirmek zorunda kaldı. Barselona İtfaiyesi yetkilileri, bölgedeki moloz ve enkazı temizlemek için vinçlere ihtiyaç duyulduğunu belirtirken, mahalle sakinleri acil müdahale çağrısı yapıyor. Col·lectiu Ecologista Agudells'ten Joli Fontoba, "Üst kısımlar tamamen izole durumda. Bu tür bir kaymanın şiddetli yağmurlarda çok olası olduğu konusunda uzun zamandır uyarıyorduk," diyerek yetkililerin pasif kalmasını eleştirdi. Fontoba ayrıca, kayan toprağın Arrabassada benzin istasyonundan geldiğine inandıklarını ve bölgeyi güçlendirmek için bir istinat duvarı inşa edilmesi gerektiğini vurguladı.
Torre Baró'da Komşuluk Seferberliği ve İzolasyon Endişesi
Barselona'nın kuzeyindeki Torre Baró mahallesi de selden ağır darbe alan bir diğer bölge oldu. Carretera Alta de les Roquetes yolu, tamamen taşlarla kaplanarak araç trafiğine kapandı ve bölgeyi Canyelles'e bağlayan 182 numaralı otobüs seferleri durdu. Carrer de l'Escolapi Càncer ve Carrer de Castellfollit gibi diğer sokaklarda da toprak kaymaları ve tıkanan kanalizasyonlar nedeniyle ciddi sorunlar yaşandı. Mahalle sakinleri, yetkililerin yavaş hareket etmesinden duydukları rahatsızlığı dile getirerek, çarşamba sabahı bölgeyi temizlemek için kendi aralarında bir buluşma organize ettiler. Sosyal medya üzerinden yapılan çağrıda, "İzole kalmaktan ve beklemekten yorulduk, birlikte hareket etme zamanı geldi" ifadeleri kullanıldı. Komşular, evlerinde bulunan aletleri getirerek selin etkilerini azaltmak ve yolları açmak için el birliğiyle çalıştılar, bu da yerel halkın dayanışma ruhunu gözler önüne serdi.
Collserola'da Tekrarlayan Heyelanlar ve İklim Değişikliğinin Gölgesi
Barselona'yı çevreleyen Collserola (Kollserola) dağlık bölgesi, sel felaketinde en çok yağış alan noktalardan biriydi. Can Rectoret bölgesinde metrekareye 111 litre yağış düştüğü kaydedildi. Aynı mahalledeki Plaça del Teix'te (Teix Meydanı) meydana gelen önemli bir heyelan, park halindeki bazı araçlara zarar verdi. Bu durum, Can Rectoret için bir ilk değil; yedi yıl önce, Nisan 2020'de de benzer büyüklükte bir heyelan yaşanmış, o zamanlar meydandan 42 kamyon toprak kaldırılmış ve trafik kapatılmak zorunda kalınmıştı. Bu tekrarlayan olaylar, bölgenin jeolojik yapısının ve iklim değişikliğinin neden olduğu aşırı hava olaylarının birleşiminin yarattığı kronik bir soruna işaret ediyor.
Arka Plan ve Bağlam: Akdeniz İklimi ve Kentsel Direnç
Akdeniz iklimi, genellikle yazları sıcak ve kurak, kışları ılıman ve yağışlı geçse de, son yıllarda iklim değişikliğinin etkisiyle aşırı hava olaylarında belirgin bir artış gözlemleniyor. İspanya'da "gota fría" veya "DANA" olarak bilinen ani ve şiddetli sağanak yağışlar, özellikle sonbahar aylarında sıkça yaşanmakta ve kısa sürede büyük miktarda suyun toprağa düşmesine neden olmaktadır. Barselona gibi şehirlerin dağ eteklerine doğru genişlemesi, Collserola gibi doğal park alanlarına yakın yerleşim yerlerinin artması, bu tür felaketlerin etkisini daha da artırmaktadır. Dik yamaçlarda yapılan yapılaşma, toprağın doğal drenajını bozmakta ve bitki örtüsünün azalması erozyonu hızlandırmaktadır. Bu durum, altyapı yetersizlikleriyle birleştiğinde, küçük bir yağışın bile büyük bir afete dönüşmesine zemin hazırlamaktadır. Türkiye'de de özellikle Karadeniz Bölgesi ve İstanbul gibi büyük şehirlerin tepelik alanlarında benzer sorunlar yaşanmakta, plansız kentleşme ve altyapı eksiklikleri sel ve heyelan riskini artırmaktadır. Bu olaylar, hem İspanya hem de Türkiye için kentsel planlamada iklim değişikliği etkilerine karşı dirençli altyapılar inşa etmenin ve doğal alanları korumanın hayati önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Geleceğe Yönelik Etkiler ve Çözüm Arayışları
Barselona'nın dağlık mahallelerinde yaşanan bu sel ve heyelanlar, sadece anlık ulaşım sorunları yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda bölge sakinlerinin yaşam kalitesini ve psikolojisini de olumsuz etkiliyor. Sürekli tekrarlayan bu olaylar, evlerin ve araçların zarar görmesine, günlük rutinlerin aksamasına ve özellikle yaşlılar ile engelliler için izolasyon riskine yol açıyor. Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) ve Katalonya (Catalunya) özerk yönetimi, acil müdahale ekiplerini devreye soksa da, vatandaşlar kalıcı çözümler bekliyor. İstinat duvarlarının inşası, drenaj sistemlerinin güçlendirilmesi, riskli bölgelerde yapılaşmanın denetlenmesi ve erozyonu önleyici yeşillendirme çalışmalarının hızlandırılması gibi adımlar, gelecekte benzer felaketlerin önüne geçmek için kritik öneme sahip. Bu olaylar, şehirlerin iklim değişikliğine uyum sağlama stratejilerini yeniden gözden geçirmeleri ve daha sürdürülebilir, dirençli kentsel planlama yaklaşımları benimsemeleri gerektiğinin çarpıcı bir hatırlatıcısıdır.
